Plus

Supermarktketens proberen met eigen sneltests uitsluitsel over besmettingen bij personeel te krijgen

Supermarktmedewerkers die zich ziek melden met coronaklachten, worden door sommige werkgevers langs een eigen snelteststraat gestuurd. Mag dat zomaar?

Vakbonden CNV en FNV melden dat supermarktpersoneel zou worden gedwongen tot het ondergaan van sneltests op corona. Beeld ROB ENGELAAR/ANP
Vakbonden CNV en FNV melden dat supermarktpersoneel zou worden gedwongen tot het ondergaan van sneltests op corona.Beeld ROB ENGELAAR/ANP

Meld je je als vakkenvuller ziek met coronaklachten, vraagt de bedrijfsleider of je even langskomt voor een coronasneltest. Vomar was enkele weken geleden de eerste supermarktketen met een eigen teststraat. “Als medewerkers zich ziek melden, leggen wij hun de vraag voor om een sneltest te ondergaan,” zegt directeur Aart van Haren van Vomar. “Maar het is hun goed recht nee te zeggen.”

Inmiddels heeft Vomar – 7000 medewerkers, 70 vestigingen – 200 tests afgenomen. “We werden geconfronteerd met behoorlijk lange wachttijden bij de GGD. Medewerkers met klachten moesten lang thuis blijven in afwachting van een test. Onze bedrijfsvoering is natuurlijk wel gebaat bij zo veel mogelijk mensen aan het werk. Zeker nu.”

De Noord-Hollandse familiesuper krijgt rap navolging. Jumbo start binnenkort een proef met sneltests voor personeel. “Helaas is de testcapaciteit bij de GGD beperkt en zijn de wachttijden, ook op de uitslag, erg lang,” zegt een woordvoerder. “Onze medewerkers weten straks binnen 30 minuten of wel of niet naar het werk kunnen. Dit helpt ons om problemen met de bezetting te ondervangen.”

Vrijwilligheid is vereist

Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mogen werkgevers hun personeel niet opdragen zich te laten testen, of ze zelf testen op corona of ter controle een test afnemen als een medewerker zich ziek meldt. De bedrijfsarts mag dat allemaal wel, maar moet de uitslag voor zichzelf en de werknemer houden. Eventueel kan de bedrijfsarts de GGD waarschuwen dat er een coronageval op de werkvloer is. Die zal dat dan moeten melden aan het bedrijf en het overige personeel. Bedrijfsleiders mogen dat niet zelf doen. “Als werkgever mág je tests aanbieden,” zegt bestuurder Mari Martens van FNV Handel. “Maar alleen op basis van volstrekte vrijwilligheid.” 

En dat is volgens Martens een probleem. “Mensen voelen zich al snel onder druk gezet. Zeker als je een tijdelijk contract hebt. Het zijn geen incidenten. We zien het vaker. Soms zijn het bijna dictaten.”

De bond is geen voorstander van werkgeverstests en raadt medewerkers aan zich bij een GGD-teststraat te melden. “Wij adviseren: wees assertief, laat je niet intimideren.” 

Paramedisch personeel

Angst voor repercussies is volgens Martens begrijpelijk, maar onterecht. “Als een medewerker zich ziek meldt, moet hij worden doorbetaald volgens de uren die hij normaal zou werken. Dat wordt vaak ontkend door de werkgevers. Maar zo is dat geregeld.”

Vomar heeft volgens directeur Van Haren ‘paramedisch personeel’ ingehuurd voor de tests, onder toezicht van de arbo-arts. “Wij hebben er als bedrijf niks mee van doen. Wij zien de testuitslag niet.”

Maar, erkent hij, in de praktijk vermoed je de uitkomst wel. “Als de medewerker zich blijft ziekmelden, weet je wel hoe laat het is.”

Van Haren vindt niet dat mensen bewust onder druk worden gezet. “Wij leggen het niet op. Maar omdat we dringend adviseren het te doen, krijgen onze mensen vast het gevoel dat het belangrijk voor ons is. En de ene manager is de ander niet. Ik kan me voorstellen dat het af en toe verkeerd kan overkomen.”

Dictaten

FNV verwijt de overheid het toezicht op coronamaatregelen in supermarkten op hun beloop te laten. “Het is stoer wat ze steeds in Den Haag melden, maar het wordt vervolgens gedumpt bij werknemers en filiaalmanagers. Er is geen enkele controle op de naleving van de voorschriften. Dat geeft winkelmanagers de vrijheid om dingen te doen die niet door de beugel kunnen.”

Vomar blijft volgens topman Van Haren doorgaan met de eigen tests, ook nu de GGD’s voldoende capaciteit hebben. “Wij leveren de uitslag al na 20 minuten. Dat geeft duidelijkheid. We moeten van de overheid meer taken uitvoeren dan voor de corona-uitbraak. We hebben die mensen wel nodig.”

“Als werkgever mág je tests aanbieden,” zegt bestuurder Mari Martens van FNV Handel. “Maar alleen op basis van volstrekte vrijwilligheid.” En dat is volgens hem een probleem. “Mensen voelen zich al snel onder druk gezet. Zeker als je een tijdelijk contract hebt. Het zijn geen incidenten. We zien het vaker. Soms zijn het bijna dictaten.”

Onterechte angst

De bond is geen voorstander van werkgeverstesten en raadt medewerkers aan zich bij een GGD-teststraat te melden. “Wij adviseren: wees assertief, laat je niet intimideren.” Angst voor repercussies zijn volgens hem onterecht. “Als een medewerker zich ziek meldt, moet hij worden doorbetaald volgens de uren die hij normaal zou werken. Dat wordt vaak ontkend door de werkgevers. Maar zo is dat geregeld.”

Vomar was enkele weken geleden de eerste supermarktketen met een eigen teststraat. “Als medewerkers zich ziek melden, leggen wij hen de vraag voor om een sneltest te ondergaan,” zegt directeur Aart van Haren van Vomar. “Maar het is hun goed recht om nee te zeggen.”

Lange wachttijden

De Noord-Hollandse familiesuper krijgt rap navolging. Jumbo start binnenkort een proef met sneltests voor personeel. “Helaas is de testcapaciteit bij de GGD beperkt en zijn de wachttijden, ook op de uitslag, erg lang,” zegt een woordvoerder. “Onze medewerkers weten straks binnen 30 minuten of ze wel of niet naar het werk kunnen. Dit helpt ons om problemen met de bezetting te ondervangen.”

Werkgevers: gebruik coronamelder liever niet

Werkgevers raden hun personeel af de corona-app te gebruiken of verbieden het zelfs. Volgens dagblad Trouw kregen de vakbonden CNV en FNV daarover tientallen meldingen binnen. Volgens arbeidsjurist Pascal Besselink van juridisch dienstverlener DAS mogen werkgevers dit helemaal niet doen. “Het installeren en gebruiken van de corona-app is een persoonlijke keuze, daar mag een baas niets over zeggen. Ook niet als de app tijdens werktijd aanstaat.” .

Toch doen sommige werkgevers dat wel. Vakbond CNV ziet het met name in de retail en de industrie. “Werkgevers in die sectoren willen niet dat hun personeel de CoronaMelder installeert. Zij zijn bang dat ze bij iedere melding van de app hun werknemers tien dagen kwijt zijn voor quarantaine,” zegt Piet Fortuin, voorzitter van vakbond CNV.

Werkgevers zijn bang dat hiermee het verzuim zal toenemen en de productie stil komt te liggen. “Dit speelt vooral bij kleine ondernemers – met maximaal negen werknemers – die niet vanuit huis kunnen werken”, zegt Hans Biesheuvel, voorzitter van branchevereniging Ondernemend Nederland. “Denk aan schilders, schoonmakers en vrachtwagenchauffeurs.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden