Nieuws

Shell verhuist naar Verenigd Koninkrijk, kabinet ‘onaangenaam verrast’

Na Unilever gaat ook Shell weg uit Nederland. De oliegigant brengt zijn hoofdkantoor inclusief toplui over naar Londen. Het kabinet, dat zondag is ingelicht, is ‘onaangenaam verrast’.

Herman Stil
Volgens directeur Marjan van Loon van Shell Nederland heeft de ingreep geen gevolgen voor de activiteiten en werkgelegenheid van Shell in Nederland.  Beeld ANP / Alexander Schippers
Volgens directeur Marjan van Loon van Shell Nederland heeft de ingreep geen gevolgen voor de activiteiten en werkgelegenheid van Shell in Nederland.Beeld ANP / Alexander Schippers

Daarbij verdwijnt ook de aloude naam van het bedrijf: Royal Dutch Shell. Ook het koninklijk predicaat vervalt door de verhuizing.

Volgens Shell zijn de fysieke gevolgen van de ingreep beperkt. Alleen topman Ben van Beurden, financieel directeur Jessica Uhl en tien hoge managers vertrekken van Den Haag naar Londen. De hofstad houdt alleen subdivisies en de Nederlandse tak van het bedrijf.

‘Ik besef heel goed dat de aankondiging van vandaag voor veel mensen een moeilijke boodschap is,’ aldus Van Beurden. ‘Toch wil ik benadrukken dat de vereenvoudiging van onze structuur noodzakelijk is om onze strategie te versnellen. Zo kunnen we een leidende rol spelen in de energietransitie. We blijven sterk verbonden met Nederland.’

Het kabinet is zondag op de hoogte gesteld van het verhuisplan. Minister Stef Blok van Economisch Zaken reageert ‘onaangenaam verrast’ door het besluit. “We zijn in gesprek met de top van Shell over de gevolgen van dit voornemen voor banen, cruciale investeringsbeslissingen en duurzaamheid. Die zijn enorm belangrijk,” aldus Blok.

Belastingontwijking

Shell is formeel sinds 2005 een Brits bedrijf, maar met haar hoofdkantoor en fiscale zetel in Den Haag. Het concern kon daarmee gebruik maken van de ruime belastingregels die Nederland aan multinationals biedt.

Zulke constructies kunnen echter ook worden gebruikt om de belastingaanslag elders zo laag mogelijk − soms zelfs nihil − te houden. Zulke ‘belastingontwijking’ is legaal, maar ligt wereldwijd onder vuur omdat vooral ontwikkelingslanden zo inkomsten missen.

Nederland heeft haar belastingregels daartoe de afgelopen jaren stapsgewijs aangescherpt, zodat de fiscale mogelijkheden voor bedrijven als Shell steeds verder zijn ingeperkt. Ook is inmiddels de bonusbeloning voor toplui in Nederland aan banden gelegd en de afschaffing van dividendbelasting, die eerder door premier Rutte was toegezegd om het vertrek van multinationals als Shell te voorkomen, weer teruggedraaid.

Unilever

Daarbij heeft het kabinet altijd bezworen dat die maatregelen geen gevolgen zouden hebben voor de aantrekkingskracht van Nederland voor internationaal opererende bedrijven. Maar in 2020 besloot Unilever, net als Shell een gedeeld Nederlands-Brits bedrijf, zich exclusief in Londen te vestigen. In 2018 deed RELX, het voormalige Elsevier, dat ook al.

Van Beurden laat al meer dan een jaar doorschemeren dat vooral de tournure met de dividendbelasting tot een vertrek naar Londen zou kunnen leiden. Shell ontkent nu dat de verhuisplannen iets met het belastingklimaat hebben te maken. “Er is voor Londen boven Den Haag gekozen omdat het nu eenmaal makkelijker is om een fiscale hoofdzetel te verhuizen, dan een juridische entiteit,” zegt een woordvoerder.

Met de ingreep zegt Shell zich beter te willen voorbereiden op de energietransitie, waarbij de oliegigant meer belooft in te zetten op hernieuwbare duurzame energiebronnen. Het onderzoek daarnaar wordt verder geconcentreerd in Amsterdam-Noord, waar Shell al een eeuw één van haar grootste laboratoria uitbaat.

Vies en schoon

Volgens directeur Marjan van Loon van Shell Nederland heeft de ingreep geen gevolgen voor de activiteiten en werkgelegenheid van Shell in Nederland.

“Vanuit Nederland zetten we de belangrijkste verandering in waar Shell ooit voor heeft gestaan. Vanuit Den Haag en Amsterdam geven we leiding aan ons wereldwijde onderzoek, ontwikkeling en productie van hernieuwbare energie. In Rotterdam en Moerdijk bouwen we onze Europese basis voor productie en handel in schonere brandstoffen en chemie. Shell blijft in Nederland een grote speler.”

Shell past ook haar aandelenstructuur aan. Het verschil tussen twee soorten aandelen, elk met verschillend stemrecht, komt te vervallen. Eerder maakte het bedrijf al bekend voor in totaal negen miljard eigen aandelen in te kopen, waardoor de uitstaande aandelen meer waard kunnen worden. De maatregel lijkt ingegeven om de aandeelhouders, waarvan een enkeling recent opperde het bedrijf op te splitsen in een ‘vies’ en een ‘schoon’ deel, te paaien voor de ingreep in het vestigingsbeleid.

‘Enorme aderlating’

VNO-NCW hoopt Shell nog voor Nederland te behouden. Volgens de belangenvereniging van ondernemers is het vertrek een enorme klap voor de economie en het bedrijfsleven.

“Wij zijn zeer teleurgesteld dat een bedrijf met zo’n lange Nederlandse historie uit NL vertrekt,” zegt een woordvoerder. “We begrijpen dat Shell met oog op energietransitie veel sneller moet kunnen besluiten en de complexe aandeelhoudersstructuur daarbij niet helpt.” Maar dat had volgens de organisatie prima vanuit Nederland gekund.

“Dit is een enorme aderlating voor Nederland. Met een vertrek van Shell verslechtert het Nederlandse vestigingsklimaat. De aanwezigheid van hoofdkantoren van grote internationale bedrijven, trekt immers bedrijvigheid van over de hele wereld. We hopen dat nog een oplossing is te vinden om Shell voor Nederland te behouden.

Een breed verbond van 120 belangenorganisaties economen en bestuurders roept al twee jaar de politiek op om niet al te drieste maatregelen te nemen die het bedrijfsklimaat in Nederland verslechteren. “Die zorgen staan onverminderd en herhalen we met klem.”

Volgens Milieudefensie heeft de verhuizing voor de rechtszaak tegen Shell over de vermindering van de uitstoot van het concern geen gevolgen. “Die zaak blijft hoe dan ook bij de Nederlandse rechter,” zegt actieleider Peer de Rijk. “Ook voor toekomstige klimaatzaken in binnen- en buitenland heeft dit naar onze mening geen gevolgen. Verhuizing naar het Verenigd Koninkrijk opent eerder een nieuw front.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden