Tijdelijke Tweede Kamer van 161 miljoen euro niet coronaproof: ‘We kunnen zo niet functioneren’

De tijdelijke Tweede Kamer in Den Haag – die voor 161 miljoen euro is verbouwd – is niet coronaproof. De gangen zijn te smal en de ruimte rond de liften is te klein om 1,5 meter afstand te kunnen houden. Dat staat in vertrouwelijke rapporten in handen van deze krant.

Beeld ANP

Drie externe bureaus hebben onderzocht of de nieuwe locatie van het parlement voldoet aan de coronaregels. De kritiek is vernietigend: het gebouw is ‘niet coronaproof’, er wordt gewaarschuwd voor ‘opstoppingen’ en er zijn ‘vergaande maatregelen’ nodig om het gebouw te kunnen openen. Daarmee zijn de tekortkomingen veel ernstiger dan tot nu toe werd aangenomen.

Als het aan het kabinet ligt, verkast de Tweede Kamer volgend jaar zomer naar een tijdelijk parlement aan de Bezuidenhoutseweg in Den Haag. De verhuizing is nodig vanwege de grootscheepse renovatie van het Binnenhof. Gedurende 5,5 jaar moeten Kamerleden hun werk doen in de voormalige kantoorkolos, die recentelijk voor 161 miljoen euro is verbouwd.

Te smal

In een rapport van onderzoeksbureau Drees & Sommer, van vorige maand, staat dat er elf ‘kritieke touchpoints’ zijn. Op die plekken in het gebouw zijn de coronaregels niet te hanteren, zoals nu wel op het Binnenhof gebeurt. Het gaat onder meer om liften, trappenhuizen, commissiezalen, restaurants, de fietsenstalling en de tribune van de grote vergaderzaal.

‘De maximale capaciteit van het pand met inachtneming van de 1,5 meter richtlijn is 434 personen’, schrijven de onderzoekers. Dat is veel minder dan de huidige duizend Kamerbewoners die zich dagelijks melden. De trappenhuizen en verkeerszones in het pand zijn ‘te smal voor tweerichtingsverkeer’.

‘Vergaande maatregelen’

Onderzoeksbureau Theateradvies schrijft dat het gebouw alleen in gebruik kan worden genomen ‘wanneer er vergaande organisatorische maatregelen worden getroffen’. ‘Er is veel verticaal verkeer en vanwege de zeer beperkte capaciteit van de liften (er mogen niet meer dan twee mensen per keer in een lift) ontstaan opstoppingen, waarbij het voldoen aan de voorschriften niet mogelijk is’.

Deze week toonde staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken) het opgeknapte pand – dat zo goed als klaar is – aan de pers. Maar achter de schermen bestaat grote onzekerheid of de verhuizing wel kan doorgaan. 

Staatssecretaris Knops wil koste wat kost dat de Tweede Kamer komende zomer verhuist naar het tijdelijke pand, pal naast het NS-station in Den Haag. Maar het presidium – het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer – ziet die verhuizing totaal niet zitten.

Aanleiding voor het verzet zijn de verslagen van drie externe onderzoeksbureaus, waarop deze krant de hand heeft weten te leggen. De rapporten benadrukken dat het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken ‘B67’ (zo genoemd vanwege het adres, Bezuidenhoutseweg 67) nu niet coronaproof is.

Verticaal

Kern van het probleem: het pand is relatief smal en hoog – met zeven verdiepingen – waardoor mensen op een kluitje zitten en dus niet goed 1,5 meter afstand kunnen houden. Terwijl de huidige Tweede Kamer zich in meerdere lage gebouwen bevindt, op een uitgestrekt gebied op het Binnenhof. Daardoor is het daar goed te doen om de coronaregels in acht te nemen. Maar op de nieuwe locatie gaat dat dus niet.

‘Belangrijkste oorzaak is de capaciteit van de liften’, schrijft directeur Louis Janssen van onderzoeksbureau Theateradvies op 22 september. ‘Het gebouw is verticaal georiënteerd. Er is dus veel verticaal verkeer en vanwege zeer beperkte capaciteit van de liften (er mogen niet meer dan twee mensen per keer in een lift) ontstaan opstoppingen, waarbij het voldoen aan de voorschriften niet mogelijk is’.

Onderzoeksbureau Drees & Sommer constateert dat veel gangen in het gebouw te smal zijn om 1,5 meter afstand te houden. Ook zijn er ‘veel deuren in gangpaden die voor oponthoud zorgen’. Volgens de berekeningen van Drees & Sommer passen er slechts 13 personen op de publieke tribune van de plenaire zaal. Verder passen er slechts 33 parlementariërs in het Ledenrestaurant, terwijl daar op het Binnenhof – in coronatijd – 44 mensen kunnen eten. De splinternieuwe commissiezalen in B67 zijn ruim opgezet, maar de ingangen zijn te krap.

Lunch achter bureau

De situatie is nijpend op de derde tot en met zevende verdieping van het gebouw, waar alle kantoren van Kamermedewerkers moeten komen. Zij gaan met zes liften naar boven, vanuit het midden van het gebouw. Omdat er maar twee mensen tegelijk in de lift mogen, verwachten de onderzoekers lange wachtrijen.

Om dat probleem op te lossen, stelt Drees & Sommer voor om liftgebruik tot en met de derde verdieping te verbieden. Ook adviseren de onderzoekers dat Kamerbewoners hun lunch achter het bureau opeten, zodat ze niet met de lift hoeven.

Ondertussen kunnen medewerkers in de tijdelijke Tweede Kamer beter geen raampje openzetten, zo constateert onderzoeksbureau Beekink. De buitenlucht in hartje Den Haag is ontzettend smerig. ‘De stikstofniveaus en fijnstof ten gevolge van het verkeer zijn erg hoog’, schrijft Beekink over de locatie van B67. Toch is het niet erg om de ramen dicht te houden, omdat de mechanische ventilatie in het gebouw op orde is.

Meer onderzoek

Bezorgde Kamerleden vragen zich af of verhuizen naar de nieuwe locatie nog wel verstandig is. “De zorgen zijn echt serieus,” zegt een Kamerlid. “Er moeten ongelofelijk veel liftbewegingen worden gemaakt voor bijvoorbeeld een stemming in de plenaire zaal. We kunnen zo niet functioneren als parlement. Ook bij de lunch of het diner wordt het ingewikkeld.”

Op dit moment lopen er nog onderzoeken naar de vraag hoe B67 wél coronaproof kan worden gemaakt. Staatssecretaris Knops, eerder deze week: “Ik hou vast aan een verhuizing in het zomerreces. Voor afblazen moet je wel een héle goede reden hebben.”

Kamer voelt zich bekocht: ongeloof over 161 miljoen euro

SGP-Kamerlid Roelof Bisschop was verbijsterd tijdens een debat in de Kamer met staatssecretaris Knops, afgelopen week: “Toen wij wat cijfers op een rijtje zetten, viel ons iets heel opmerkelijks op. In 2019 werd voor de verbouwing van pand B67 een bedrag geraamd van ongeveer 37 miljoen euro. En nu heeft de staatssecretaris het over 161 miljoen. Die sprong kan ik met geen mogelijkheid klein krijgen.”

Het bedrag van 161 miljoen euro kwam voor meer betrokkenen als een konijn uit de hoge hoed. Kamerleden kunnen dit bedrag niet thuisbrengen en hebben opheldering gevraagd aan de ambtelijke top van Binnenlandse Zaken.

Toen het kabinet in 2015 besloot om het Binnenhof grootscheeps te renoveren – wat nodig is vanwege brandgevaar – trok het daarvoor een half miljard euro uit. Daarvan zou 52,1 miljoen euro bestemd zijn voor tijdelijke huisvesting. Het grootste deel van dat geld was bedoeld voor het omtoveren van het kantoorpand aan Bezuidenhoutseweg 67 tot Tweede Kamer. Ook gaat er geld naar tijdelijke locaties voor de Eerste Kamer en het ministerie van Algemene Zaken.

Afgelopen juni liet Knops weten dat de totale kosten voor tijdelijke huisvesting flink zijn gestegen. Het budget is verhoogd van 52,1 miljoen euro naar 94 miljoen euro, vanwege ‘indexatieproblemen’ en extra beveiligingsmaatregelen. Doordat de verhuizing van de Tweede Kamer vanwege de stikstofcrisis met een jaar is uitgesteld, komt er nog eens 16,1 miljoen euro bij.

Toch tellen die bedragen niet op tot 161 miljoen euro. Hoe kan dat? Volgens de woordvoerder van Knops kunnen niet álle investeringskosten van 161 miljoen worden toegeschreven aan het gebruik door de Tweede Kamer. “Het parlement is na 5,5 jaar immers alweer vertrokken. Terwijl het pand nog veel langer mee zal gaan.’’

Het Rijksvastgoedbedrijf van Knops rekent erop dat een deel van de investeringskosten na 5,5 jaar wordt terugverdiend, door het gebouw te verhuren of te verkopen aan een nieuwe eigenaar. “De inschatting is dat dit pand dan een status heeft’’, zegt de woordvoerder. De status van parlement, inclusief beroemde vergaderzaal. Ideaal voor conferenties, congressen of andere grote evenementen.

Garanties zijn er niet, erkent de woordvoerder. “Je kunt niet in de toekomst kijken. Maar feit is dat als de Tweede Kamer het besluit neemt om niet te verhuizen, die 161 miljoen grotendeels weggegooid geld is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden