PlusAchtergrond

Terug naar de drukte en drie zoenen? De 1,5 meter afstand had óók voordelen

Het oude normaal komt weer in zicht, en daarmee de drukte op openbare plekken. Beeld ANP
Het oude normaal komt weer in zicht, en daarmee de drukte op openbare plekken.Beeld ANP

Bijna altijd ging het over de nadelen van de 1,5 metersamenleving, maar nu het einde lijkt te naderen rijst toch de vraag: zaten er ook voordelen aan? ‘Wat was ik blij dat de restaurants eindelijk de tafels uit elkaar zetten.’

Eefje Oomen

Huidhonger, eenzaamheid, depressie, gevoelens van angst en onzekerheid. Dat de 1,5 metersamenleving ingrijpende sociale, maatschappelijke en psychische gevolgen had en heeft, staat volgens hoogleraar gezondheidspsychologie John de Wit (Universiteit Utrecht) buiten kijf. “We zijn er beetje bij beetje achter gekomen hoe groot de impact van alle coronamaatregelen was, en het is dus ontzettend fijn dat minister Ernst Kuipers eindelijk het einde van de crisistijd heeft aangekondigd.”

Toch bracht de 1,5 metersamenleving met alle consequenties hier en daar ook wat positieve dingen, stellen De Wit en andere deskundigen. Dingen die we niet zomaar overboord moeten gooien. Hoogleraar psychologie Paul van Lange (Vrije Universiteit): “We moesten ons de afgelopen twee jaar aanpassen aan nieuwe, heftige omstandigheden en sommige aanpassingen waren niet slecht. We kunnen ons dus best afvragen: moeten sommige dingen niet gewoon lekker blijven?”

Nu is het moment voor verandering, zegt De Wit, vóór we helemaal terugkeren naar het ‘oude normaal’. “We zitten op dit moment in een overgangsfase en in die fase zijn mensen nog open minded. Het zou dus heel goed zijn als werkgevers juist in deze periode aan werknemers vragen hoe ze de periode na corona het liefste zien.”

Negen dingen die we volgens De Wit, Van Lange en andere experts mee kunnen nemen van het nieuwe naar het oude normaal:

Minder proppen in de lift

Een van de grootste voordelen, volgens Van Lange is het ‘respect voor de persoonlijke ruimte’. “In de trein ergerde ik me al jaren aan dat dringen van mensen en met corona is dat eindelijk over. Eindelijk houdt iedereen gepaste afstand. Hetzelfde geldt voor de lift. Vroeger propte iedereen zich erin – zelfs zo dat je elkaars lichaamsgeur kon ruiken – en nu wacht iedereen tot er ruimte is. Het zou hartstikke fijn zijn als dit zo blijft.”

De drukte spreiden

De drukte wat vaker mijden zou sowieso een goed idee zijn, stelt De Wit. “Ik denk dat velen het erg hebben gewaardeerd dat het met corona op sommige plekken veel rustiger was, dus misschien kunnen we onze gewoonten een beetje veranderen. Op een andere tijd winkelen, sporten, naar werk rijden? Zo kunnen we die rust in ere houden.”

Meer ruimte in de horeca

Wat Van Lange ook waardeerde: de herinrichting van de horeca. “Vroeger stonden de tafels in sommige restaurants zo dicht op elkaar dat je elkaars gesprekken woord voor woord kon volgen. Met de afstandsmaatregelen was er eindelijk meer privacy. En ja, ik besef dat minder tafels de horeca omzet kost, maar misschien is een compromis mogelijk. Net wat meer ruimte voor de klant?”

Weg met de drie zoenen

Wat neuropsycholoog Anouk Keizer (Universiteit Utrecht) fijn vond: de nieuwe begroetingsrituelen. “Er is de afgelopen tijd al vaker vastgesteld dat weinigen rouwig waren om het afscheid van de drie verplichte kussen. Wat ik zelf goed vind: dat we elkaar bij een ontmoeting de expliciete vraag stellen: wat doen we, een boks, elleboog, of iets anders? Dat je rekening houdt met de ander.”

Corona was voor velen een eyeopener, stelt ze. “Ik denk dat we ons vroeger nauwelijks afvroegen welke begroetingen we prettig en onprettig vonden en dat het prima is dat we ons dat nu wél afvragen.” Ze vermoedt dat het onderwerp ‘gewenste en ongewenste aanrakingen’ de komende tijd hoog op de agenda blijft. “Niet alleen door social distancing, maar ook door zo’n schandaal als bij The Voice.”

En mag het dan ook over de bejegening van jonge kinderen gaan? Keizer: “Het valt me op dat wij hun weerstand vaak negeren. Als zij niet op schoot willen, doen we het tóch. Geven we ze zo niet de boodschap mee: je moet zoiets doen, ook als je geen zin hebt?”

Meld je wat vaker ziek

Nog iets wat van Van Lange blijven mag: de ziekmelding op het werkbij hoest, loopneus of andere milde ziekteverschijnselen. “Internationale collega’s vonden het altijd al zo gek dat Nederlanders zich zelfs naar kantoor sleepten als ze heel verkouden of ziek waren; een beetje asociaal zelfs. Het lijkt me zo’n typisch calvinistisch trekje: laten zien dat je koste wat het kost stug doorwerkt. Een trekje waar we, nu we ons bewuster zijn van de besmettelijkheid van virussen, best vanaf kunnen.”

De hond uitlaten tijdens werk? Moet kunnen

Het thuiswerken ging volgens De Wit gepaard met een bijzondere cultuurverandering: meer vrijheid, minder wantrouwen. “Vroeger was wantrouwen de basis voor veel besluiten. Zo van ‘we kunnen werknemers niet te veel loslaten, dan lopen ze de kantjes ervan af’. Nu blijkt dat mensen thuis even hard of zelfs harder werken, hoop ik dat bedrijven en instellingen hun personeel meer gunnen, dat er meer begrip is, meer tolerantie. Wat is erop tegen dat mensen tussendoor de hond uitlaten of een kind met huiswerk helpen?”

We snappen technologie beter

Een ander pluspunt: zelfs de grootste digibeten leerden eindelijk videobellen en facetimen. Van Lange: “We hebben dingen opgestoken die ons de komende jaren zeer van pas gaan komen. Zo heb ik zelf ontdekt dat het veel makkelijker is om via Zoom spreadsheets met elkaar te bespreken dan in elkaars nabijheid. Als iedereen vanaf zijn computer meekijkt, kan iedereen zo’n document goed zien, aanpassen en corrigeren.”

En ja, Van Lange snapt dat mensen het zoomen na twee jaar wel beu zijn. “Toch denk ik dat het handig blijft, ook als de wereld weer open is. Stel: oma is een beetje ziek en je kan niet zomaar naar haar toe, omdat ze op twee uur afstand woont. Dan is videobellen toch fijn? Ik zie dat als een nieuwe, aanvullende manier van mantelzorg.”

Een beetje meer wederzijds begrip

Door de breed uitgemeten strubbelingen over vaccinatie, QR-code en coronatoegangsbewijs zouden we volgens medisch historicus Yuliya Hilevych (Rijksuniversiteit Groningen) bijna vergeten dat we collectief een grootse prestatie hebben geleverd. “We hadden in het begin ook kunnen kiezen voor het idee van groepsimmuniteit, de ziekte ongeremd om zich heen laten grijpen, en het aan laten komen op survival of the fittest. Maar nee, een grote meerderheid heeft zich achter de 1,5 metersamenleving geschaard, iets wat ten koste van de eigen vrijheid ging, maar waarmee wel de zwakkeren beschermd werden. Ik hoop dat we als collectief de verantwoordelijkheid blijven nemen voor de ouderen en kwetsbaren.”

De Wit: “Er is veel ruzie geweest, maar de empathie is óók gegroeid. De empathie van jongeren voor ouderen die kwetsbaar zijn en de empathie van ouderen voor jongeren die van alles moesten missen. Ik hoop dat we het wederzijdse begrip koesteren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden