PlusInterview

Tekort aan coronatesten dreigt: ‘We werken keihard’

Dit najaar dreigt een nieuw tekort aan coronatests. Nederland wil het aantal tests sterk opvoeren, maar er zijn zorgen over de beschikbaarheid. De vraag naar de tests groeit wereldwijd enorm. 

Coronatests in een laboratorium.Beeld ANP

Dat stelt Edwin Boel, als projectleider van het Landelijk Coördinatieteam Diagnostische Keten (LCDK) mede-verantwoordelijk voor het testproces van GGD’en en laboratoria. Momenteel voert Nederland 20.000 diagnostische tests per dag uit. Twee weken geleden waren dat nog 13.000. Dit najaar moeten het er volgens een schatting van het RIVM dagelijks ongeveer 70.000 zijn. Een van de redenen is dat er dan meer mensen met verkoudheidsklachten zullen rondlopen.

Andere landen kampen met vergelijkbare uitdagingen. Zo wil de VS zijn capaciteit uitbreiden van 800.000 naar misschien wel 10 miljoen tests per dag. “De druk vanuit het buitenland is enorm, het blijft knokken om genoeg geleverd te krijgen,” zegt Boel. Hij wijst ook op de kwetsbare positie van fabrikanten van testen, die hun productie in korte tijd extreem hebben moeten opvoeren, en daarbij op hun beurt weer erg afhankelijk zijn van hun leveranciers.

Cruciaal

In een recent rapport constateert consultancybureau McKinsey dat er wereldwijd nu al tekorten zijn aan diagnostische testen. Die zijn volgens het bureau juist ‘cruciaal’ om de economie op een verantwoorde manier te kunnen heropenen, ook bij een laag aantal besmettingen. Voldoende testcapaciteit zorgt er immers voor dat mensen die het virus bij zich dragen snel opgespoord en geïsoleerd kunnen worden.

Als projectleider van het landelijke coördinatieteam spant Boel zich in om dat in Nederland voor elkaar te krijgen. Dat gaat niet zonder hobbels. Zo liepen de wachttijden bij de GGD’en de afgelopen week sterk op, door een plotseling sterke stijging van het aantal testaanvragen. In sommige regio’s moeten mensen nu dagen wachten op hun uitslag. 

Het diergeneeskundig laboratorium van WBVR is begonnen met het analyseren van coronatests van mensen.Beeld WUR

Dat leidt her en der tot onbegrip. We wisten toch dat er een tweede golf kan komen? Hoe moet dat als het echt los gaat? Begrijpelijke vragen, zegt Boel, voor de coronacrisis werkzaam als arts-microbioloog in het UMC Utrecht en sinds april projectleider van het LCDK. Maar het impliciete verwijt dat er in doorklinkt - dat de GGD’en hebben zitten slapen - vindt hij niet terecht. “Het toont niet veel begrip voor wat er echt aan de hand is.”


Het LCDK probeert ervoor te zorgen dat de hele testketen gesmeerd loopt. Dat is van veel factoren afhankelijk. Of er genoeg callcentermedewerkers zijn, genoeg teststraten, of fabrikanten genoeg tests kunnen leveren, of laboratoria genoeg machines hebben om die testen te verwerken. 

Edwin Boel, projectleider van het Landelijk Coördinatieteam Diagnostische Keten.Beeld UMC Utrecht

Hoe kan het dat een toename van het aantal testaanvragen meteen voor problemen zorgt?

“Je kunt je op veel dingen voorbereiden. Je kunt zorgen dat er genoeg machines zijn, dat er genoeg spullen zijn. Maar je kunt niet voortdurend mensen hebben klaarzitten die niets doen, en alleen maar wachten op het moment dat het drukker wordt. Gemotiveerde mensen zitten zo niet in elkaar, die willen zich nuttig maken. Nu was er plotseling een enorme toename van het aantal testaanvragen, het duurt even voordat er dan genoeg medewerkers beschikbaar zijn.”

Lukt het überhaupt om mensen te vinden op zo’n korte termijn?

“Dat is een terechte vraag. Het is niet zo dat er één GGD of één laboratorium is dat nu mensen nodig heeft, ze hebben allemaal mensen nodig. Sommige functies vereisen een gedegen opleiding; bron- en contactonderzoek bijvoorbeeld. Ook in laboratoria gaat het soms om specialistisch werk. Het kost tijd om organisaties zo in te richten dat een grotere stroom verwerkt kan worden. Daar hebben we nu mee te maken.”

Het werk in de laboratoria vindt plaats buiten het gezichtsveld van het grote publiek. Hoe is de situatie daar nu?

“Er zijn ruim 30 labs die tests voor de GGD uitvoeren. Dat zijn er nu ongeveer 20.000 per dag. Dat lukt, maar het is wel een fikse inspanning. De coronatests komen bovenop het normale werk. Mensen werken meer dan ze gewend zijn, het werk is ingewikkelder, de openingstijden zijn verruimd, ze worden moe. Dat is een risico. Maar over het algemeen is mijn inschatting dat het redelijk loopt.”

Nu zijn het 20.000 tests. In het najaar worden het er nog veel meer.

“Dat klopt. Er zullen meer mensen met klachten komen, en dus meer mensen die zich laten testen. Volgens een inschatting van het RIVM kan het gaan om 70.000 tests per dag, met een ruime marge. Dat is een verveelvoudiging.”

Als het al een fikse klus is om 20.000 tests per dag te verwerken, hoe moet dat dan met 70.000 tests?

“Daar wordt hard aan gewerkt. Laboratoria zijn in principe klaar om 30.000 testen per dag te doen en breiden hun capaciteit verder uit. Ze kijken bijvoorbeeld naar de optie tests te ‘poolen’. Meerdere monsters worden dan in één keer getest. Als de uitslag negatief is, hoeven ze niet allemaal apart getest te worden. Bij een positieve uitslag gebeurt dat dan wel alsnog. Maar goed: theoretisch klinkt dat mooi, het moet in de praktijk nog wel even geregeld worden. Over het algemeen geldt wel dat als het aanbod op een hoger niveau weer stabiel wordt, dat laboratoria zich daarop kunnen instellen. Het zijn vooral de wisselingen, zoals nu, die ingewikkeld zijn.”

Wat zijn richting het najaar de grootste uitdagingen?

“We werken met zijn allen keihard om het voor elkaar te krijgen, daar doen we alles voor. Ik heb er vertrouwen in dat het ons lukt om ons goed voor te bereiden. Maar mijn grootste angst is dat we niet alles in de hand hebben. Ten eerste hebben we het virus dat roet in het eten kan gooien met een grote nieuwe uitbraak. Ten tweede zijn we afhankelijk van leveranciers van tests. Die moeten genoeg kunnen leveren. Daar hebben we geen invloed op.”

Dreigt er een tekort aan tests?

“In het begin van de crisis was beschikbaarheid een groot probleem. Daarna ging het beter, onder meer doordat Feike Sijbesma heeft geholpen en we ze landelijk zijn gaan inkopen. We vragen labs nu ook om voorraden voor drie maanden aan te leggen. Maar we maken ons wel wat zorgen over het najaar. De druk vanuit het buitenland is enorm, het blijft knokken om genoeg geleverd te krijgen. De positie van de fabrikanten is ook kwetsbaar. Die hebben de productie in korte tijd zo enorm opgeschaald, dat er ook in hun keten snel problemen kunnen ontstaan. Voor nu is de situatie onder controle, maar we houden constant de vinger aan de pols.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden