Tientallen nonnen en monniken overleden: corona bedreigt voortbestaan kloosters

Het coronavirus eist een hoge tol in kloosters overal in Nederland. Veel kloosters melden slachtoffers. ‘We hebben hier geen woorden voor.’

Huize Bijdorp, het klooster in het Zuid-Hollands Voorschoten waar al vier slachtoffers zijn gevallen.Beeld Archieffoto

Het leek allemaal voorspoedig te verlopen voor de bewoners van het statige Huize Bijdorp in Voorschoten, waar sinds 1875 de Dominicanessen van de Heilige Catharina van Siena resideren. “Wij zijn hier bevoorrecht boven vele anderen. Het kwaadaardige virus heeft Huize Bijdorp nog niet ontdekt,” schreef bewoonster Baptiste Tuin op 1 mei nog opgewekt op de landelijke site van Dominicanen.nl. 

Een etmaal later bleek het tóch mis voor de 47 zusters en broeders, waarvan liefst 27 boven de 90 jaar oud. Ruim twee weken later zijn er al drie zusters en één broeder overleden, meldde waarnemend burgemeester Charlie Aptroot donderdag aan de gemeenteraad van het Zuid-Hollandse Voorschoten. “Daar is inmiddels een vijfde sterfgeval bij gekomen,” aldus het voormalige VVD-kamerlid. “De raad wilde weten waarom het aantal corona-slachtoffers ineens zo opliep.”

Alle ruim 40 overgebleven nonnen en monniken zitten inmiddels in individuele quarantaine op hun kamers. Verzorgers dragen mondkapjes en beschermende kleding. “Onwerkelijk en bizar,” schrijft zuster Baptiste Tuin. “Terwijl de samenleving langzaam en voorzichtig weer open gaat, trekt Bijdorp dicht.”

Razendsnel

Huize Bijdorp is het enige klooster niet waar corona om zich heen grijpt. Bij Nederlands grootste nonnencongregatie, de Zusters van Liefde in Tilburg, bezweken vorige maand 13 van de 128 zusters binnen twee weken. Doordat de vrouwen elkaar vaak bezochten, kon het coronavirus zich razendsnel verspreiden. “We hebben hier geen woorden meer voor, zo heftig is deze periode voor de zusters,” zei bestuurssecretaris Judith de Raat vorige maand. Ook de mannelijke evenknie, de Fraters van Tilburg, is getroffen. Vier monniken, waaronder oud-overste Harrie van Geene.

In het klooster van de Zusters van Liefde in Schijndel, dat totaal losstaat van de Zusters van Liefde in Tilburg, overleden vier nonnen. En in het Carmelklooster van het Twentse Zenderen eiste het coronavirus het leven van twee van de 19 paters. Drie anderen raakten eveneens besmet.

Huize Bijdorp in Voorschoten, sinds 1875 het thuis van de Dominicanessen van de Heilige Catharina van Siena.

De Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR), waarbij 190 kloosterordes en congregaties zijn aangesloten, is bezorgd. Van ooit tienduizenden zusters en broeders tijdens het Rijke Roomsche leven in de jaren ‘50 is nog maar een fractie over. Steeds meer kloosters moeten de deuren doordat de vergrijzende bewoners overlijden. Ook het nu getroffen Voorschotense Huize Bijdorp gaat op termijn dicht. 

Bij de laatste telling begin 2019 waren er nog 3800 zusters en monniken. Corona versnelt de daling. ,,Hoe de cijfers aan het eind van het jaar eruit zien valt nog niet te voorspellen, maar we verwachten wel dat er opnieuw een flinke afname zal zijn,” stelt woordvoerster Erica Op’t Hoog. “Juist vanwege de hoge gemiddelde leeftijd en het feit dat een aanzienlijk deel van de religieuzen in verzorgingshuizen of vergelijkbare situaties woont, maakt inderdaad dat er meer overledenen zijn dan in voorgaande jaren.”

Abdijbier

Corona treft kloosters bovendien financieel, stelt de KNR. Veel gemeenschappen houden hun hoofd boven water door kamers te verhuren of kloosterproducten als abdijbier te verkopen. “Door de coronamaatregelen zijn gastenverblijven gesloten en de verkoop van onder meer wijn en abdijbier en andere kloosterproducten deels stilgevallen.” Neem de wijn van de Norbertinessenpriorij Sint-Catharinadalklooster. Tegelijk komen kloosters in veel gevallen niet in aanmerking voor de steunmaatregelen van de overheid, zegt de KNR.'

Al met al laat corona volgens Peter Meijs, directeur van de werkorganisatie van de Congregatie van de zusters Dominicanessen van Voorschoten, zien hoe kwetsbaar kloostergemeenschappen zijn. Meijs beklemtoont dat alle coronarichtlijnen vanaf het begin gevolgd zijn in Huize Bijdorp. Sinds 20 maart was het klooster op slot voor de buitenwereld. Aan Huize Bijdorp zit bovendien een verpleegafdeling van zorgverlener Marente vast. “Alle expertise is in huis.”

Bij de overige bewoners heerst ondertussen het grote verdriet. Zij konden niet bij de geliefde begrafenis van hun medezusters en broeders zijn. 
Overste Regina Plat roept iedereen op een ansichtkaartje te sturen met de woorden ‘Ik ben bij Bijdorp'. “Het zou mooi zijn als wij de kapel een beetje konden vullen met kaarten die onze verbondenheid uitdrukken: bij voorkeur kaarten van kaarsen of andere lichtjes,” schrijft ze op Dominicanen.nl. 

Het klooster van de Zusters van Liefde in Tilburg, waar corona al dertien slachtoffers eiste.Beeld John Schouten / PVE
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden