Plus

Sigrid Kaag: ‘De les van corona is niet: achter de dijken, deuren dicht’

Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (D66).Beeld Pim Ras

Op Bevrijdingsdag komt Sigrid Kaag met de boodschap dat nationalisme niet het antwoord is op de coronacrisis. ‘Dat is een valse belofte.’

Als de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking dinsdag de prestigieuze H.M. van Randwijklezing uitspreekt, vernoemd naar de schrijver en verzetsheld, staat ze niet zoals gepland in een volle Sint Jacobskerk in Vlissingen. In plaats daarvan staat ze in een lege Oranjemolen in die stad. Alleen.

Want terwijl het land 75 jaar vrijheid viert, gebeurt dat door de intelligente lockdown in onvrijheid. “We zijn in het ‘nieuwe onbekende’ terechtgekomen. Je gaat naar de supermarkt en denkt: kan ik dit wel aanraken? Het virus is alom aanwezig.”

Geheime diensten

Het coronavirus legt ook de keerzijde van de globalisering bloot, de totale afhankelijkheid van wereldwijde productiestromen. Medicijnen konden niet worden gemaakt, omdat de grondstoffen geleverd werden door China en India waar de productie volledig stil lag. Mondkapjes en beademingsapparatuur worden schaarse goederen. “Alle landen moeten de markt op – sommige landen gebruiken daar de geheime diensten voor – om dit basale materiaal te kunnen verkrijgen. Dat kan niet.”

Internationale samenwerking is juist nu belangrijk, zegt de D66-politica. Bij de zoektocht naar een vaccin bijvoorbeeld, waar wetenschappers uit alle hoeken van de wereld aan werken. “De les van corona is niet: achter de dijken, deuren dicht. Van honderd procent afhankelijkheid teruggaan naar nul is niet reëel en niet de oplossing.”

‘Nederland laatst’

In Nederland keren Kamerleden als Geert Wilders (PVV) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie) zich tegen internationale solidariteit. Dat beschermingsmiddelen per vliegtuig vanuit Nederland naar Montenegro of China gingen terwijl er in ons land tekorten zijn, liet volgens Wilders zien dat het kabinetsmotto ‘Nederland laatst’ is.

Maar nationalisme is ‘een valse belofte’, stelt Kaag. “Iedereen die nu roept ‘nationalisme of protectionisme is goed’, vergeet dat je dan alles opknipt. De meeste landen hebben noch de slagkracht, noch de markt om dat te kunnen.” Nederland handelsland, zegt Kaag, al helemaal niet. “Daar komen we als land economisch gezien niet verder mee.”

Jodenhaat

In haar lezing kaart Kaag de toenemende Jodenhaat in ons land aan. Nu weer actueel. Afgelopen week kwam naar buiten dat er in appgroepen gelieerd aan de jongerenafdeling van Forum voor Democratie antisemitische en fascistische opmerkingen zouden zijn gemaakt. “Ik vind die berichten ontzettend zorgelijk. En als ik ze dan lees, kan ik het me bijna niet voorstellen.” De bedoeling van haar speech, zegt Kaag, is om antisemitisme in z’n algemeen nooit onweersproken te laten. “Want anders sijpelt het door.”

Als partijprominent zegt Kaag desgevraagd dat D66 nooit zal samenwerken met FvD. Juist nu haar coalitiepartners CDA en VVD in Noord-Brabant een provinciebestuur gaan vormen met die partij. Voor Kaag is het ‘onbestaanbaar’ dat D66 zou besturen met een partij met zulk ‘gedachtegoed’. “Of het nu lokaal is, provinciaal of nationaal. Dit is de grens die wij stellen. Het is de zweem van al die uitspraken – Jodenhaat, zeer discutabele uitdrukkingen over vrouwen, teksten die zouden duiden op homeopathische verdunning – door de partij of binnen de partij, door leden die zich ermee affiliëren.”

Kaag gaf vorig jaar december de 'Preek van de Leek' in de Amsterdamse Singelkerk.Beeld ANP/Robin van Lonkhuijsen

Leiderschap

Volgens Kaag past het bij ‘verantwoordelijk leiderschap’ om je uit te spreken tegen onverdraagzaamheid, om ‘niet mee te gaan met de schreeuwers’. Ze noemt als ‘mooie rolmodellen’ de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern. Ze ‘hoopt’ dat er ook in Nederland ‘meer ruimte komt voor vrouwelijke politici’. “Dat is mijn persoonlijke opdracht, tot in het graf.” Ze wil nu niet vooruitlopen op haar eigen mogelijke kandidatuur als D66-lijsttrekker. “In coronatijden voelt het ongepast om dat te bespreken. Ik heb nu wel de tijd en de rust om erover na te denken – zit niet de hele tijd in een vliegtuig.”

Liever denkt ze nu na over hoe de economie er na de coronacrisis uit moet komen te zien. Daarbij moet ook de ‘herwaardering’ van het werk dat mensen in de zorg en het onderwijs doen tot uiting komen. “Het is méér dan klappen. Wanneer dat financieel en economisch mogelijk is, moet er naar hun salaris worden gekeken.”

Kantoorplek

Volgens Kaag staat Nederland straks op een kruispunt. “De neiging is: snel weer terug naar hoe het was. Maar we moeten naar duurzaamheid kijken, innovatie op het gebied van energie, naar digitalisering. Ik denk ook dat je door digitalisering vrouwen beter op de arbeidsmarkt kunt positioneren. Ze zitten dan niet vast aan een kantoorplek, wat voor veel vrouwen een belemmering kan zijn. Dat momentum moeten we pakken.”

Ook zelf wil ze het deels thuiswerken er ‘straks wel inhouden’. “Veel mensen kunnen dat niet, maar in mijn beroep kan dat vaak wel.” Het bevalt haar goed. Voor Kaag zelf voelen de coronamaatregelen ook niet als een belemmering. “Mijn kantoor was altijd al mijn telefoon. Als VN-crisismanager had ik al niet veel bewegingsvrijheid, ik zat in Syrië veel in een bunker. Je fysiek niet kunnen verplaatsen, was voor mij nooit een obstakel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden