PlusInterview

Toekomsteten: gekweekte leeuwenbiefstuk en pizza uit de printer

Future foods zouden ons eetgedrag weleens drastisch kunnen veranderen. Wetenschaps­journalist Sebastiaan van de Water bespreekt in zijn boek Kweekvlees, fake vlees en pizza’s uit de printer de toekomst van ons voedsel.

Beeld Rosa Snijders

Welke future foods gaan we de komende decennia in de supermarkt zien?

“Tussen alle mogelijke future foods bestaat maar één zekerheidje: namaakvlees. Vleesvervangers zijn nu al hard op weg een miljardenbusiness te worden. De groeiende stroom investeringen garandeert dat vegaburgers en erwtenworsten elk jaar vleziger zullen smaken en ogen. Op dit moment is natuurgetrouw realisme nog het doel. Maar in de toekomst zullen enorme budgetten en hightechapparatuur worden gebruikt om vleesvervangers te creëren met een smaakbeleving die doelbewust afwijkt van echt vlees. Het kan namelijk altijd beter dan de natuur het bedacht heeft.”

Welk voedsel van de toekomst vindt u zelf het fascinerendst?

“Mijn favoriet is kweekvlees. Vorig jaar presenteerde een Amerikaanse start-up nog kip-­nuggets, gemaakt van in het lab gekweekte kippenspiercellen. De donorkip zelf was als vip aanwezig bij die presentatie. Kakelend en wel. Je kunt zelfs stellen dat kweekvlees diervriendelijker is dan brood. Bij het verbouwen van tarwe sterven immers veel muizen door vergiftiging en doordat ze in oogstmachines in stukjes worden gehakt.”

Wat zijn de grootste uitdagingen bij de ontwikkeling van kweekvlees?

“De truc is om spiercellen en vetcellen zo te foppen, dat ze zich gaan delen buiten een dierlijk lichaam. De effectiefste methode daarvoor tot dusver werkt met een voedzame soep, buitgemaakt bij de slacht van zwangere koeien. Dat druist natuurlijk in tegen alle redenen om überhaupt kweekvlees te ontwikkelen. Tientallen start-ups zijn daarom verwikkeld in een race om de beste en voordeligste vegetarische groeisoep te maken. Als ze daarin slagen, zou dat onze wereld kunnen veranderen.”

Op welke manier?

“Mondiaal blijft de vleesconsumptie groeien, elk jaar weer. Terwijl nu al 80 procent van alle vruchtbare landbouwgrond voor de veeteelt wordt gebruikt. Als we willen dat de Amazone niet verder wordt afgebrand, moeten we mensen superieure én betaalbare alternatieven bieden voor regulier vlees. Kweekvlees heeft die potentie. Al kan het nog wel decennia duren voor de prijzen een supermarktniveau hebben bereikt. In de tussentijd zullen start-ups met foefjes komen om hun dure creaties te verkopen. Bijvoorbeeld door leeuwenvlees of dolfijnenvlees uit het lab aan te bieden. Dat is namelijk net zo makkelijk te kweken als rundvlees.”

Welke voedseltrends zijn volgens u minder levensvatbaar?

“Een 3D-pizzaprinter lijkt een fantastisch idee. Stel je voor: je komt thuis en allerlei zalige aroma’s waaien je tegemoet omdat je versgeprinte pizza klaarligt. Met subsidie van ruimtevaartorganisatie Nasa is zo’n printer al uitgevonden. Maar die eerste pizzaprinter bewijst vooral dat we deze fantasie beter kunnen vergeten.”

“3D-voedselprinters zullen de komende decennia aangewezen blijven op het spuiten van vloeistoffen uit reservoirs. In dit geval natte lagen deeg, tomatensaus en roomkaas. Daarna moet je de boel zelf beleggen, in de oven stoppen, en ook je dure printer weer schoonmaken. Dan kun je veel makkelijker diepvriespizza’s van 2,50 euro bij de supermarkt kopen.”

En hoe zit het met vertical farming?

“Dat is een mooi idee. Midden in de stad, in hermetisch gesloten gebouwen verse kruiden en bladgroenten kweken. Met behulp van unieke ‘lichtrecepten’ kunnen telers de smaak en voedingswaarden gericht sturen. Maar veel vertical farms zijn alweer failliet. Er is namelijk een fundamenteel probleem: de zon heeft nog nooit iemand een factuur gestuurd, maar in vertical farms moet je voor elk lichtstraaltje betalen.”

De voedingstechnologie ontwikkelt zich op allerlei gebieden. Is er genoeg samenwerking tussen die verschillende richtingen?

“Er komen al vruchtbare kruisbestuivingen op gang. Het Amerikaanse bedrijf Impossible Foods maakt bijvoorbeeld namaakhamburgers die écht naar vlees ruiken en smaken. Het geheim schuilt in genetisch gemodificeerde microben die een ijzerhoudend eiwit produceren.”

“De potentie van eencelligen is sowieso enorm. Ze gedijen goed in elke ecologische niche, van woestijnen en vulkanische meren tot onze darmen, waar ze ons voedsel deels verteren. En in de toekomst krijgen ze er een taak bij: ons voedsel produceren.”

Heeft u tijdens het schrijven van uw boek veel future foods uitgeprobeerd?

“Ja, vooral veel vleesvervangers, maar ook ­mirakelbespillen. Die laten alles wat je erna eet tijdelijk zoet smaken. Yoghurt lijkt plots slagroom, citroensap is net siroop. Dergelijke tongmanipulatiepillen hebben veel meer potentie dan het oude idee van maaltijdpillen. Ook heb ik gedroogde insecten en pasta’s van vermalen insecten geprobeerd. Knabbelt allemaal prima weg.”

“Het grootste probleem rondom insecten is niet de smaak. En zelfs niet de negatieve vooroordelen. Die zijn te overwinnen, mits er een hoogwaardige eetcultuur bestaat. Zo hebben Japanse sushichefs in korte tijd zeewier met rauwe vis enorm populair weten te maken. Maar die hoogwaardige eetcultuur ontbreekt nog volledig als het om insecten gaat.”

Hoe ziet ons bord er over dertig jaar uit?

“Als je echt wilt uitpakken, is er heel veel mogelijk. Smaakmanipulatiepillen, eetbare kunstwerkjes uit een 3D-voedselprinter, eiwitrijke bacteriesmoothies, biefstukken van gekweekt Siberisch tijgervlees… Technisch beschouwd is dat allemaal geen probleem. Maar hoeveel van deze producten ook dagelijks op ons bord zullen liggen, is weer een andere vraag. Dat zal afhangen van meer praktische zaken als de prijs, wetgeving, eetcultuur, gewoontes en natuurlijk ook persoonlijke voorkeuren. Ik wil in de toekomst ook gewoon mijn geroosterde boterham met pindakaas blijven eten.”

Sebastiaan van de Water

Amsterdam, 1 november 1984

Sebastiaan van de Water is freelance wetenschapsjournalist en schrijft voor onder meer New Scientist, Quest en Folia. Na een bachelor politicologie aan de UvA deed hij een master journalistiek aan de VU. In 2018 verscheen van zijn hand in de Pocket Scienceserie van New Scientist Sociale Robotica – de onstuitbare opmars van menselijke machines. Nu schreef hij in dezelfde serie: Kweekvlees, fake vlees en ­pizza’s uit de printer.

Sebastiaan van de Water.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden