Plus

Staat koopt niet veel voor miljoenenbelang in KLM

Een streep in het zand: tot hier en niet verder. Met de kapitale aankoop van een staatsbelang in Air France-KLM wil het Nederlands kabinet een signaal geven aan de Franse regering.

De ministers Cora van Nieuwenhuizen (Luchtvaart) en Wopke Hoekstra (Financiën) lichten de Nederlandse koop toe van een belang in Air France-KLM. Beeld Lex van Lieshout/ANP

De afgelopen week heeft CDA-minister Wopke Hoekstra van Financiën op de beurs in alle vertrouwelijkheid ruim 54,3 miljoen aandelen Air France-KLM gekocht. Nederland gaf daar per saldo 680 miljoen euro aan uit.

Doel is daar nog eens 1,6 procentpunt aan toe te voegen, zodat Nederland evenveel aandelen bezit als de Fransen. Daarmee is, met de huidige koers, nog eens ruim 77 miljoen gemoeid.

Dat percentage geeft meteen het doelwit aan van de miljoenensmijterij: niet Air France-KLM, niet diens stijfkoppige topman Benjamin Smith, maar de Franse staat.

Nederland moet in de afgelopen weken, toen een keiharde machtsstrijd rondom KLM woedde, het gevoel hebben gekregen dat de Franse regering niet door diplomatiek overleg was te vermurwen.

Dus werd een oud rampenplan - codenaam Hexagone, een aanduiding voor continentaal Frankrijk - uit de kast gehaald dat tijdens de vorige KLM-crisis als stok achter de deur was opgesteld door Hoekstra's voorganger Jeroen Dijsselbloem (PvdA). Als het plan toen was doorgevoerd, had Nederland voor de helft van de prijs op de eerste rang gezeten.

Ten koste van het begrotingsoverschot heeft liberaliseringskampioen Nederland nu, onder leiding van nota bene een liberaal-conservatief kabinet, de klok qua staatsdeelnames in de luchtvaart vier decennia teruggezet.

Motie van wantrouwen
Als signaal is het staatsbelang onmiskenbaar. Nederland verwittigde het Elysée pas gisteravond. Air France-KLM heeft de nieuwe eigenaar nog niet verwelkomd. Beiden zullen 'pas amusés' zijn door de Nederlandse motie van wantrouwen. En daarmee kan de actie wel eens het omgekeerde effect hebben.

Evenveel aandelen hebben als Frankrijk betekent niet dat Nederland nu ook evenveel invloed heeft. Nog afgezien van een oude afspraak dat Frankrijk tot 2020 dubbel stemrecht heeft, zijn de banden tussen Air France en het Elysée al decennia hecht. In cruciale zaken, zoals de benoeming van een topman, wordt al gezamenlijk opgetreden. Zulke banden koop je niet, die kweek je en onderhoud je.

De regering-Macron vindt die aandelen blijkbaar zo triviaal dat het vorig jaar op het punt stond zijn staatsbelang te verkopen aan hotel­gigant Accor - wat alleen werd doorkruist door de machtscrisis bij het bedrijf.

Tegelijkertijd heeft Air France-KLM zich zelden wat aangetrokken van aandeelhouders. Toen het vorig jaar een nieuwe bestuursstructuur en een nieuwe topman zocht, werden grootaandeelhouders Delta Air Lines en China Eastern (samen 17,6 procent) compleet in het donker gelaten. Zo zeer dat Delta zich openlijk beklaagde.

Dat een fiks aandelenbelang ook invloed koopt, is een utopie. Nederland had met Jaap de Hoop Scheffer al een commissaris bij de luchtvaartgroep en die kon de aanhoudende machtsgrepen ook niet keren. Net zo goed als de 5,92 procent die ons land in KLM bezit enige indruk maakte toen de positie van topman Pieter Elbers in het geding kwam.

Nederland gaf onder verkeersminister en latere KLM-topman Camiel Eurlings aan het begin van dit decennium alle papieren afspraken over de positie van KLM en Schiphol weg; de laatste werkelijke dam tegen Franse overheersing. Dat koop je niet terug met aandelen.

Aandeel weer gekelderd
De aankoop komt, nadat de put al was gedempt. Vorig jaar zou Nederland als grootaandeelhouder een kans hebben gehad KLM-topman Pieter Elbers aan het roer van Air France-KLM te krijgen, wat werkelijk een garantie zou zijn geweest voor de positie van KLM.

Maar het kabinet heeft tot vorige week gewacht, toen de machtsstrijd in het voordeel van topman Ben Smith is beslecht. Daarmee legt Nederland zich in feite neer bij de door Smith en de Fransen gecreëerde situatie. Dat is nu de nieuwe ondergrens.

Maar wat gaat Nederland doen als Smith, zoals zijn voorgangers al probeerden, toch de goedgevulde KLM-kas wil afromen of het bezit van Transavia wil opeisen? Wapperen met ruim miljoenen aandelen? Het probleem van strepen in het zand is dat ze bij vloed makkelijk wegspoelen.

Financieel heeft Nederland evenmin veel profijt te verwachten. Dividend keert het concern al jaren niet uit en vanochtend werd Nederland in één klap zo'n 95 miljoen euro armer doordat het aandeel Air France-KLM, na de Nederlandse koopdrift, bijna 14 procent kelderde.

Bron: Air France-KLM (links) en Euronext. Beeld Jet de Nies
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden