Plus

Timmermans: ‘Klimaatontkenners zijn uitstervend ras’

De Europese Commissie presenteerde woensdag een enorm pakket aan plannen dat moet leiden tot 55 procent minder CO2-uitstoot in 2030. Eurocommissaris Frans Timmermans is een van de architecten. ‘Mensen zullen zich afvragen of ze dit allemaal kunnen betalen. Ja, dat kan. Maar wij moeten heel goed uitleggen hoe.’

‘Klimaatpaus’ Frans Timmermans presenteerde het omvangrijke klimaatplan ‘Fit for 55’.  Beeld AP
‘Klimaatpaus’ Frans Timmermans presenteerde het omvangrijke klimaatplan ‘Fit for 55’.Beeld AP

Soms knipper je toch even met je ogen, als je beleidsmakers anno 2021 over de klimaatcrisis hoort praten. “Ik zeg dit zonder enige vorm van overdrijving: als we dit niet doen, gaan onze kinderen vechten om water en voedsel.” In dit geval vraag je je stiekem af of het echt Eurocommissaris Frans Timmermans is die het woord heeft, en niet de Zweedse activiste Greta Thunberg, om maar een dwarsstraat te noemen.

Timmermans presenteerde woensdag met zijn collega-Eurocommissarissen het programma Fit for 55. Die titel verwijst naar het vorig jaar september gepresenteerde doel van de Europese Unie om 55 procent minder CO2 uit te stoten in 2030 dan in 1990. Het plan staat vol ambitieuze afspraken die iedere inwoner van de Europese Unie gaat raken. Het is een belangrijke mijlpaal op weg naar 2050, het jaar waarin Europa klimaatneutraal moet zijn.

De 55 procent voor 2030 is ambitieuzer dan het oorspronkelijke doel – dat lag op een reductie van 40 procent. En dus presenteert de Commissie nu plannen op twaalf terreinen, van bosbouw tot hernieuwbare energie en van kerosinebelasting tot elektrische auto’s. “Het gaat over hoe we wonen, hoe we werken, hoe we ons verplaatsen: al die dingen veranderen hierdoor,” zo zei Timmermans tijdens een digitaal persgesprek met Nederlandse journalisten.

Uitstervend ras

Timmermans twijfelt er niet aan dat er voldoende steun is voor de richting waarin hij Europa wil sturen. “Een aantal jaar geleden was klimaatontkenning nog wel een ding. Nu zie je hier en daar nog wel een commentator die op die lijn zit, maar dat is een uitstervend ras. Het is ook moeilijk te ontkennen als je om je heen kijkt. 50 graden in Canada, een tornado in Tsjechië: dingen die we nog nooit gezien hebben,” aldus Timmermans, die vannacht via Twitter zijn Limburgse buren steunde die kampen met wateroverlast na ongekende regens.

Dat er steun is, wil niet zeggen dat de Commissieplannen volgende week realiteit zijn. Integendeel. Achter de schermen vond vooraf al intensief overleg plaats. Tot op het laatste moment werd er geschaafd, gemasseerd en onderhandeld. “Wat je vaak ziet,’’ zegt Timmermans, “is dat iedereen staat te applaudisseren wanneer je ambitieuze plannen aankondigt. Maar als sectoren dan zien wat het betekent zeggen ze: maar zo hebben we het niet bedoeld!”

Nu iedereen in de Commissie op één lijn is, gaan de plannen naar het Europees Parlement en naar de afzonderlijke lidstaten. Beiden moeten akkoord gaan met de voorstellen uit ‘Fit for 55’ om ervoor te zorgen dat het ook echt tot wetgeving komt.

‘Heel acceptabel’

De inschatting is dat het in Oost-Europa wat meer moeite gaat kosten dan in West-Europa. Zo denkt Timmermans dat de voorstellen voor bijvoorbeeld Nederland al redelijk in lijn zijn met wat de partijen in het midden van het politieke spectrum zo’n beetje voor ogen hebben. “Ik denk dat het pakket voor Nederland in het algemeen heel acceptabel is. Op het gebied van het opwekken van bijvoorbeeld schone energie ligt er wel een uitdaging: Nederland heeft weinig ruimte om echt radicale dingen te doen. Maar aan de andere kant ligt er ook een enorme kans, zeker als je het verknoopt met de waterstofeconomie. Dankzij ons aardgasnetwerk kan Nederland daarin een leidende rol gaan spelen.”

De landen voor wie de plannen een echt zware impact lijken te gaan hebben, zijn bijvoorbeeld Polen, Hongarije en Roemenië. Zo komt er een uitbreiding van het emissiehandels­- systeem, om ook uitstoot van gebouwen en het wegtransport aan banden te gaan leggen. Hoe minder ‘schoon’ de economie van een land is, des te zwaarder de opdracht die er ligt.

Hoogspanning

Er zal nog heel wat water naar de zee moeten (of geld naar het oosten, in dit geval) om ook deze landen een handtekening onder Timmermans’ groene agenda te laten zetten. En dat in een tijd dat de verhoudingen met bijvoorbeeld Polen en zeker Hongarije al onder politieke hoogspanning staan. Voordeel is wel dat de voorstellen niet allemaal met unanieme steun aangenomen hoeven te worden: een eenvoudige meerderheid is in veel gevallen voldoende.

En dan is daar nog de Europese burger. Timmermans zegt dat de Europese Commissie er alles aan doet om ervoor te zorgen dat die mee kan in alle veranderingen. “Miljoenen Europeanen hebben nooit meer dan 1500 euro voor een auto betaald, en hebben daar altijd goed mee kunnen rijden. Die vragen zich af wat er gaat gebeuren, nu auto’s in toenemende mate elektrisch worden. Kunnen ze dat betalen? Ja, dat kan. Maar dat moeten we wel goed uitleggen.”

Om daarvoor te zorgen komen er speciale fondsen, als het aan de Commissie ligt. “We zetten er een systeem naast waarin een deel van de opbrengsten van de emissierechten in een sociaal fonds tegen energiearmoede terechtkomt. Wij als politiek moeten laten zien dat de last eerlijk verdeeld wordt en dat groepen met een smalle beurs niet onnodig belast worden. Daar ligt de crux.”

Het is een monsterklus, al met al. De verwachting is dat het nog wel een of twee jaar kan duren voor de plannen er echt doorheen zijn. Timmermans: “Hoe lang het duurt, hangt ook sterk samen met het gevoel van urgentie. En als ik zie wat er in de natuur allemaal gebeurt, denk ik dat dat gevoel alleen maar zal stijgen.”

Voorstellen voor burgers en bedrijven:

Vanaf 2035 worden geen diesel- en benzineauto’s meer geproduceerd.

Er komt een minimumaantal laadpunten per hoeveelheid elektrische auto’s. Ook elektrische vrachtwagens moeten op veel meer plaatsen kunnen ‘tanken’, stelt de Europese Commissie.

De Europese Commissie wil dat de olie-industrie gaat betalen voor de CO2-uitstoot van het verkeer. Die rekent dat mogelijk door aan de klant.

Ook de luchtvaart moet rap verduurzamen, al is elektrisch vliegverkeer voorlopig nog niet in zicht. De luchtvaart moet de kerosine van de Commissie gaan aanlengen met duurzame brandstof.

Vanaf 2030 moet voor een vlucht vanaf een Europees vliegveld 5 procent synthetische kerosine of biobrandstof worden toegevoegd aan de vliegtuigkerosine. Dit percentage dient vijf jaar later al minstens 20 procent te bedragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden