Plus

Stuwmeer aan achterstallige operaties blijft onverminderd groot: ‘We komen niet toe aan wachtlijsten’

Het lukt ziekenhuizen nauwelijks om de wachtlijsten weg te werken. Ruim 100.000 extra patiënten wachten nog op een operatie.

Ellen van Gaalen en Jop van Kempen
Een operatie in het OLVG in Amsterdam. Beeld Ton Toemen/HH
Een operatie in het OLVG in Amsterdam.Beeld Ton Toemen/HH

Hoewel het aantal coronapatiënten in de ziekenhuizen sterk is gedaald, blijven de wachtlijsten fors langer dan vóór de pandemie. Uit een rondgang van deze krant blijkt dat ziekenhuizen worstelen met een hoog ziekteverzuim. In tal van hospitalen zijn niet alle operatiekamers in gebruik.

Het St. Antonius Ziekenhuis, met locaties in onder meer Utrecht en Nieuwegein, zegt dat meer dan 10 procent van het personeel ziek thuis zit. Het Zuyderland Medisch Centrum (Sittard-Geleen en Heerlen) kan sinds januari drie tot acht operatiekamers niet gebruiken. En dat is een beeld dat overal in het land terugkeert. “Mensen moeten nu extra werken, omdat veel collega’s ziek zijn. We komen niet toe aan wachtlijsten,” aldus Ed van der Ham van het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda.

Uit de laatste monitor van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) blijkt dat tussen de 100.000 en 120.000 patiënten extra op de wachtlijsten staan. Vorige maand is dat aantal ingrepen niet gedaald. De NZa noemt dat ‘zorgelijk’, omdat veel mensen al langere tijd op een operatie wachten.

Handen tekort

Veel ziekenhuizen komen handen tekort om überhaupt aan de wachtlijsten te werken. Twee jaar corona en daarna nog een griepepidemie hebben zo’n weerslag op het personeel, dat het ziekteverzuim in veel ziekenhuizen ontzettend hoog is. Ze willen hun werknemers niet belasten met extra diensten.

Ook in de Amsterdamse ziekenhuizen OLVG en Amsterdam UMC zijn de gevolgen van corona nog merkbaar. “Iedereen zet alles op alles om wachtlijsten in te halen. Maar het ziekteverzuim is hoog, evenals het tekort aan verpleegkundigen,” aldus een woordvoerder van OLVG. “Spoedzorg en zorg die niet uitgesteld kan worden gaat gewoon door. Op electieve zorg moeten onze patiënten soms langer wachten.”

De rek is eruit, zien ze ook in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda. In november was iedereen ‘optimistisch’, omdat de wachtlijsten van de eerste golven waren weggewerkt. Meer dan vijfhonderd uur op de operatiekamer hadden ze weten in te halen. Maar net toen ze opgelucht ademhaalden, werden weer vele coronapatiënten binnengebracht en behandelingen geschrapt. “Binnen twee maanden waren we terug bij af. Dat is enorm frustrerend,” zegt Van der Ham, clustermanager en voorzitter werkgroep Inhaalzorg.

Nu kan het ziekenhuis opnieuw beginnen. Met lange Excel-sheets vol met uit te voeren behandelingen, een beoordeling van welke patiënten eerst moeten, welk personeel wanneer wil en kan werken. “Het is een enorme puzzel.”

Meer dagopnames

Omdat de wachtlijsten zo lang zijn, moeten ziekenhuizen ook kijken naar andere werkwijzen. Ze proberen bijvoorbeeld meer patiënten tijdens een dagopname te behandelen, waardoor meer bedden vrij blijven.

Bij het Meander Medisch Centrum in Amersfoort lagen patiënten in het verleden twee tot drie dagen in het ziekenhuis voor een nieuwe heup. Nu gaat een deel dezelfde dag nog naar huis. Dat geldt ook voor patiënten die een nieuwe knie nodig hebben. “Natuurlijk doen we dat alleen als de zorg thuis goed geregeld kan worden en patiënten in aanmerking komen. Maar zo kunnen we wel efficiënter werken,” zegt manager Ellerieke Veenendaal.

Dit ziekenhuis is één van de weinige die nauwelijks extra patiënten op de wachtlijsten heeft. Ja, er zijn wachtlijsten, maar die zijn niet langer dan vóór de coronapandemie. Hoe dat kan? Volgens Veenendaal komt het door allerlei kleine zaken, die samen een groot effect hebben. Zo kwamen collega's die al met pensioen waren tijdens de pandemie terug, bleven meer operatiekamers open tijdens vakanties en werd beter beoordeeld of ouderen eerder naar een verpleeghuis konden.

“We hebben veel kunnen doen naast corona, maar ik moet wel zeggen: we hebben heel veel van onze mensen gevraagd. Die zijn moe en toe aan vakantie,” benadrukt Veenendaal.

Nieuwe coronagolf?

Dat is wat eigenlijk alle ziekenhuizen zeggen. Meerdere ziekenhuizen verwachten pas na de zomer op volle kracht met de uitgestelde operaties aan de slag te kunnen. Dan is het de vraag hoe lang het duurt voordat een nieuwe coronagolf de zorg overspoelt.

“Het is in de huidige tijd niet mogelijk een concreet antwoord te geven op de vraag wanneer de wachtlijsten weg zijn. Corona blijft boven de markt hangen, net als het tekort aan verpleegkundigen,” zegt Roel Rambags, woordvoerder van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven.

“We moeten deze wachtlijsten wegwerken door langer of extra te werken, over een langere periode, denk aan een half jaar tot een jaar,” zegt Frits Mostert van Medisch Centrum Leeuwarden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden