PlusInterview

SGP-lijsttrekker Kees van der Staaij: ‘Abortus is niet mannen tegenover vrouwen’

Van alle partijen heeft de orthodox-christelijke SGP misschien wel de meeste contraire standpunten. Toch zag lijsttrekker Kees van der Staaij de invloed van zijn partij de afgelopen jaren groeien. ‘Partijen die als een wonderboom omhoog schieten, zie je vaak weer omvallen.’

Kees van der Staaij tijdens een debat in de Tweede Kamer over de aanpak van de coronacrisis. Beeld ANP
Kees van der Staaij tijdens een debat in de Tweede Kamer over de aanpak van de coronacrisis.Beeld ANP

Kees van der Staaij stond vorige week plots in het middelpunt van de belangstelling. De rechter had de juridische basis onder de avondklok weggetrokken, precies waar de SGP-leider eerder in een debat al voor had gewaarschuwd. Even dacht Van der Staaij – van huis uit jurist – ‘zie je wel!’ toen hij ‘de glasheldere uitspraak’ las. Maar die reactie was beslist geen leedvermaak, benadrukt hij. “Ik had niet de neiging om het in te wrijven. Ik ervaar het wel als een steun in de rug. Dat ik het goed had gezien.”

Schept u daar ook genoegen in?

“Dat het de moeite loont om goed te luisteren naar kritiek van de SGP vind ik een opsteker. Maar ik heb ook niet het idee dat ik de hele tijd tegen een blinde muur zit aan te praten hoor. We hebben best goede debatten.”

Van der Staaij voelt wel dat bij die debatten ‘een bepaalde druk’ wordt opgelegd. “Dat je eigenlijk op alles wat door het kabinet wordt bedacht ‘ja’ moet zeggen, omdat het nu eenmaal een ernstige tijd is.”

Hoe gaat u daarmee om?

“Dat is voor mij een oprecht dilemma. Ik snap het belang van het uitstralen van eensgezindheid door de politiek en wil zeker niet in allerlei gekissebis vervallen. Maar het is onze taak als parlementariërs om de regering te controleren. Krijgt het kabinet niet te veel een tunnelvisie? Dat héél erg naar de besmettings- en ic-cijfers wordt gestaard, maar te weinig op het netvlies staat wat de schaduwkant van al die maatregelen is. Dat hoort ook bij onze rol.”

Aan de keukentafel, thuis in Benthuizen, kwam de politiek recent ook heel dichtbij toen het rapport van de commissie-Joustra over misstanden bij adopties uit het buitenland uitkwam. Van der Staaij en zijn vrouw Marlies adopteerden na de eeuwwisseling een zoon (nu 20) en een dochter (17) uit Colombia. “Wij zitten er met de neus bovenop. Wij hebben daar intens mee te maken.”

Kees van der Staaij en zijn vrouw Marlies met hun kinderen in 2004 bij de publicatie van het boek Liefs uit Botogá dat zij samen schreven over de adoptie van hun kinderen.  Beeld Jacqueline de Haas
Kees van der Staaij en zijn vrouw Marlies met hun kinderen in 2004 bij de publicatie van het boek Liefs uit Botogá dat zij samen schreven over de adoptie van hun kinderen.Beeld Jacqueline de Haas

Vraagt u zich dan ook af: is het bij ons wél goed gegaan?

“Wij waren ons destijds al bewust dat er ook misstanden waren en leefden niet meer op de roze wolk van de jaren zeventig en tachtig. Ik zou het heel erg ingrijpend vinden als besloten wordt dat alle adopties niet meer mogelijk zijn, juist vanwege onze goede ervaringen. Maar ik heb ook met adoptiekinderen gesproken en weet hoe heftig het is als het wél fout gaat. De grens tussen kinderen helpen en kinderhandel is dun.”

In uw verkiezingsprogramma pleit u voor een bonus van 1000 euro bij de geboorte van het vierde kind in een gezin. Het programma spreekt ook over Nederland als dichtbevolkt land en rentmeesterschap. Werkt u met zo’n bonus niet overbevolking in de hand?

“Die 1000 euro is ook weer niet zo’n groot bedrag dat je ouders ermee overhaalt een vierde kind te nemen. In Nederland zijn vooral zorgen over de vergrijzing en hoe de zorg betaalbaar blijft. Voor elke generatie geldt dat het gezond is dat er opvolgers klaar staan voor de toekomst. Om de zorg betaalbaar te houden bijvoorbeeld. Nu slinkt al tijdenlang onze autochtone Nederlandse bevolking. De groei zit meer in de immigratie, daarom stellen wij tegelijkertijd een stringenter immigratiebeleid voor.’’

Aantrekkingskracht

Op dat onderwerp profileert ook Forum voor Democratie zich. De partij van Thierry Baudet heeft enige aantrekkingskracht op orthodox-christelijke SGP’ers. Zij hopen hun idealen dichterbij te brengen dankzij een grotere, seculier-conservatieve partij. Maar de nieuwe SGP-partijvoorzitter leek de deur naar samenwerking dicht te gooien door vorige maand te stellen dat samenwerken met FvD ‘niet mogelijk’ is. Van der Staaij reageerde meteen door te zeggen FvD níet uit te sluiten.

Wilt u nou wel of niet samenwerken met Forum voor Democratie?

“Forum was in die discussie een metafoor voor andere partijen en of je daarmee kon samenwerken. Ons uitgangspunt is: sluit partijen niet op voorhand uit. In de Tweede Kamer dienen we moties en amendementen in met alle partijen, óók als die ver van ons afstaan. Onze natuurlijke bondgenoten zijn de christelijke partijen en er is een grotere afstand tot andere partijen.”

Is die afstand tot Forum nog groter geworden na de uitgelekte appjes met antisemitische en racistische inhoud?

“Forum heeft zichzelf wel behoorlijk buitenspel gezet, ook voor kabinetsdeelname. Met het gedoe binnen de partij en de kwalijke geur die uit die appjes opsteeg.”

Hoe verklaart u de aantrekkingskracht van FvD op het SGP-electoraat?

“Onderwerpen als een restrictief immigratiebeleid en kritiek op een steeds machtiger wordende EU leven ook sterk in onze achterban. En aanvankelijk had de mogelijke belofte van een hele grote partij aantrekkingskracht. Maar dat speelveld is inmiddels wel behoorlijk veranderd door het uiteenvallen van Forum. Partijen die als een wonderboom omhoog schieten, zie je vaak weer omvallen. Wij hebben de afgelopen jaren in het huidige politieke landschap met een paar zetels óók het verschil weten te maken.”

Kees van der Staaij zit al sinds 1998 in de Tweede Kamer. In 2002 maakte hij deel uit van de parlementaire enquêtecommissie die de problemen met aanbestedingen in de bouwwereld onderzocht. Van der Staaij staat uiterst links.  Beeld ANP
Kees van der Staaij zit al sinds 1998 in de Tweede Kamer. In 2002 maakte hij deel uit van de parlementaire enquêtecommissie die de problemen met aanbestedingen in de bouwwereld onderzocht. Van der Staaij staat uiterst links.Beeld ANP

U zet zich altijd in tegen overspel en vóór huwelijkse trouw. Was Forum voor sommige SGP’ers dan een ‘Second Love’?

Lacht: “Iedereen die de SGP als eerste liefde heeft, raad ik vooral aan daarbij te blijven.” De SGP is tegen abortus en wil ongeboren leven te allen tijde beschermen. Activisten bij abortusklinieken kwamen de afgelopen jaren in het nieuws. Minister Hugo de Jonge (Zorg) noemde de manier waarop zij te werk gaan ‘kwalijk en soms ook smakeloos’ en pleitte voor bufferzones bij klinieken. De SGP noemt de demonstranten in het verkiezingsprogramma ‘wakers’ die de vrijheid moeten hebben om te demonstreren ook als de boodschap ‘storend of confronterend’ is.

Abortus is legaal in Nederland. Is het dan gerechtvaardigd dat vrouwen op een confronterende of intimiderende manier worden aangesproken?

“Intimideren mag nooit. Als je er ook met nare spandoeken gaat staan of schreeuwerige teksten, kun je je afvragen: past dat wel? Maar in een vrij land mag je ook aandacht vragen voor een ander standpunt. Dat moet op een respectvolle manier, gericht op hulpverlening. Bijvoorbeeld als een ongeboren kind niet welkom is vanwege financiële problemen. Er zijn ook vrouwen die positieve ervaringen hebben met de gesprekken.”

De meesten ervaren het toch als vervelend.

“Nu lijkt het wel of alleen al het er staan en het in gesprek willen gaan al per definitie als intimidatie of te confronterend wordt gezien. Dat vind ik te ver gaan.”

In het publieke debat zijn het vooral mannen die zich uitspreken tegen abortus. D66-leider Sigrid Kaag sprak u daarop aan toen u een opiniestuk over abortus had geschreven.

“Het is zeker een onderwerp dat de intimiteit van vrouwen heel bijzonder raakt. Het is goed dat niet alleen mannen daarover het woord voeren.”

Heeft u overwogen uw vrouw het opiniestuk te laten schrijven?

“We hebben in het verleden ook wel eens door een vrouw binnen de SGP een onderzoek over abortus laten presenteren. Daar zijn wij sensitief op. Aan de andere kant staan we als politieke partij voor bepaalde standpunten. Wie dat standpunt uitdraagt, zal niet doorslaggevend zijn. Ik verzet me wel tegen de gedachte dat dit iets is van mannen tegenover vrouwen. Het gaat over bescherming van ongeboren leven. Dat zijn ongeboren jongetjes en ongeboren meisjes.”

Die ongeboren jongens en meisjes zitten wel in de buik van een vrouw.

“Maar dat leven is er niet zonder toedoen van een man gekomen. Daarom is het een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.”

De man wil die verantwoordelijkheid niet altijd nemen.

“Sterker nog: niet zelden horen wij dat mannen of vriendjes aandringen op een abortus. De primaire neiging van een vrouw is om het leven te koesteren. En het is vaak de druk en drang van buiten – en van mannen – om daar een einde aan te maken. Daar is te weinig oog voor.”

Kees van der Staaij over de aantrekkingskracht van Forum voor Democratie op sommige SGP’ers: ‘Iedereen die de SGP als eerste liefde heeft, raad ik vooral aan daarbij te blijven.’ Beeld Marco de Swart
Kees van der Staaij over de aantrekkingskracht van Forum voor Democratie op sommige SGP’ers: ‘Iedereen die de SGP als eerste liefde heeft, raad ik vooral aan daarbij te blijven.’Beeld Marco de Swart
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden