PlusInterview

Tevreden GGD-top: ‘In april en mei gaan we echt los’

GGD-kopstukken André Rouvoet en Nicolette Rigter zijn tevreden over de voorbereidingen van het bekritiseerde vaccinatieprogramma. ‘Wij willen in elke gemeente een priklocatie, honderden dus.’

GGD-baas André Rouvoet. Beeld ANP
GGD-baas André Rouvoet.Beeld ANP

Eindelijk was daar het langverwachte vaccin. André Rouvoet is ondanks een stortvloed aan kritiek tevreden over de aandacht en toeloop. “Sinds dat eerste vaccinatiemoment met zorgmedewerker Sanna Elkadiri is er een stormloop van mensen die ook willen. Het slaat kennelijk aan dat zij zegt: ‘Ik doe dit omdat ik het zo belangrijk vind dat ik de mensen van wie ik houd weer kan vasthouden en knuffelen’. De massaliteit waarmee mensen zich aanmelden is heel goed nieuws.”

Rouvoet is voormalig minister voor Jeugd en Gezin en ChristenUnie-voorman. Op 1 augustus, midden in de corona-pandemie, begon hij als voorzitter bij de landelijke koepelorganisatie van de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD). Samen met GGD-directeur Nicolette Rigter - normaal gesproken hoofd van de GGD regio Utrecht, maar nu landelijk verantwoordelijk voor het Covid-19-programma - beantwoordt hij vragen over het veelbesproken vaccinatieprogramma.

GGD-directeur Nicolette Rigter. Beeld Angeliek de Jonge
GGD-directeur Nicolette Rigter.Beeld Angeliek de Jonge

Zijn er sinds de eerste prik bijwerkingen opgetreden?

Nicolette Rigter: “Nee, ik heb niet gehoord dat er iets gebeurd is, is ook niet aannemelijk, we hebben het over zeer kleine aantallen. Maar we zijn heel transparant over wat er eventueel kán gebeuren, zodat mensen hun eigen afweging kunnen maken om te komen. Wij zijn op alle eventualiteiten voorbereid.’’

Moeten mensen - zoals de Gezondheidsraad adviseert - na de prik een kwartier blijven?

André Rouvoet: “Het moet niet, maar het wordt sterk aangeraden. Dat advies komt voort uit de ervaring van landen die ons voorgingen. Omdat soms mensen flauwvallen, is het goed om even te blijven. Op alle locaties zijn artsen aanwezig die meteen hulp kunnen bieden. Flauwvallen komt sporadisch voor.”

Minister De Jonge erkende deze week dat hij de GGD’s eerder een vaccinatieopdracht had moeten geven. Jullie hadden toch zelf actie kunnen ondernemen?

Rouvoet: “Moet je je voorstellen dat de GGD zegt: het kabinet vraagt om in de zomer een paar miljoen mensen te prikken. Maar weet je wat, wij gaan in januari een priklocatie inrichten en zetten vast mensen klaar met een naald in de hand. Dan komt er niemand. Dat zou verspilde energie zijn, er is zoveel te doen in de zorg. Als de vraag komt, leveren wij, in no time. Net als met testen en bron- en contactonderzoek.”

De GGD heeft vaker gezegd ‘we zijn er klaar voor’ en toch lukte het dan niet…

Rouvoet: “Dat hoor ik vaak, maar als ik doorvraag komt het bijna altijd terecht bij dat moment in september waarop er te weinig laboratoriumcapaciteit was, waardoor GGD’s niet konden uitbreiden en het heel erg ging knellen.”

Bron- en contactonderzoek werd ook uitgekleed.

Rouvoet: “Omdat er een dip was in Covid, konden we niet leren aan de hand van de praktijk. Toen onverwacht het aantal casussen opliep, konden we niet heel snel opschalen. Wij kunnen gedoseerd groeien. Alleen als het virus om zich heen grijpt en de mensen op de straat zich niet aan maatregelen houden, kunnen wij niet sneller dan snel. De werkelijkheid was dat het virus harder liep.”

Maar bij het testen lagen op de eerste dag alle lijnen plat en het bron- en contactonderzoek moest bijna overal worden gestaakt. Kunnen GGD’s het wel aan: testen, bron- en contactonderzoek én vaccineren?

Rouvoet: “Het antwoord is: ja.” Rigter: “Ja, omdat we allemaal extra mensen in dienst hebben genomen.”

Hoeveel prikken heeft de GGD nu gezet?

Rigter: “Op de eerste dag, woensdag, zijn er ongeveer veertig weggezet, donderdag tachtig. Zo bouwen we op.”

Dat is toch bizar weinig? Ziekenhuizen staan na twee dagen op 15.000, meer dan honderd keer zoveel.

Rigter: “Wij starten bewust zo, omdat we nu leren hoe je met dit vaccin prikt. We hebben ook een administratief proces. Zo checken we: is de meneer of mevrouw daadwerkelijk degene die de afspraak heeft? Hoe is het met die persoon? Geen koorts? Dat moet allemaal keurig in het systeem. Dat kost tijd.” Rouvoet: “Het medisch proces van het prikken is allemaal geregeld. Nu willen wij weten: hoe verloopt de logistiek? Hoeveel mensen komen toch niet opdagen? Hoe snel kun je mensen inenten? Hoeveel mensen maken gebruik van dat kwartiertje rust? Wat kan er beter? En regio’s kunnen komen kijken.”

Wekelijks sterven honderden mensen aan corona, dan moet de GGD toch meer kunnen doen?

Rouvoet: “Natuurlijk kunnen we veel meer prikken! In die hal in Veghel kun je makkelijk het dubbele kwijt. Met de 200.000 vaccins die komen voor de eerste groep, kun je binnen een week klaar zijn. Omdat we een beperkt aantal vaccins hebben, heeft het weinig zin om alles snel weg te prikken en werkgevers willen spreiding voor voldoende mensen aan het bed.” Rigter: “Wij brengen langzaam het systeem op druk, zodat we aan het eind van het derde kwartaal klaar zijn met de operatie ‘Nederland prikt’. Deze week starten we drie pilots in Veghel, Rotterdam en Houten. Volgende week komen er drie locaties bij. Stapje voor stapje. Wij willen niet op 25 locaties dezelfde fout maken. Dat hebben we geleerd van andere grote operaties. Voor 15 januari gaan alle 25 GGD’s voluit.”

Rouvoet: “Wij kunnen het ons permitteren om zorgvuldig op te bouwen, omdat er niet meer vaccin is. Uiteindelijk zijn GGD’s voorbereid op het geven van grofweg 7 van de 10 miljoen vaccinaties. Wij gaan dus ongeveer de helft van Nederland prikken. Wie gezond is en mobiel zal in elk geval bij ons komen. De bal ligt nu bij ons en de aansturing ligt bij Nicolette Rigter en haar team.”

Rigter: “Wij willen deze mega-operatie zo snel als mogelijk verantwoord uitvoeren. We bereiden ons voor op een half miljoen tot een miljoen prikken per week. Daarvoor willen we in elke gemeente een priklocatie, honderden locaties dus. Dan wordt het makkelijker om te komen.”

Bij de huisarts?

Rigter: “Nee, het beeld is nu dat wij als GGD’s een groot deel van de bevolking tussen 18 plus en 60 min zullen vaccineren en een deel van de ouderen. Huisartsen zullen een grote bijdrage leveren.”

Wanneer krijgt wekelijks een miljoen mensen een prik?

Rigter:”Ik geloof dat niemand de farmaceuten aan een touwtje heeft. Ik al helemaal niet. Tot nog toe worden wij elke keer verrast door bijgestelde leveringen naar beneden. Toch is de hoop en inschatting dat we in de loop van het tweede kwartaal op stoom komen. In april of mei moeten vanuit meerdere leveranciers grote aantallen komen. Dan willen we helemaal losgaan. Het zal niet elke week een miljoen zijn, maar wel hier en daar zo’n piek.” Rouvoet: “Als het vaccin van AstraZeneca op grote schaal komt, is dat echt een game changer en kunnen we heel snel schakelen als GGD.”

Snel schakelen? Dat gold niet voor de start. Roemenië, Hongarije, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Oman, Koeweit en Bulgarije begonnen eerder.

Rouvoet: “Vind je het heel erg dat wij die discussie aan de politiek laten? Dat is niet relevant voor de mensen die in de GGD-straten aan het prikken zijn.”

Maar de GGD’s zijn verantwoordelijk voor de publieke gezondheid, u bent voorzitter.

Rouvoet: “Daar gaan we ook zeker verantwoording voor afdragen. Ik heb nog steeds een parlementair hart. Mag ik één persoonlijke observatie doen als oud-parlementariër? Tijdens het vaccinatiedebat dinsdag vroeg ik me af: wat heeft dit voor gevolgen voor het vaccinatieprogramma van Nederland?”

U vond dat er te veel aandacht uitging naar dat Nederland als één van de laatste landen in Europa begon?

Rouvoet: “Die vragen moeten gesteld worden. Dat is de rol van het parlement. Daar doe ik helemaal niet luchthartig over. Maar heb je de cijfers gezien? Ik zeg dit niet met leedvermaak, maar in België waren donderdag zevenhonderd mensen gevaccineerd. Nederland zette er op dag één ruim zesduizend. Dat relativeert. We zien nu dat een aantal landen tegen problemen aanloopt. In Frankrijk noemen ze het chaos. Er zijn geen garanties dat alles bij ons vlekkeloos verloopt. Maar ik ben wel blij dat wij er alles aan doen om het zorgvuldig te laten verlopen dit proces. Dat willen we vasthouden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden