PlusAchtergrond

Sylvana Simons schrijft historie in Den Haag: ‘Ze gaat een grote spiegel zijn’

Met Bij1 haalde Sylvana Simons één zetel in de Kamer. Geen macht, wel invloed. Het belang van haar komst? ‘Dat ze er is.’

 Sylvana Simons laat de Amsterdamse gemeentepolitiek achter zich en neemt plaats in de Tweede Kamer.  Beeld Bart van der Maat/ANP
Sylvana Simons laat de Amsterdamse gemeentepolitiek achter zich en neemt plaats in de Tweede Kamer.Beeld Bart van der Maat/ANP

Het was een onthullend kijkje in de nieuwe ­realiteit van het Haagse Binnenhof. ’s Middags arriveerde Caroline van der Plas, voorvrouw van BoerBurgerBeweging, op een buitenmodel tractor bij de Tweede Kamer om te vieren dat ze een zetel had gehaald. Een paar uur later zat ze in het televisieprogramma Jinek tegenover ­Sylvana Simons, ook al blij omdat ze met haar partij Bij1 een zetel had veroverd.

Van der Plas wilde weleens weten of Simons, die er juist vier jaar op had zitten als lid van de Amsterdamse gemeenteraad, zich realiseerde dat er in ons land ruim 17 miljoen mensen ­wonen. “Je bent wel volksvertegenwoordiger sinds vandaag. Ik vind dat je daar wel een beetje over na moet denken.”

Kalmpjes vroeg Simons wat nu eigenlijk de vraag was, waarop Van der Plas zich op haar beurt afvroeg waarom Simons zo vijandig ­reageerde. Hoezo, zei Simons onbewogen. Van der Plas: “Nou, aan je body language te zien.”

“O wauw,” zei Simons en lachte er wat ongemakkelijk bij.

Angry black woman

De angry black woman. Het is het beeld dat al snel wordt neergezet van vrouwen van kleur die zich in de politiek begeven, zegt politicoloog ­Liza Mügge van de UvA. “Terwijl dat beeld niet lijkt te corresponderen met de werkelijkheid. Sylvana Simons zegt vaak dat ze zich heeft voorgenomen juist heel rustig en redelijk te blijven in dit soort situaties. En dat zien we haar in dit fragment ook doen.”

Zoals voormalig first lady Michelle Obama zei: ‘When they go low, we go high.’

Eén zetel veroverde Bij1 vorige week in Den Haag. Dat is nauwelijks een machtsfactor van betekenis te noemen. Toch is die ene zetel niet zomaar één zetel.

“Sylvana Simons gaat een grote spiegel zijn,” zegt voormalig PvdA-politicus Amma Asante, die net als Simons via de Amsterdamse gemeenteraad in de Kamer belandde. “Wat we daarin zien is onaangenaam: ongelijkwaardigheid, seksisme, fascisme en racisme, allemaal zaken die we liever niet willen zien.”

En ja, zegt Asante. “Dat gaat dus agressie opwekken.”

‘Space invader’

In de Amsterdamse gemeenteraad werd ­Simons na een serie onwelgevallige vragen over vermeend politiegeweld al eens weinig subtiel haar plaats gewezen door fractievoorzitter Johnas van Lammeren van de Partij voor de ­Dieren: “U moet zich gewoon schamen. Het zou u echt sieren als u nu gaat zitten en u nederig ­gedraagt!”

In het onlinemagazine OneWorld omschreef Simons haar aanwezigheid en die van haar duoraadsleden in de gemeenteraad als volgt: ‘Het feit dat mijn fractie bestaat uit een zwarte vrouw, een moslim trans man en een non-binair persoon ís al een politiek statement. Als wij in de ruimte zijn, zijn we een fysieke herinnering aan antiracisme, feminisme en transfobie. Ze weten dat ze op hun taal moeten letten.”

Het is alleen jammer, zegt Asante, dat het altijd over de persoon Simons gaat en zelden over haar ideeën. “Dat is dodelijk voor het inhoudelijke gesprek.”

Maar toch. Simons is een typische space invader, zegt Mügge. Een term afkomstig van de Britse socioloog Nirmal Puwar en van toepassing op vrouwen en minderheden die de moed hebben een ruimte te betreden waarin zij overduidelijk niet de norm zijn.

Mügge: “De meeste politici in Nederland zijn witte mannen. Historisch is de hele politieke ruimte op hen afgestemd: de cultuur, de manier van omgang, de symbolen, alles.”

Het belang van de komst van Sylvana Simons, aldus Mügge: “Dat ze er is.”

‘De tijd is rijp’

Mügge: “Simons doorbreekt een patroon, dat is alleen al symbolisch van groot belang. De laatste jaren zijn we wel wat meer gewend geraakt aan vrouwen op machtige posities in de politiek, maar een vrouwelijke partijleider van kleur is een noviteit. Ondanks de haat die haar ten deel valt, baant ze de weg voor politieke aspiranten met een vergelijkbare achtergrond. Ze maakt het normaler dat er in Den Haag politici zoals zij rondlopen.”

Belangrijk, vindt Mügge. Diversiteit in de Tweede Kamer vergroot de herkenbaarheid bij de kiezers en bevordert de acceptatie van de ­verkiezingsuitslag. Dat verhoogt de kwaliteit van de democratie.

Bijzonder aan Simons is volgens Mügge ook dat zij zelf een partij is begonnen op basis van ‘radicale gelijkwaardigheid’. “Bij andere partijen in de Kamer zitten ook politici van kleur, maar die moeten zich – met uitzondering van Denk – aanpassen aan de bestaande partijlijn. Het zijn, bij wijze van spreken, space invaders in eigen partij. We zien ze vaak voorzichtig navigeren om maar niet te worden beticht van cliëntelisme of identiteitspolitiek.”

Daar heeft Simons met haar eigen partij geen last van. “Zij kan racisme en uitsluiting écht op de kaart zetten. In die zin maakt ze ook de weg vrij. De tijd is er rijp voor.”

Aandachtsmagneet

Het belang van Sylvana Simons? Daar hoeft haar oude strijdmakker Ian van der Kooye, ­tegenwoordig actief voor platform Kleur de ­Kamer, niet lang over na te denken: “Ze is een aandachtsmagneet, ze is spraakmakend. Ze heeft spreektijd en hoeft niemand te vragen waar ze het dan eens over zal hebben.”

Simons vertegenwoordigt, aldus Van der Kooye, een deel van Nederland dat onmondig en klein gehouden is. En ja: in de Kamer zal worden geprobeerd haar kleiner te maken dan ze is. Ze zal worden genegeerd en bij het eerste foutje dat ze maakt ongenadig onderuit worden gehaald.

Van der Kooye: “Het is een ontgroening. Wellicht zal die een beetje zwaarder zijn dan voor een ander, maar ze is al dertig jaar gewend dat mensen een mening over haar hebben. Ze is mentaal zo verschrikkelijk sterk, ik maak me daar geen zorgen over.”

Asante: “Bij1 is een partij voor mensen die niet worden gehoord. Dat kan gaan om kleur, maar net zo goed om mensen met een beperking of mensen die het moeten doen met een uitkering waarvan ze nauwelijks kunnen leven. Sylvana Simons geeft die mensen een stem. In die zin is haar komst historisch.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden