Achtergrond

Terughaaldiscussie IS’ers laait weer op

Met de verrassende repatriëring van IS-ganger Ilham B. en drie jonge kinderen uit een Koerdisch kamp, laait het politieke debat weer op. Minister Ferd Grapperhaus (Justitie) krijgt daarin de volle laag.

Gemaskerde Koerden bewaken de Nederlandse delegatie die in Syrië zijn om Nederlandse jihadisten terug te halen. Beeld AFP
Gemaskerde Koerden bewaken de Nederlandse delegatie die in Syrië zijn om Nederlandse jihadisten terug te halen.Beeld AFP

Ze ‘verlangde’ ooit ‘naar het kalifaat’, maar wilde na jaren in een Koerdisch kamp nu vooral terug naar Nederland. Met een zeer geheime operatie van de Nederlandse overheid slaagde dat dit weekend: Ilham B. en haar twee kinderen (2 en 5 jaar) werden samen met een 12-jarig kind van andere ouders overgedragen aan de Nederlandse autoriteiten. Tot ieders verbazing, erkende haar advocaat Tamara Buruma. “Ik had alle hoop zo langzamerhand verloren.”

Ilham vertoefde in Gouda in fanatieke kringen en besloot rond 2013 naar het IS-kalifaat te gaan. Ze trouwde met een Vlaamse jihadist en streek neer in Aleppo en later in IS-hoofdstad Raqqa. Later kwam ze in handen van Koerdische strijders, toen het IS-gebied werd overlopen. De laatste jaren sleet ze in een kamp, waarbij het verlangen naar terugkeer naar haar geboorteland groeide.

Dun koord

Door haar terugkeer ontvouwt zich ook weer een wat weggeëbde politieke discussie. In politiek Den Haag staan partijen, ook binnen de coalitie, lijnrecht tegenover elkaar als het gaat om het ‘ophalen’ van voormalig IS-strijders en sympathisanten.

Grapperhaus liep over een dun koord: D66 is juist voor terugkeer en berechting, terwijl VVD en oppositiepartijen als PVV niets willen weten voor welke repatriëring dan ook.

VVD-Tweede Kamerlid Ulysse Ellian spreekt van een onbegrijpelijke actie. “Mijn bloed kookt. De rechtsstaat afwijzen, democratie afwijzen, mensenrechten op grote schaal schenden, en dan wel lekker terug naar Nederland? Stel je voor dat we ooit zo zouden zijn omgegaan met SS’ers. Ongelooflijk.”

Ook PVV-leider Geert Wilders stelt het kabinet een pittig debat in het vooruitzicht. “Het is onacceptabel en onaanvaardbaar dat we de vijand, islamitische IS’ers, hierheen halen. Die terreurvrouwen hebben hun recht verspeeld ooit nog voet op Nederlandse bodem te zetten.”

Straffeloosheid voorkomen

Grapperhaus wijst erop dat B. bij terugkeer op Nederlands grondgebied zal worden aangehouden. Er loopt immers al een strafzaak tegen haar. De Raad voor de Kinderbescherming zal zich over de kinderen ontfermen.

De minister wil juist dat B. haar strafzaak niet ontloopt: “Teneinde straffeloosheid te voorkomen.” Ofwel: als we haar niet hadden opgehaald, was ze misschien in vrijheid op een dag het kamp uitgewandeld.

Dat is precies wat D66 prijst: “Goed voor de veiligheid van Nederland: deze IS-vrouwen hierheen halen, berechten en voorkomen dat ze van de radar verdwijnen.”

Bovendien werd de overheid de afgelopen jaren meermaals door rechters aangespoord meer te doen om IS-gangers terug naar Nederland te halen. Allereerst de kinderen die niet voor de reis hadden gekozen.

Het 12-jarige meisje dat nu terugkeert, werd jaren geleden door haar moeder meegenomen naar Syrië, tegen de wil van haar vader in. Die spande in Nederland een rechtszaak aan die de repatriëring in gang zette.

Door verschillende rechterlijke uitspraken moest de overheid ook meer doen om vrouwen en mannen tegen wie hier in Nederland rechtszaken lopen ‘op te halen’. Zij moesten de kans krijgen om hun proces bij te wonen.

Grapperhaus reageerde in algemene zin steeds afwijzend. De kabinetslijn was: het is te gevaarlijk die gebieden in te gaan om mensen op te halen. Pas als Koerden of Turken hen in rustig gebied overdragen, zou er actie worden ondernomen. Kennelijk was het oordeel nu dat het (veilig genoeg) kon.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden