Stijging zelfdodingen onder jongvolwassenen: ‘Ik zou adviseren om scholen niet opnieuw te sluiten’

Nederlandse jongvolwassenen suïcideren zich vaker dan voor de coronapandemie; het gemiddelde ligt net boven de 20 zelfdodingen per maand, maar de afgelopen maanden waren er ook uitschieters tot meer dan dertig. De economische malaise zal waarschijnlijk ook leiden tot meer zelfdodingen.

Jop van Kempen
Een directe oorzaak voor de toename is moeilijk aan te wijzen, omdat een suïcide zelden één oorzaak kent. Beeld Getty Images
Een directe oorzaak voor de toename is moeilijk aan te wijzen, omdat een suïcide zelden één oorzaak kent.Beeld Getty Images

De toename van zelfdoding onder jongvolwassenen blijkt uit onderzoek van de Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie (CANS), die is opgericht aan het begin van de coronapandemie. Vorig jaar was al een stijging waarneembaar in suïcides in de leeftijdsgroep 20-30 jaar. In plaats van dalen is het aantal zelfdodingen vergelijkbaar hoog gebleven. Het aantal suïcides in de hele bevolking stijgt niet; het gaat specifiek om jongvolwassenen.

Een directe oorzaak voor de toename is moeilijk aan te wijzen, omdat een suïcide zelden één oorzaak kent. Vaak is het een kluwen van in elkaar grijpende factoren. Denk aan een psychische stoornis, een verleden met ernstig trauma, eenzaamheid, last van prestatiedruk, financiële stress en relatieproblemen.

Schooluitval

“Opvallend is dat ook schooluitval veel voorkomt onder deze groep,” zegt onderzoeker Renske Gilissen. “Uit analyse blijkt dat ongeveer de helft van de overledenen was gestopt met een opleiding zonder een diploma te behalen. In de meeste gevallen, 63 procent, betrof het een onvoltooide mbo-opleiding.”

Het ligt daarom voor de hand om de gesloten scholen tijdens de pandemie ook als oorzaak aan te wijzen voor de stijging. Vanwege de complexiteit is dat echter niet eenduidig, aldus Gilissen. “Wel zou ik adviseren om de scholen niet opnieuw te sluiten als er een nieuwe coronagolf komt.”

De CANSonderzoekers brachten de kenmerken van de zelfdodingen onder jongvolwassenen in beeld. In 70 procent van de gevallen ging het om mannen, die vaak alleen woonden (51 procent). Zeven van de tien waren in het verleden in behandeling geweest bij een psycholoog of psychiater.

Suïcidale gedachten

Het onderzoek bracht ook in kaart dat jongvolwassenen met suïcidale gedachten vaker vrouw zijn (69 procent). Ongeveer de helft (43 procent) van hen identificeert zich als LHBTQIA+, een verzamelbegrip voor mensen met een niet-heteroseksuele seksuele geaardheid of identiteit.

Gelijktijdig met de geconstateerde toename in zelfdodingen blijkt dat jongvolwassenen zich ook steeds eenzamer voelen. Bijna 4 op de 10 missen een goede vriend of vriendin.

Naar verwachting zal de nog uitdijende economische recessie ook in de algehele bevolking leiden tot meer zelfdodingen. “Dat is een hard wetenschappelijk gegeven,” zei onderzoeker Derek de Beurs van het Trimbosinstituut vorig jaar. “We zagen het in alle westerse landen tijdens de economische neergang tussen 2007-2013. In Nederland nam toen jaarlijks het aantal zelfdodingen met 5 procent toe.”

De toename betreft dan vooral mannen van middelbare leeftijd, aldus De Beurs. “De oorzaken zijn divers: wanhoop, stress, schuldenproblematiek en het verlies van identiteit, bijvoorbeeld.”

Preventie

Gilissen, verbonden aan 113 Zelfmoordpreventie, wijst echter op mogelijkheden om zelfdoding te voorkomen. “Nu we beter in kaart hebben welke problemen er spelen, kunnen we ons als maatschappij ook gerichter inzetten om jongvolwassenen te helpen. Denk bijvoorbeeld aan samenwerking met schuldhulpverlening en vroeg-herkenning door GGZ, GGD en scholen. Uiteindelijk is iedereen onderdeel van de verandering. Suïcides zijn ook te voorkomen door het gesprek aan te gaan als je denkt dat het mentaal niet goed gaat met iemand.”

Denk je aan zelfdoding? Heb je nu hulp nodig? Bel 113 of 0800-0113 (gratis) of chat via 113.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden