PlusReportage

Teletekst 888 jubileert: ‘Tijd voor Max ondertitelen is een prestatie’

Teletekstpagina 888 bestaat maandag precies veertig jaar, en wordt door veel meer kijkers dan alleen doven en slechthorenden gebruikt. 

Wies Hermans spreekt met de opnames van Tijd voor max meeBeeld Pim Ras fotografie

Tijd voor Max. Dat is toch dat heerlijk ontspannen praatprogramma? Met Martine van Os en Sybrand Niessen, de presentatoren die rust uitstralen en de tijd nemen voor hun gasten? Ja en ja, maar voor de ondertitelaar van Teletekst 888 is het programma een pittige klus. De dienst heeft door de jaren heen een enorme vlucht genomen. Ruim 4,5 miljoen Nederlanders, van wie 1,7 miljoen doven en slechthorenden, maken er gebruik van.

 “Ondertiteling wordt op breder vlak gebruikt. Veel mensen zetten de ondertiteling aan vanwege geluiden in de omgeving tijdens het televisie kijken of bij gebruik van NPO Start. In de wachtkamer van de dokter, op de smartphone of in de sportschool staat ook vaak de ondertiteling aan. Of denk eens aan anderstaligen die de Nederlandse taal willen leren,” vertelt Paul van den Bogart. Hij is manager van Access Services bij NPO, de dienst die behalve ondertiteling ook de tolken en audioscriptie levert, een stem die beschrijft wat we zien. 

Bij Access Services werken zo’n 35 ondertitelaars, die dagelijks in twee verschillende ploegen diensten draaien tussen zes uur ’s morgens en half één ’s nachts. 

Spectaculaire ontwikkeling 

De ondertiteling van 888 heeft in vier decennia een spectaculaire ontwikkeling doorgemaakt. Van één uitzending per dag naar dagelijks vrijwel alle NPO-programma’s: met live zo’n twintig journaals, Nieuwsuur, twee talkshows en veel sport. “Maar als je hier net komt werken, begin je met voorbereide programma’s,” zegt Wies Hermans, al twintig jaar ondertitelaar. “Programma’s die al op band staan.” Elf hokjes staan vol met apparatuur om een programma te ondertitelen. Beeldschermen, toetsenborden, headsets. “Ondertitelen is niet hier aankomen, je hokje binnenstappen en gaan zitten vertalen,” waarschuwt Hermans. “Je moetje goed voorbereiden. Wie is wie in een debat, in een sportwedstrijd of een talkshow?”

Overigens krijgen de ondertitelaars ook bij de liveprogramma’s wel van tevoren de presentatieteksten van bijvoorbeeld talkshow hosts die hun gasten introduceren. Zoals Matthijs van Nieuwkerk dat voorheen in een hoog tempo deed in De Wereld Draait Door. Dan hoeft de ondertitelaar geen 1000 aanslagen per vijf seconden te doen. 

Spraakherkenning 

Vroeger maakten ondertitelaars gebruik van een speciaal Velotype toetsenbord. Met een bijzondere indeling, met woorden en lettergrepen die via één aanslag op het toetsenbord in beeld verschenen. Sinds 2002 is er spraakherkenning die is aangepast aan de stem van de ondertitelaar. De sprekers in programma’s worden door de ondertitelaar nagesproken. Die gesproken woorden worden door een spraakcomputer omgezet in tekst, waarna de zinnen op het computerscherm verschijnen. 

Via een toetsenbord kan wel op het laatste moment nog een correctie worden doorgevoerd. Zodra de ondertitelaar op enter drukt, komt de ondertiteling in beeld. Dit alles gebeurt in seconden. Tijd voor Max blijkt de Champions League van het ondertitelen te zijn, vooral door de vele sprekers die door elkaar heen praten. “Daarom is het zo fijn politieke debatten in de Tweede Kamer te doen. Daar laten ze elkaar uitspreken,” stelt Hermans, die ‘het wel lekker vindt, die live uitzendingen’. De adrenaline, de druk, het is een vorm van presteren. “Een bijzondere tak van sport.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden