Nieuws

Stikstofprobleem: varkensboeren vinden uitkoopbedrag vaak te laag

Veel minder varkensboeren dan verwacht zijn bereid om vrijwillig te stoppen met hun bedrijf. Dat zou wel moeten om toch genoeg huizen en wegen te kunnen bouwen.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het kabinet neemt nieuwe stikstofmaatregelen. Zo gaat er 130 miljoen euro extra naar het uitkopen van (koeien)boeren in de buurt van natuurgebieden.

Van de 430 varkensboeren die zich hadden aangemeld voor een opkoopregeling van het kabinet stoppen er uiteindelijk 278 echt. Dat is minder dan waar demissionair minister Carola Schouten (Landbouw) op had gerekend, zo laat ze vanochtend weten aan de Tweede Kamer.

Het kabinet wilde met de regeling de stankoverlast bij dorpen en steden verminderen én stikstofuitstoot verlagen. Dat eerste is volgens Schouten gelukt, maar de stikstofbesparing valt behoorlijk tegen: van de verwachte 8,5 mol (de eenheid waarin stikstof wordt gemeten) wordt nu slechts 2,8 mol aan stikstofruimte binnengehaald.

75.000 huizen

Dat betekent dat het kabinet extra stikstofmaatregelen moet nemen om toch 75.000 huizen te kunnen bouwen. Vorig jaar werd de maximumsnelheid op de snelweg verlaagd naar 100 kilometer per uur. Maar maatregelen in de landbouwsector - de grootste veroorzaker van stikstofneerslag in de natuur - blijken een stuk ingewikkelder.

Zo moest Schouten afgelopen augustus een maatregel intrekken, die boeren verplichtte minder eiwitrijk veevoer aan hun dieren te voeren. En nu blijkt de ‘warme sanering’ van de varkenshouderij - waarvoor 450 miljoen euro beschikbaar was - ook geen succes. Veel varkensboeren vinden het bedrag dat de overheid voor hun bedrijf wil neertellen te laag.

170 miljoen ongebruikt

De 278 boeren die nu stoppen, krijgen in totaal een kleine 280 miljoen euro. Daardoor blijft zo’n 170 miljoen euro ongebruikt. Daarvan wil Schouten 130 miljoen euro inzetten om meer veehouderijen in de buurt van natuurgebieden - zogenoemde piekbelasters - uit te kopen. In Gelderland zijn er bijvoorbeeld meer aanmeldingen voor een provinciale opkoopregeling van kalverhouderijen dan er budget is. Schouten hoopt dat ze met het extra geld meer boeren kan laten stoppen.

Verder gaat er 20 miljoen euro naar walstroom voor de scheepvaart. Bij walstroom zetten schippers hun motoren in de haven uit. Ze krijgen dan stroom via een stekker in een kastje op de wal. Daardoor komt er stikstofruimte voor woning- en wegenbouwprojecten in Noord- en Zuid-Holland.

Boerenprotest: 7 juli

Ondertussen zwelt - na een periode van relatieve rust - het boerenprotest langzaam weer aan. Want het ziet er naar uit dat een nieuw kabinet nog meer maatregelen zal moeten nemen om de stikstofcrisis ook op de lange termijn het hoofd te bieden. Over precies een week - op 7 juli - willen boerenactiegroepen Agractie en Farmers Defence Force (FDF) opnieuw in Den Haag demonstreren tegen de stikstofplannen.

Vorige week lekte een advies aan de regering uit waarin staat dat de meeste boeren in de Gelderse Vallei - van Apeldoorn tot aan Wageningen - en in het Groene Hart moeten verdwijnen. Alleen boeren die op kleinere schaal en met oog voor de natuur actief zijn, zouden kunnen blijven. Afgelopen maart verscheen ook al een advies van topambtenaren waarin staat dat het mes verder in de veestapel moet.

‘Het lijkt wel of bijna niemand meer beseft dat boeren bezig zijn met het produceren van voedsel en daar ruimte voor nodig hebben’, schrijft Agractie in een bericht aan de eigen achterban. De actiegroepen denken volgende week woensdag aan een protest zo groot als op 1 oktober 2019, toen boeren het halve land platlegden door en masse per trekker naar Den Haag te rijden.

Groei uitstoot stikstof

De Nederlandse melkveesector heeft vorig jaar aanmerkelijk meer stikstof uitgestoten dan in 2019. De hoeveelheid van die stof in de mest van de melkkoeien kwam daardoor boven het productieplafond uit, berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Omdat van de Europese Unie een aantal waarden mogen worden weggestreept blijft de sector echter toch binnen de grenzen.

Varkensboeren en de pluimveesector brachten de hoeveelheid stikstof juist terug. Ook bij overige dieren daalden de uitstoot van stikstof en fosfaat. Dat komt vooral omdat er minder schapen en nertsen worden gehouden. Over enkele jaren mogen er geen nertsen meer worden gehouden in Nederland. Tijdens de coronacrisis werden bovendien verschillende bedrijven geruimd omdat bleek dat daar dieren besmet waren.

De gehele uitstoot stikstof in mest van de veeteelt in Nederland bedroeg 489 miljoen kilo. Dat is vrijwel gelijk aan de uitstoot in 2019 en 3 procent lager dan het door de Europese Unie vastgestelde stikstofplafond. De uitscheiding van fosfaat daalde met 3,1 procent ten opzichte van 2019 tot 151 miljoen kilo. Ook dat is minder dan door de EU toegestaan.

De uitstoot van stikstof is een heikele kwestie in Nederland. Doordat jarenlang te weinig is gedaan om de natuur te beschermen moet de uitstoot nu flink worden teruggebracht. Vooral de bouw heeft daar last van. Onder meer inkrimping van de veeteelt wordt gezien als mogelijkheid om de stikstofuitstoot te beperken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden