PlusAchtergrond

Smalle wettelijke basis quarantaineplicht roept vragen op

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge.Beeld ANP

Deskundigen vragen zich af of er afdoende wettelijke basis is om het advies tot thuisquarantaine te veranderen in een plicht. ‘Dit past in het zorgelijke plaatje waarbij vergaande stappen niet via de Tweede Kamer lopen, maar per persconferentie of Kamerbrief worden afgekondigd.’

Deskundigen en critici die de coronabestrijding van het kabinet te vrijblijvend vinden worden op hun wenken bediend met de aankondiging van een quarantaineplicht. Mensen die in ‘nauw contact’ zijn geweest met iemand die besmet is met het coronavirus, moeten voortaan in quarantaine. Dat schreef minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge dinsdagavond in een Kamerbrief.

Nu is quarantaine nog slechts een ‘dringend advies’. De Jonge wil dat veranderen om medewerking aan het bron- en contactonderzoek van de GGD’s te verbeteren. Vanaf volgende week kunnen de voorzitters van de veiligheidsregio’s (in Amsterdam-Amstelland burgemeester Femke Halsema) mensen opdragen thuis in quarantaine te gaan. Uitgangspunt is vrijwilligheid. Dwang is mogelijk als iemand niet meewerkt. Dan is sprake van een strafbaar feit. In omringende landen als het Verenigd Koninkrijk, België en Duitsland kan quarantaine al worden afgedwongen.

Minister De Jonge beroept zich op de Wet op de Publieke Gezondheid. Voor Martin Buijsen, hoogleraar recht en gezondheid aan de Erasmusuniversiteit, is het ‘geen uitgemaakte zaak’ dat die een wettelijke basis biedt. “Je kunt dit soort maatregelen nemen op basis van die wet, maar die is bedoeld voor zeer specifieke gevallen. De vraag is of de wet ook een basis biedt als het om veel grotere groepen mensen kan gaan.”

Inbreuk op grondrecht

Ook Barbara Oomen, hoogleraar mensenrechten aan de Universiteit Utrecht, plaatst kanttekeningen: “Het gaat om een inbreuk op de bewegingsvrijheid en zoiets vergt een wettelijke basis. Je kunt puur juridisch het haakje gebruiken uit de Wet op de Publieke Gezondheid. Maar zo’n inbreuk op een grondrecht vraagt om een wettelijke basis en zou via het parlement moeten lopen.”

Oomen vraagt zich ook af waarom de strafrechter er aan te pas moet komen. “Je kunt het ook bestuursrechtelijk afdoen. Door het meteen in het strafrecht te trekken, heeft dat gevolgen voor de strafmaat en krijg je eventueel een strafblad. En dat het al vanaf volgende week geldt, past in het zorgelijke plaatje waarbij vergaande stappen niet via de Kamer lopen, maar per persconferentie of Kamerbrief worden afgekondigd.”

Testbereidheid kan verminderen

Een quarantaineplicht kan de bereidheid van mensen om zich te laten testen op het coronavirus aantasten, waarschuwt Joshua Tybur, sociaal en evolutionair psycholoog van de Vrije Universiteit: “Als mensen met ziektesymptomen weten dat er een kans bestaat op een slechte uitkomst, zoals quarantaineplicht voor jezelf en je nauwe contacten, willen ze misschien langer onwetend blijven. Het kan ook dat mensen langer wachten met testen, wat de virusverspreiding ook in de hand werkt. Daar staat tegenover dat de quarantaineplicht ook kan leiden tot betere naleving van de regels. Een deel van de mensen zal zich eraan houden, wat virusverspreiding tegen gaat.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden