Slachtofferhulp wil betere bescherming privacy slachtoffers

Te vaak belanden gevoelige gegevens van slachtoffers op straat. Politie, justitie en rechters moeten meer oog hebben voor privacy, zodat adressen of medische informatie niet bij de verdachte terechtkomen, vindt Slachtofferhulp Nederland. De stichting eist actie.

Beeld ANP XTRA

Slachtofferhulp Nederland trekt vandaag aan de bel bij het kabinet en biedt een ‘witboek’ aan met allerlei maatregelen. Zo moeten namen van minderjarige zedenslachtoffers makkelijker anoniem kunnen blijven, moeten agenten bij de aangifte direct aanbieden een anoniem huisadres op te geven, moeten (gedeelten van) gevoelige strafzaken vaker achter gesloten deuren plaatsvinden en overbodige medische gegevens niet meer in het dossier terechtkomen.

“Soms worden mensen opnieuw slachtoffer na een misdrijf,” zegt Rosa Jansen, voorzitter van Slachtofferhulp Nederland. “Dan komt hun adres bijvoorbeeld in het dossier terecht, en dus ook bij de verdachte. Dat geeft een heel onveilig gevoel, als je mishandeld bent door die persoon. Ook belanden er gevoelige foto’s bij de daders.”

Gesloten deuren

De stichting weet niet precies hoe vaak het misgaat met de privacybescherming, maar merkt wel dat het veel slachtoffers bezighoudt. Om de praktijk te verbeteren, hoeft de wet niet veranderd te worden, zegt Jansen: “Het gaat erom dat professionals zich bewust zijn van de gevoeligheid. Dat je als agent dus direct aanbiedt het adres te wijzigen, domicilie kiezen heet dat. En dat je als rechter een verzoek voor een zitting achter gesloten deuren snel behandelt, of dat je als officier van justitie de namen van heel jonge misbruikslachtoffers vervangt door nummers. Het kan echt wel, we kennen de goede voorbeelden.”

Minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker (VVD) steunt het uitgangspunt van de stichting ‘van harte’, laat hij via een woordvoerder weten. “Met de rechtspraak en het OM zijn we bezig om te zorgen dat we slachtoffers ook tijdens het strafproces zo goed mogelijk kunnen beschermen.” Sinds vorig jaar hebben slachtoffers meer invloed op wat er in het dossier terechtkomt, ook is het aantal slachtoffer-coördinatoren bij het OM verdubbeld, meldt Dekker. “Maar bij sommige plannen van Slachtofferzorg lopen we tegen praktische obstakels aan, bijvoorbeeld omdat het aanpassingen in de ict-systemen vergt. Daar wordt momenteel hard aan gewerkt.” Zo is het nu nog niet mogelijk om adresgegevens automatisch te anonimiseren.

In het volle licht

Om slachtoffers beter te beschermen biedt Slachtofferhulp Nederland vandaag een witboek met maatregelen aan het kabinet aan. “Als je de rechten van verdachten schendt, volgen er sancties. Misschien moeten we dat ook doen voor slachtoffers,” zegt Rosa Jansen, voorzitter van Slachtofferhulp Nederland. Ze merkt nog te vaak dat agenten, officieren van justitie en rechters onvoldoende stilstaan bij de slachtoffers: “Klein maar pijnlijk voorbeeld: laatst nog, vraagt een rechter in een volle zittingszaal of het slachtoffer, hij noemt haar naam, ook aanwezig is en of ze even wil opstaan. Zij kon wel door de grond zakken. Ze was slachtoffer van een verkrachting en wordt zo in het volle licht gezet, terwijl ze anoniem de zaak wilde volgen. Sinds de verschrikkelijke moord op advocaat Derk Wiersum beseffen officieren en rechters het belang van identiteitsbescherming natuurlijk helemaal, maar voor veel slachtoffers gelden dezelfde risico’s, als de verdachte te makkelijk aan hun gegevens komt.”

De laatste jaren is de positie van slachtoffers verder versterkt – met onder meer spreekrecht tijdens de zitting en opkomstplicht voor verdachten. En minister Sander Dekker (VVD, Rechtsbescherming) belooft meer maatregelen om de gevoelige gegevens van slachtoffers beter te beschermen, voor de zomer komt hij met plannen daarvoor.

Wit balkje

Toch wil advocaat Sébas Diekstra, die veel nabestaanden en slachtoffers bijstaat, meer. Zo pleit hij voor de mogelijkheid om slachtoffers ‘volledig af te schermen van de dader’: “Voor, tijdens en na de rechtszaak. Hier en daar gebeurt het al, maar laten we dat nou eens formaliseren.” Diekstra moest onlangs nog hemel en aarde bewegen om een jong slachtoffer in een misbruikzaak anoniem te laten vermelden tijdens de zitting, pas na een klacht bij de president van de rechtbank slaagde zijn missie: “De rechter vond het eerst te moeilijk om deze jongen te identificeren zonder zijn naam te noemen. Uiteindelijk hebben we hem met een nummer aangeduid tijdens de zaak. Dat ging prima, de dader is veroordeeld.” Diekstra vindt het belangrijk dat slachtoffers hun leven weer kunnen oppakken na de zaak: “Als een kind is misbruikt en alles komt via een rechtszaak in de openheid, dan is dat voor altijd. Zeker in de tijd van internet. Dat kan een groot stempel op je leven drukken.”

Slachtofferhulp start vandaag een campagne voor ‘het witte balkje’, als variant op de zwarte balk die verdachten vaak krijgen ter bescherming van hun privacy. Jansen: “We hopen dat dit witte balkje net zo ingeburgerd raakt, bij betrokkenen, hulpverleners, justitie en de media. Dat het straks zo’n term wordt als: ik wil even het witte balkje bij dit dossier, en dat dan alles geanonimiseerd wordt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden