PlusAchtergrond

Thuiswerken hoeft straks niet meer, maar we blijven het toch doen

Het kabinet staat op het punt het thuiswerkadvies los te laten. Maar dan zal er op de werkvloer niet direct veel veranderen, blijkt uit onderzoek van TNO. Veel werknemers willen in elk geval deels ook thuis werken.

Barbara Vollebregt
Acht op de tien werknemers die thuis kunnen werken, willen dat in toekomst blijven doen, blijkt uit een nieuw onderzoek van TNO waarvoor 8000 thuiswerkers zijn ondervraagd.  Beeld Getty Images
Acht op de tien werknemers die thuis kunnen werken, willen dat in toekomst blijven doen, blijkt uit een nieuw onderzoek van TNO waarvoor 8000 thuiswerkers zijn ondervraagd.Beeld Getty Images

Halsoverkop werden laptops, toetsenborden en beeldschermen bijna twee jaar geleden van het kantoor naar de huiskamer gesleept. Inmiddels zijn washokken en kinderkamers getransformeerd tot werkplekken. Wat heeft bijna twee jaar thuiswerken ons eigenlijk geleerd?

“Dat het niet zaligmakend is,” zegt Jannes van der Velde, woordvoerder van werkgeversorganisatie AWVN. Natuurlijk heeft thuiswerken voordelen. “Minder reistijd, minder reiskosten, meer zeggenschap over de indeling van de werkdag, een betere werk-privébalans, efficiënte online vergaderingen. En werkgevers weten nu ook: personeel is thuis niet minder productief.”

Acht op de tien werknemers die thuis kunnen werken, willen dat in toekomst blijven doen, blijkt uit een nieuw onderzoek van TNO waarvoor 8000 thuiswerkers zijn ondervraagd. Ongeveer een derde van de ondervraagden wil grotendeels of volledig thuiswerken. Iets minder dan de helft wil evenveel thuis als op kantoor werken. Een ruime meerderheid van de ondervraagden – ruim 70 procent – verwacht dat de baas het thuiswerken blijft toestaan.

Pijn aan rug, nek en schouder

Het noodgedwongen thuiswerkexperiment ging met vallen en opstaan. Zo kwamen we al snel achter het belang van een ‘arboproof’ werkplek. Door te werken op houten eetkamerstoelen, zonder muis of beeldscherm op ooghoogte ontstonden thuiswerkklachten: pijn aan de rug, nek arm en schouder. Daar hadden fysiotherapeuten hun handen vol aan.

We zagen ook twee types thuiswerkers ontstaan. Degenen die het weinig moeite kost om werk en privé te combineren op één locatie. Zij genieten van de mogelijkheden: even snel een boodschap doen of sporten tijdens de lunch. En degenen die behoefte hadden aan een duidelijkere scheiding tussen de woon- en werkplek. Zij namen weinig pauze en maakten vaker overuren. Er was per slot van rekening geen collega of leidinggevende die zei: ‘Moet jij niet eens naar huis?’

“Veel thuiswerkers snakken ernaar om weer naar kantoor te komen,” zegt Piet Fortuin, voorzitter van vakbond CNV. “Sommigen werken al bijna twee jaar onafgebroken thuis. Menselijk contact is cruciaal in de samenwerking.” Een meerderheid van de CNV-leden wenst al langer versoepelingen en het loslaten van de lockdown, blijkt uit onderzoek onder drieduizend leden.

Geen verplichte geprekken

De werkplek moet wel veilig zijn, benadrukt Fortuin. “Goede ventilatie en hygiëne blijven nodig om de werkplek geen broeihaard van besmettingen te laten zijn. Hoge uitval van personeel moeten we voorkomen.” Van der Velde verwacht dat twee dagen per week thuiswerken de norm blijft. Het is wenselijk dat collega’s elkaar weer vaker in levenden lijve zien, zegt Van der Velde. “Maar de meeste bedrijven zullen niet verwachten dat iedereen weer alle dagen naar kantoor komt.”

Eind 2021 ging driekwart van de door TNO ondervraagde thuiswerkers alweer deels naar kantoor. Voor het sociale contact, maar het scheelt ook geld. Want meer thuiszitten betekende ook een hogere energierekening (vaker de verwarming aan, meer kosten voor licht en elektriciteit), meer kopjes koffie en het toiletpapier ging sneller op. Het Nibud rekende uit dat een gemiddelde dag thuiswerken 2 euro kost. Werkgevers kunnen nu een thuiswerkvergoeding aanbieden zonder dat ze daar extra belasting over betalen.

Het grootste voordeel van op de werkvloer werken werd al snel na de eerste lockdown duidelijk. Ook de mensen die het thuiswerken aanvankelijk heerlijk vonden – stilte, geen verplichte gesprekken met collega’s – misten op een gegeven moment het sociale contact. Sommigen voelden zich echt eenzaam en geïsoleerd.

Collega’s in de ogen kunnen kijken heeft grote voordelen, benadrukt Van der Velde. “Je leert meer van elkaar, overleggen is makkelijker en fysieke aanwezigheid op de werkplek is ook belangrijk voor de creatieve en innovatieve processen. Die praatjes bij het koffieautomaat zijn onbewust heel belangrijk om op nieuwe ideeën te komen. Zeker voor mensen die nieuw zijn bij een bedrijf, om de bedrijfscultuur te leren kennen.”

In het eerste coronajaar voorspelden arbeidsexperts dat de pandemie wel eens het einde van de kantoortuin kon betekenen, een plek met veel te veel prikkels (langslopende collega’s, herrie van de koffieautomaat, de printer die driftig A4’tjes uitspuugt, de geur van een zwetende collega) om geconcentreerd te kunnen werken. Het kantoor moest een nieuwe functie krijgen, een plek worden om elkaar te ontmoeten, het kantoor als clubhuis.

Thuis gek worden

Toch gaan de meeste werknemers die al één of meerdere dagen per week naar de werkplek teruggaan, terug naar hetzelfde kantoor als voor corona. De redenen om nu al meer op de werkvloer te verschijnen zijn divers. “Omdat ze thuis gek worden. Omdat ze kleine kinderen hebben bijvoorbeeld, of klein wonen en niet ongestoord hun werk kunnen doen. Anderen voelen zich thuis juist eenzaam,” zegt Van der Velde. Maar, zegt vakbondsvoorzitter Piet Fortuin: “Wie om gezondheidsredenen niet naar kantoor wil komen, moet het recht op thuiswerken behouden.”

Thuiswerken is trouwens ook goed voor het milieu. Het kabinet wil thuiswerken daarom de komende jaren stimuleren. Dat staat in het regeerakkoord. Wanneer 12 procent van de Nederlandse beroepsbevolking structureel anderhalve dag per week vaker gaat thuiswerken dan voor de coronapandemie, scheelt dat een uitstoot van 353.600 ton per jaar aan broeikasgasequivalenten, berekende onderzoeksbureau CE Delft. Volgens de organisatie Natuur & Milieu komt die besparing overeen met 150.000 retourvluchten tussen Amsterdam en New York.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden