Plus

SCP pleit ervoor moeders met oudere kinderen meer te laten werken: ‘Zorg en werk moeten we dan anders organiseren’

Om de extreme krapte op de arbeidsmarkt te bestrijden moeten werkgevers en de politiek hun pijlen richten op moeders met oudere kinderen. Er wordt nu vooral gekeken naar jonge moeders, terwijl meer dan de helft van alle deeltijd werkende vrouwen helemaal geen jonge kinderen heeft, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Natasja de Groot
Wil Portegijs, onderzoeker bij het SCP, tevens moeder en deeltijdwerkster. ‘Ik heb altijd vier dagen gewerkt en tijdelijk drie. Ik gedij erbij om iets anders te doen dan alleen werken.’ Beeld GUUS SCHOONEWILLE
Wil Portegijs, onderzoeker bij het SCP, tevens moeder en deeltijdwerkster. ‘Ik heb altijd vier dagen gewerkt en tijdelijk drie. Ik gedij erbij om iets anders te doen dan alleen werken.’Beeld GUUS SCHOONEWILLE

Uit het jongste SCP-onderzoek Eens deeltijd, altijd deeltijd blijkt dat de meeste moeders in deeltijd blijven werken, ook als hun kinderen groot zijn en weinig zorg meer nodig hebben. Van alle vrouwen die ‘uit’ de kleine kinderen zijn, gaat slechts de helft weer (iets) meer werken als de kinderen minder zorg nodig hebben. Twee op de drie moeders keert niet terug naar het aantal uren dat ze werkte voordat ze aan kinderen begon.

“Met de komst van kinderen is voor de meeste moeders betaald werk definitief op een lager pitje komen te staan,” concludeert onderzoeker Wil Portegijs (62) van SCP in het nieuwste onderzoek. Dat Nederland kampioen deeltijd is, is volgens de onderzoeker omdat deeltijd ‘diep ingesleten zit in onze cultuur en structuur van de maatschappij’. “En het blijkt vaak te weinig aantrekkelijk of niet goed mogelijk om de ingesleten patronen te doorbreken door weer substantieel meer te gaan werken.”

Vergeten groep

De politiek richt zich met haar beleid op moeders met jonge kinderen, constateert de SCP-onderzoeker Portegijs. “Vaak wordt geroepen dat kinderopvang, verlof en belastingmaatregelen goed geregeld moeten zijn en dat het dan makkelijker en lonender zal worden. Maar een opvallend gegeven: meer dan de helft van de in deeltijd werkende vrouwen heeft helemaal geen jonge kinderen. Het lijkt beleidsmatig een vergeten groep.”

Om die ‘vergeten’ groep enthousiast te krijgen, zal de overheid met meer moeten komen dan toeslagen, verlofregelingen, kinderopvang of een voltijdsbonus. SCP pleit voor een breed pakket aan maatregelen. Als dat slaagt, kan het de huidige krapte op de arbeidsmarkt flink terugdringen. Een ander voordeel is dat meer vrouwen naar hogere, leidinggevende functies kunnen doorstromen en het maakt ze financieel onafhankelijker.

SCP-onderzoeker Portegijs (62) werkt zelf in deeltijd: “Al sinds dat ik ben afgestudeerd, in 1988. Ik heb altijd vier dagen gewerkt en tijdelijk drie. Toen we kinderen kregen, ging mijn partner ook naar vier dagen. Onze kinderen gingen drie dagen naar de crèche, zo konden we de zorgtaken goed verdelen. We vonden dat ideaal. Later is mijn man weer vijf dagen gaan werken en ben ik bij vier dagen gebleven.”

Waarom?

“Omdat je eraan went. Het is prettig om extra tijd te hebben. Die vult zich met andere dingen die ook belangrijk zijn, zoals mantelzorg en vrijwilligerswerk. Het is bovendien fijn om een ochtend niet vroeg op te staan en rustig koffie te doen.”

De resultaten zijn dus zeer herkenbaar..

“Absoluut. Ik zie deeltijd als luxe, als welvaart. We kunnen het ons permitteren als land. In veel andere landen zie je dat vrouwen fulltime werken en dat is niet altijd uit vrije wil.”

Hoe komt het dat hier zoveel vrouwen deeltijd werken?

“Het is een standaardpatroon geworden. En hoe langer iemand deeltijd werkt, hoe minder aantrekkelijk, gemakkelijk of noodzakelijk het is om meer uren te werken. Terwijl als de kinderen 14 of 15 jaar zijn kan het best. In ons onderzoek zeggen vrouwen dat zijzelf en hun omgeving niet verwachten dat ze meer gaan werken. Deeltijd is zo vanzelfsprekend.”

Is het erg?

“Sommige mensen fronsen hun wenkbrauwen bij deeltijd. Het beeld is misschien dat vrouwen geen zin hebben of liever naar yogaklasjes gaan, maar het klopt niet. Naast dat het prettig is voor vrouwen en hun gezinnen, profiteren we er als samenleving van. Het geeft vrouwen de tijd om te helpen op school als lees- en luizenmoeder of mantelzorger en vrijwilliger. Is het erg? Je ziet dat het personeelstekort knelt. Bovendien betekent het voor vrouwen dat ze minder financieel zelfstandig zijn en het belemmert hun doorstroming op de arbeidsmarkt.”

In sommige sectoren zoals zorg en onderwijs bieden werkgevers vaak alleen deeltijdbanen aan. Ligt het ook niet deels aan werkgevers?

“Naar de rol van de werkgever doen we nog onderzoek. We hadden in het onderzoek een jonge vrouw die vier dagen werkte in de kinderopvang en naar vijf dagen wilde. Haar lukte het niet, maar haar mannelijke collega wel. Het suggereert dat het beeld van de werkgever over het belang van voltijds werken voor mannen en vrouwen anders is. Om dat te doorbreken, moet er iets veranderen.”

Wat stelt u voor?

“Tijdens het functioneringsgesprek kan standaard de vraag meegenomen worden of iemand meer uren wil werken. Daarnaast kunnen dagarrangementen op school ingevoerd worden, waarbij kinderen in de tussentijd leren zwemmen, naar voetbal gaan of muziekles krijgen, waardoor de moeder haar handen vrij heeft voor betaald werk. Verder kunnen werkgevers flexibeler zijn als vrouwen thuis of als mantelzorger moeten bijspringen. En ze kunnen extra scholing of andere functies aanbieden, waardoor het leuk wordt om meer te werken.”

Is een voltijdsbonus een oplossing?

“De oudere moeders in dit onderzoek werken gemiddeld 25 uur. Om voltijds te werken moet er 12 tot 15 uur bij. Ik zie ze dat niet snel doen. Het zou logischer zijn als een bonus wordt gegeven als iemand van twee naar drie dagen gaat of van drie naar vier. Uit eerder onderzoek bleek overigens dat oudere vrouwen weinig gevoelig zijn voor een financiële prikkel.”

Er zijn vaker voorstellen gedaan om vrouwen te verleiden om meer uren te werken. Waarom verandert er niets?

“Omdat we niet kiezen. Je ziet dat de politiek wel komt met maatregelen, maar die zijn vooral gericht op jonge moeders. Met kinderopvang of een verlofregeling. Dat is belangrijk, maar het is een deel van de oplossing. Als we echt kampioen deeltijd af willen worden, dan vereist dat een heel andere organisatie van betaald werk en zorg.”

Staat u er zelf voor open om meer te werken?

“Nee. Omdat ik erbij gedij om iets anders te doen dan alleen werken. Ik heb sinds kort een kleinkind, een grote tuin, familie en vrienden, klussen in huis, daar wil ik allemaal ook tijd voor hebben.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden