PlusInterview

SLM-directeur Paul de Haan vluchtte met gezin uit Paramaribo: ‘Alles is politiek in Suriname’

Twee jaar geleden werd Paul de Haan gevraagd om de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij gezond te maken. Vorige week ontvluchtte hij midden in de nacht het land. ‘Ik heb een pet en mijn leesbril opgezet en ben een toeristenbusje ingestapt.’

Hans Nijenhuis
De drie toestellen die SLM leaste? ‘Een Boeing 777-200, en dan ook nog de ‘long range’-versie, een toestel voor vluchten naar Nieuw-Zeeland. Prachtige slaapcabine voor het personeel aan boord, maar voor ons veel te duur,’ vond president-directeur Paul de Haan Beeld Marlies Wessels
De drie toestellen die SLM leaste? ‘Een Boeing 777-200, en dan ook nog de ‘long range’-versie, een toestel voor vluchten naar Nieuw-Zeeland. Prachtige slaapcabine voor het personeel aan boord, maar voor ons veel te duur,’ vond president-directeur Paul de HaanBeeld Marlies Wessels

Achteraf kun je je afvragen: had hij het niet kunnen weten? Nou, Paul de Haan (47) had er ruim twaalf jaar bij Kenya Airways opzitten en stond er dus echt niet van te kijken dat hij voor zijn eerste presentatie bij de president om negen uur ’s avonds op het paleis werd verwacht. De staat is de enige aandeelhouder van SLM en ieder heeft zijn eigen werktijden, nietwaar? “Ik had een sterkte-zwakteanalyse gemaakt,” zegt De Haan. Hij werd uiteindelijk pas om half twee ’s nachts binnengelaten. Wat hij wilde drinken, was de eerste vraag. En de enige vraag eigenlijk. “De president en een paar ministers hadden iets te vieren die avond.”

Dus ja, hoe serieus was het land met het voornemen om SLM door een directeur van buiten te laten reorganiseren? Heel serieus, denkt De Haan nog steeds. Het idee was aansluiting zoeken bij een alliantie van samenwerkende luchtvaartmaatschappijen, zoals ook KLM die heeft. Maar dan moest er echt wel wat gebeuren, want het bedrijf ging net als heel Suriname gebukt onder een schuldenlast en de enige twee ‘assets’ waren de routes op Amsterdam en Miami.

De drie toestellen die SLM leaste? “Een Boeing 777-200, en dan ook nog de ‘long range’-versie, een toestel voor vluchten naar Nieuw-Zeeland. Prachtige slaapcabine voor het personeel aan boord, maar voor ons veel te duur,” vond president-directeur De Haan. Opzeggen dus, dat contract. Twee kleinere 737’s? Bruikbaar, maar moest er per se eentje als reserve aan de grond blijven voor het geval vooraanstaande mensen ineens op reis moesten?

Corruptie en nepotisme

Op kantoor gingen de plastic waterflesjes en de dure koffiemachine eruit. Met een waterdispenser en gewone koffie kun je ook werken, toch? En dan het personeel. Prima mensen zaten ertussen, heus, maar waarom zoveel? Zeshonderd mensen voor een maatschappij met drie toestellen? Dat is relatief meer personeel dan EasyJet of zelfs KLM heeft. Dus introduceerde De Haan, zoals tal van Nederlandse managers voor hem en na hem, de vrijwillige vertrekregeling en de vut.

Zou het daar fout zijn gegaan? “Alles is politiek in Suriname,” zegt De Haan. Hij heeft ervaring met kantoorpolitiek, maar dit was partijpolitiek. “Elke partij wilde een succesvolle herstart van SLM kunnen claimen, maar niemand wilde dat zijn ‘geaccommodeerden’ daar slachtoffer van werden.” Plat gezegd: afslanken prima, maar het neefje van de minister of de buurman van het parlementslid mocht zijn baan niet verliezen.

In de tien jaar onder president Desi Bouterse zijn corruptie en nepotisme schering en inslag geworden. President Chan Santokhi beloofde bij zijn aantreden in 2020 een nieuw begin en heeft ook stappen gezet, maar benoemde wel zijn vrouw tot commissaris bij het staatsoliebedrijf. En de broer van vicepresident Ronnie Brunswijk is commissaris bij SLM. Santokhi kan niet regeren zonder de steun van de partij van Brunswijk.

De Haan kreeg al snel gedoe met zijn raad van commissarissen. Of binnen de raad, beter gezegd, want ook die was verdeeld langs partijlijnen. Aanvankelijk pakte het nog goed uit. De regering stelde een nieuwe president-commissaris aan, Xaviera Jessurun, met ervaring in de luchtvaartsector. “We hebben begin dit jaar samen een herstructureringsplan gemaakt, rock solid was het.”

Criminele bende

De oorlog in Oekraïne bereikte afgelopen voorjaar ook Suriname. De brandstofprijzen verdubbelden en De Haan voelde zich genoodzaakt verder in de kosten te snijden. De ‘voordeeltjes’ van de leden van de RvC gingen eraan: gratis vliegen zat er niet meer in. Een klap voor mensen die in een enkel geval, zoals de Haan zegt, ‘op vrijdag businessclass naar Amsterdam vliegen, daar de bloemetjes buitenzetten en op zondag weer terug’. Een aantal vluchten op Amsterdam werd geschrapt, ticketprijzen gingen omhoog.

Toen begon het vertragen. “Het duurde twee maanden voordat we een vereiste handtekening kregen.” Een meerderheid van de RvC zegde het vertrouwen in Jessurun op. Een RvC-lid, Ruben Ravenberg, zei op de radio: “De Haan is gewoon een crimineel.” Jessurun was volgens hem lid van een criminele bende. De vakbonden werden intimiderender. “Ik ben een paar keer mijn kantoor uitgetrokken om nú tekst en uitleg te geven aan het personeel.” Er werd gelekt. Twee weken geleden nog bleek iemand tijdens een vergadering een telefoonlijn open te hebben staan naar een journalist.

Er verschenen de afgelopen weken lelijke stukken over De Haan in de Surinaamse pers. Wie ze online naleest, valt vooral op dat hij voortdurend buitenlander wordt genoemd. De kritiek spitst zich toe op het inhuren van dure externen. De Haan erkent volmondig dat hij dat heeft gedaan. “Bij een herstructurering is dat nodig en niet ongewoon.” Er verschenen doodswensen op sociale media. In het parlement riep een aantal afgevaardigden op hem zijn paspoort af te nemen en hem op te sluiten. Dat is ook de reden dat De Haan nu zijn kant van het verhaal vertelt: hij wil niet dat het beeld onweersproken blijft. In Suriname heeft hij een schriftelijke verklaring doen uitgaan.

De grens over

Het bleef niet bij woorden. Op de doodlopende weg langs zijn huis reed de afgelopen weken regelmatig dezelfde auto voorbij. De honden sloegen ’s nachts aan. Er liepen mensen rond het huis. Het Directoraat Nationale Veiligheid zegde beveiliging toe: 24 uur per dag 2 mensen op het terrein, zwaarbewapend. Volgende maand. De Haan kreeg gezondheidsklachten en diende zondag 21 augustus zijn ontslag in bij de president. Toen daarna een auto achter hem aanreed tot bij zijn huis, knapte er iets.

“Ik kwam om acht uur thuis, mijn vrouw was net onze dochter aan het voorlezen.” De Haan wordt emotioneel, heeft een slok water nodig voor hij verder kan. “Ze vroeg: hoe is het? Ik zei: slecht. Ze vroeg: hoe slecht? Ik zei: heel slecht.” Hij voelde zich helemaal niet veilig meer. “Toen de kinderen sliepen, hebben we gepraat, daarna hebben we onze koffers gepakt. Ik wilde de grens over naar Frans-Guyana. Daar begint Europa.”

Om twee uur ’s nachts vertrokken ze. Zij met de kinderen in haar auto, hij in de zijne. De Haans echtgenote heeft een andere achternaam, dus dat leek veiliger. Bij de grens liet hij zijn auto staan. “Ik heb een pet opgezet en mijn leesbril en zo ben ik in een toeristenbusje gestapt.”

Eenmaal op de luchthaven van hoofdstad Cayenne konden vrouw en kinderen zonder moeite door. “Maar bij de paspoortcontrole lag er een briefje met mijn naam en paspoortnummer op het bureau van de douanier.” Er werd een superieur bijgehaald. ‘C’est lui.’ De vrouw knikte. En wuifde hem door.

Onderzoek: geen onregelmatigheden

President Chan Santokhi van Suriname heeft een onderzoek gelast naar vermeende onrechtmatige betalingen aan externen bij SLM. Onderzoeker is registeraccountant Ron Wijnstekers, sinds zijn pensionering bij KPMG in 2015 adviseur van Santokhi. Wijnstekers brengt komende dagen verslag uit, maar wil desgevraagd alvast dit zeggen: “We hebben geen aanwijzingen gevonden voor onrechtmatige betalingen aan externen. Integendeel, afgaande op wat wij zien, zeg ik over het werk van president-commissaris Jessurun, ceo De Haan en de direct betrokken ministers: petje af. Het is ook de vraag of Suriname zelf de benodigde expertise wel in huis heeft. En ja, voor een land als Suriname is een uurtarief van tweehonderd euro torenhoog, maar internationaal is het nog heel goedkoop. Wat er nu in de media wordt geschreven over De Haan en Jessurun is werkelijk buitensporig.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden