Plus Achtergrond

Tbs-klinieken: ‘Extra geld is nodig om gevaar te voorkomen’

Tbs-­kliniek ­Inforsa in Amsterdam, bij de Weespertrekvaart, is een van de instellingen die aan de bel trekken. Beeld Tammy van Nerum

Drie tbs-klinieken weigeren gevaarlijke psychiatrische patiënten een verplichte behandeling te geven als het ministerie van Veiligheid en Justitie de tarieven niet verhoogt. 

De forensische zorginstellingen Inforsa in ­Amsterdam, de Van der Hoeven Kliniek in Utrecht en de Kijvelanden in Rotterdam vinden de tarieven die het ministerie van Veiligheid en Justitie vanaf volgend jaar hanteert voor hun behandelingen, te laag. Ook een aantal poli­klinieken – waar patiënten dagbehandeling krijgen – maken bezwaar.

De drie organisaties behandelen mensen die vanwege hun psychiatrische problematiek een grote kans hebben op herhaling van ernstige misdrijven, waarbij doden kunnen vallen. Het gaat om zedendelinquenten of mensen die vanuit een psychose een groot gevaar vormen voor de samenleving. Hun behandelingen zijn opgelegd door de rechter.

Via een kort geding op 14 januari zetten de drie forensische zorginstellingen minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) onder druk. Er ­bestaan al wachtlijsten, dus zonder een oplossing ontstaat er waarschijnlijk een capaciteitsprobleem. Daarmee dreigt de uitvoering van verplichte behandelingen als tbs vast te lopen.

Gevaar op de werkvloer

Minister Dekker heeft weinig bewegingsruimte, erkent Mariëtte Keijser, bestuurder van de Forensische Zorgspecialisten, waar de Van der Hoeven Kliniek en Amsterdamse polikliniek De Waag onder vallen. “We beschikken over zeer specialistische expertise en een kliniek met het hoogste beveiligingsniveau. Dat kun je niet binnen anderhalve maand opbouwen.”

De instellingen hebben een kort ­geding aangespannen, na een mislukt onderhandelingstraject. “De minister heeft een probleem, want hij is verantwoordelijk voor de uitvoering van de verplichte behandelingen,” zegt Jeanne Plettenburg, advocaat van de drie organisaties. “Forensische zorg is niet gratis. Het ­ministerie hanteert tarieven die ver onder de prijs liggen die de Nederlandse Zorgautoriteit heeft vastgesteld.”

“Zonder extra geld kunnen we ons werk niet goed blijven doen,” zegt Melina Rakic, ­psychiater en directeur behandelzaken van ­Inforsa. “Dat zou betekenen dat patiënten niet voldoende zijn behandeld voordat ze met verlof gaan of voorgoed terugkeren in de maatschappij, waardoor ze potentieel gevaarlijk zijn. Of we moeten vijftig personeelsleden ontslaan, wat zorgt voor gevaar op de werkvloer.”

Er zijn elf tbs-klinieken in Nederland. Twee daarvan zijn in handen van de overheid, bij de overige koopt het rijk de zorg in. De rechtszaak is uniek in Nederland. Zorg­instellingen daagden wel al gemeenten van­wege lage tarieven in de jeugdzorg, maar de rijksoverheid bleef tot dusverre buiten schot.

“De voorgestelde vergoeding is zo’n 10 ­procent te laag,” zegt financieel directeur Dick de Wit van Inforsa, dat in de laatste drie jaar 4 miljoen euro verlies leed. Tekorten worden gedekt door Arkin, de Amsterdamse koepelorganisatie waaronder Inforsa – en ook Jellinek – vallen.

“Vestigingskosten in een stad als Amsterdam zijn hoog,” aldus De Wit. “Door schaarste aan personeel worden steeds meer werknemers zzp’er. Een psychiatrisch verpleegkundige die als zelfstandige wordt ingehuurd, is per jaar 30.000 euro duurder dan een vaste kracht.”

Michael P.

Ook Fivoor in Den Dolder stapt naar de rechter. Zedendelinquent Michael P. werd er behandeld voordat hij Anne Faber verkrachtte en vermoordde. De kliniek kwam daarop onder verscherpt toezicht van minister Dekker.

“We hebben meer kosten moeten maken door verbeteringen in processen, beveiliging en communicatie,” zegt een woordvoerder van de kliniek. “Maar ook zonder extra maatregelen maken we verlies met de voorgestelde tarieven.”

Als de klinieken er niet uitkomen met het ­ministerie, heeft dat ook gevolgen voor de ­patiënten die nog in zorg zijn, zegt Rakic van ­Inforsa. “Ze moeten dan waarschijnlijk gefaseerd worden overgeplaatst.”

Reactie minister

De geldnood van tbs-klinieken heeft misschien een andere oorzaak dan dat ze te weinig geld krijgen van het Rijk, denkt verantwoordelijk minister Sander Dekker. De klinieken krijgen geld volgens ‘redelijke tarieven’ die onafhankelijk zijn vastgesteld, zegt de minister voor Rechtsbescherming. “Daar gaan we niet op beknibbelen.”

Drie klinieken hebben zo veel en zo lang geldzorgen dat ze naar de rechter stappen, meldde Nieuwsuur donderdag. Ze kunnen nu te weinig begeleiders betalen om de veiligheid nog te kunnen waarborgen, klagen ze.

Dat staat hun vrij, vindt Dekker. In die rechtszaak ‘gaan we dan van ze horen’ of ze inderdaad stiefmoederlijk worden behandeld of ‘dat er misschien wat anders aan de hand is’.

“De Nederlandse Zorgautoriteit onderzoekt heel zorgvuldig wat redelijke tarieven zouden moeten zijn en dat is precies waar wij van uitgaan,” aldus Dekker. “De veiligheid moet gewoon goed zijn en is ons een lief ding waard.” Maar nu de klinieken toch een rechtszaak aanspannen, ‘moet ook de rechter daar maar even naar kijken’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden