PlusAchtergrond

Sluiting winkels is ook in Nederland kwestie van tijd

Linnaeus boekhandel.Beeld Jakob Van Vliet

Consumenten moeten zich erop voorbereiden dat winkels die geen voedingsmiddelen verkopen in de komende dagen ook in Nederland gedwongen zullen sluiten. Zeker nu die maatregel om de coronaverspreiding in te dammen in omringende landen al is genomen. ‘Er dreigt een drama aan faillissementen.’

Naast Frankrijk en Duitsland houden ook Italië, Spanje, Oostenrijk en België al winkels dicht die geen voedingsmiddelen verkopen. Winkelbrancheorganisatie Inretail verwacht dat Nederland zal volgen. 

“Het is op dit moment niet verplicht de winkels te sluiten,” zegt Paul te Grotenhuis. “Maar wij verwachten dat het kabinet ook hier verregaande maatregelen zal nemen. Dat besluit is uiteindelijk aan de overheid.” 

Inretail verwacht dat daarbij een uitzondering wordt gemaakt voor supermarkten, slagers, bakkers, groenteboeren, drogisterijen en dierspeciaalzaken.”

Sommige winkelketens zijn zo’n maatregel al voor. Dinsdag maakte KPN bekend al zijn telecomwinkels te sluiten, nadat eerder al in Brabant zaken dicht gingen. Ook T-Mobile volgt die stap. Daarnaast zijn de meeste kappers dicht nadat hun brancheorganisatie Anko hen dat maandag adviseerde. Ook individuele winkeliers sluiten zaken, vaak ook vanwege privéomstandigheden.

“Winkels moeten hun eigen afweging maken. Het is voor ons heel lastig om voor de hele non-foodbranche te spreken. Sommige winkels willen open blijven want iedere euro omzet is er een. Beide stappen respecteren wij.” Inretail adviseert winkeliers wel om nu al een noodplan voor te bereiden als ze hun zaak moeten sluiten. 

Drama aan faillissementen

De gevolgen van zo'n ingreep zijn enorm. “De non-foodsector is met 400.000 arbeidsplaatsen en een kleine 50 miljard euro omzet per jaar een hele grote factor in onze economie,” zegt econoom Olaf Zwijnenburg van Rabobank. “De omzetten vallen nu al grotendeels weg terwijl de vaste lasten doorlopen. Dat is een giftige cocktail. Er dreigt een drama aan faillissementen.”

“Ook zonder gedwongen sluiting loopt de omzet in een aantal sectoren al hele zware klappen op. Vrijdag en zaterdag waren in de belangrijkste winkelstraten al de helft minder consumenten, zondag 65 procent minder. Maar een deel verschuift naar online omdat mensen thuisblijven en veel aankopen via internet doen. Dat zorgt slechts voor een lichte demping van de nu al zeer forse omzetdalingen.” 

In sommige winkels zijn de omzetten de afgelopen dagen met de helft tot 70 procent gekelderd. Ook zijn de eerste signalen al zichtbaar dat grote aankopen worden uitgesteld; zo is het aantal nieuwe auto’s dat wordt verkocht deze maand al eenderde gedaald ten opzichte van maart 2019.

“De klap kan hard aankomen omdat de reserves van veel winkeliers beperkt zijn doordat een deel van hun omzet al langer wegvloeit naar online verkopers,” zegt winkelanalist Henk Hofstede van ABN Amro. “En de resultaten van vorig jaar en de eerste maanden van dit jaar waren al matig. Bovendien lopen de vaste lasten op en moet bijvoorbeeld in mei traditioneel het vakantiegeld betaald worden. ”

Voorraden

Ook na afloop van de thuisblijfperiode krijgen winkels nog maanden te maken met tegenvallers, verwacht hij. “Het is onduidelijk hoe lang winkeliers en groothandels nog voorraden hebben.” Een groot deel van de winkelvoorraad moet uit China komen, waar de productie en het transport wekenlang heeft stilgelegen. 

Zo moet voor de modebranche de herfst- en wintercollectie op dit moment worden gemaakt, om in juni en juli vervoerd te worden om op tijd in de winkels te kunnen liggen. “Hoewel er signalen zijn dat het virus in China zijn piek heeft bereikt en de productie weer wordt opgevoerd, is het aannemelijk dat de kledingindustrie op middellange termijn met voorraadtekorten te maken krijgt, omdat er niet tijdig geleverd kan worden.”

Als dat wel lukt, dan is het weer de vraag of de klanten zin hebben om die spullen te kopen. Zo staat het consumentenvertrouwen wereldwijd stevig onder druk. In bijvoorbeeld Zuid-Korea kreeg het vertrouwen in februari de grootste tik sinds 2015. In Nederland is het vertrouwen van de consument in een gezonde economie al sinds januari 2019 negatief. In februari verbeterde dat iets, maar cijfers over deze maand zullen ongetwijfeld een forse daling laten zien. Een recente webenquête van ING liet al een enorme daling zien.

Winkelondernemers roepen op tot steun van de overheid en het bedrijfsleven om te voorkomend dat de branche wordt uitgehold. “Het is nu van belang dat er krachtige maatregelen komen,” zegt Te Grotenhuis van Inretail. “Als de situatie weer in rustiger vaarwater komt, moeten we niet met grote gaten in de winkelstraten komen te zitten. We zien momenteel in de winkelstraten wat er gebeurt als Nederland geen winkels meer heeft.”

Uitstel van belastingen

De winkelbranche is een van de vele sectoren die bij de overheid aanklopt voor extra steun. Daarnaast wil de Inretail een uitstel voor de afdracht van onder meer btw en andere belastingen, maar ook van gemeentelijke heffingen en lasten. Inretail roept ook andere partijen op, zoals leveranciers en verhuurders van winkelpanden, coulant met de sector om te gaan.

“Er komt een pakket steunmaatregelen aan,” zegt Te Grotenhuis. “De uitvoering daarvan komt grotendeels terecht bij ondernemersloketten van gemeenten. Het is heel belangrijk dat bedrijven zich daar direct kunnen melden. Maar ook dat overheden anders omgaan met aanvragen, op basis van vertrouwen. Er moet geen oponthoud in zijn, controles komen wel achteraf.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden