PlusDe Klapstoel

Schrijver Frank Ketelaar: ‘De kerstkaart van Tina Turner heb ik bewaard, ja’

Frank Ketelaar (1960) is scenarioschrijver en regisseur. Hij schreef al tv-successen als Klem en Overspel en de musicals Hij gelooft in mij en Tina. Zijn nieuwste tv-serie BuZa gaat over een minister van Buitenlandse Zaken met een alcoholprobleem.

Stefan Raatgever
Frank Ketelaar: 'Alle schrijvers zijn dieven, hè. Alles wat ik om me heen hoor, kan de volgende dag in een script opduiken.' Beeld Harmen de Jong
Frank Ketelaar: 'Alle schrijvers zijn dieven, hè. Alles wat ik om me heen hoor, kan de volgende dag in een script opduiken.'Beeld Harmen de Jong

Amsterdam

“We vormden een echt arbeidersgezin, woonden in Slotermeer. Ik was het vijfde kind. Mijn geboorte was voor mijn vader business as usual. Hij kwam pas na een dag bij me kijken. Druk met werk, geloof ik. Hij herstelde trambanen en was freelance taxichauffeur. Ik heb weinig herinneringen aan hem, omdat hij stierf toen ik acht was. Waaraan weet ik niet precies. Hij was pas 51, had al een tijd een slechte gezondheid, rookte veel, had hartproblemen.”

“Ik zei toen tegen mezelf: ik kan niet gelukkig zijn nu, mijn vader is dood. Maar ondertussen ging ik vrij onbekommerd door het leven. Pas later kwam het echte gemis. Toen ik bij mijn eigen kinderen langs de lijn van hun sportclubs stond, dacht ik: daar heb ik mijn vader nooit gezien. Het begon te schrijnen. In de film In Oranje heb ik geprobeerd dat gevoel te vangen. Ook daarin komt een jongetje voor wiens vader overlijdt. Hij ziet alle vaders langs de kant, behalve die van hem.”

Osdorper Staats Gevangenis

“Zo noemden we onze middelbare school, de OSG, inmiddels het Calland Lyceum. Wat heb ik me daar verveeld. Het gaat in mijn scenario’s vaak over dubbeltjes die kwartjes willen worden. Wij waren thuis allemaal dubbeltjes. Ik hoor mijn onderwijzeres op de lagere school nog tegen me zeggen dat studeren voor kinderen uit onze wijk niet was weggelegd. Mijn oudere broer zou magazijnmeester worden in een garage. Nou, dat was het toppunt van carrière maken.”

“Toch heb ik me vrij moeiteloos aan dat milieu ontworsteld. Ik kon namelijk goed leren en was van jongs af aan gek op lezen. Mijn zus had me dat als kleuter al geleerd. Tijdens veel van de lessen op school zat ik onder tafel Pietje Bell of Winnetou te lezen. Daaruit volgde een studie Nederlands en, nadat die was gestrand, de Filmacademie.”

Jan van de Grond Groep

“Ik was een jaar of 19, oefende vier tot vijf uur per dag op mijn gitaar en zag een advertentie: ‘Gitarist gezocht’. Tot mijn verbazing werd ik aangenomen. Nederlandstalige rock speelden we in wat toen het gesubsidieerde circuit werd genoemd. Elk weekend drie keer optreden in buurthuizen en jeugdcentra. We verdienden amper iets, maar het was spannend. Op een gegeven moment mochten we op tournee met drie andere groepen: de Polle Eduard Band, Bram Vermeulen & De Toekomst en Doe Maar. Die laatste kende toen nog helemaal niemand. We speelden in Delfzijl letterlijk voor zes man. Toch zag ik toen al dat Doe Maar écht iets had. Een half jaar later stond Doe Maar op 1 in de Top 40 en werd de Jan van de Grond Groep opgeheven. Ik werd gitarist bij Bram Vermeulen, maar na een paar jaar hield ook dat op. Gelukkig had ik iets ontdekt dat ik nog leuker vond dan gitaarspelen: schrijven.”

Tiran

“Nou, laat ik het zo zeggen: ik houd ervan om precies te zijn. En ik verlang inderdaad van anderen dat ze dat ook proberen. Mijn teksten zijn bedoeld om uitgesproken te worden zoals ik ze opschrijf en niet met woordjes als ‘dus’ of ‘eigenlijk’ er tussen gefrommeld. Een goede dialoog heeft een melodie. Die moet erin blijven. Dus als ik ergens een puntkomma heb geschreven, vind ik dat acteurs die moeten uitspreken. Anders swingt het niet meer, snap je? Over dat ritme heb ik vooraf heel lang nagedacht, dus je moet met goede argumenten komen om daaraan te morrelen.”

Goede Tijden, Slechte Tijden

“Op de Filmacademie had ik regieles van Olga Madsen. Op een dag kwam ze na de les bij me met een stapel scripts en een heleboel foto’s. “Dit is voor een serie waaraan ik meewerk, een soap,” zei ze. Van soaps had ik nog nooit gehoord, maar het bleek dat Joop van den Ende de Australische, dagelijkse tv-serie The Restless Years had gekocht. De eerste scripts waren letterlijk vertaald. Of ik er spreektaal van wilde maken. Toen ik hoorde dat ik er 2000 gulden voor kreeg, was al mijn twijfel in één klap weg. Toen ik later voor het eerst met Van den Ende samenwerkte, heb ik met een grote glimlach opgemerkt: Joop, we staan samen aan de wieg van de soap in Nederland!”

Kees Prins

“We werken met tussenpozen al 35 jaar samen en zijn goede vrienden geworden. Kees is een held, ik ben trots dat hij in die bedenkels van mij wil spelen. Kees kan eigenlijk alles: acteren, schrijven, zingen en hij heeft ook geweldig taalgevoel.”

“Als Kees en ik samen een script schrijven, praten we eindeloos over wat we precies willen vertellen. Dan ga ik naar huis om een eerste opzet te typen. Die leest Kees dan en dan levert hij commentaar. Samenwerken is moeilijk, want ik ben eigenwijs en als er één woord verkeerd staat, ga ik zitten draaien op mijn stoel. Maar kritiek van Kees kan ik hebben.”

BuZa

“Een idee uit 2014 dat nu eindelijk werkelijkheid is geworden. Ik hield enorm vanThe West Wing, een meesterlijk geschreven serie over het Witte Huis. Maar ook House of Cards en Borgen vond ik interessant. In het centrum van de macht draait het om grote dilemma’s, leven of dood. Ik wilde zo’n serie over ons land. Wat gebeurt er als een Nederlandse onderdaan wordt ontvoerd? Of, zoals bij de zaak waarop ik een deel van de serie baseerde, er in Irak een Nederlands staatsburger wordt geëxecuteerd, zoals werkelijk gebeurde in 2011? Fascinerend om te zien hoe zo’n diplomatiek proces achter de coulissen in zijn werk gaat.”

Maarten Meinema

“De hoofdpersoon van BuZa, gespeeld door Kees Prins. Een diplomaat die tegen zijn pensioen nog wordt teruggehaald om minister van Buitenlandse Zaken te worden. Een beetje botte man met een alcoholprobleem. Meinema is geen bestaande Minister. Ik wilde geen playbackshow. Wel heeft hij te maken met de politieke spanning van tegenstelling in de regering. Toen ik begon te schrijven hadden we namelijk een Rutte-Samsomkabinet. Dat lijkt al weer eeuwen geleden.”

Kut met krenten

“Die floepte er zomaar uit. Ik zat te tikken aan het scenario voor Klem en ineens gooide hoofdrolspeler Marius er ‘kut met krenten’ uit. Allitereerde lekker, dus ik liet het staan. Paste goed in zijn vocabulaire met Amsterdams gevloek. ‘Fuck de rimboe’, zei hij ook vaak. Dat riepen we als jongens in Slotermeer vaak letterlijk zo. Alle schrijvers zijn dieven, hè. Alles wat ik om me heen hoor, kan de volgende dag in een script opduiken. Ook voor Couwenberg, het personage van Kees Prins in Overspel, heb ik uit mijn jeugd geput. ‘Vuile nakketikker’, zegt hij bijvoorbeeld. Of ‘lul met vingers’. Een van zijn bekendste uitspraken – ‘Geld is niet gratis’ – heb ik trouwens wel zelf bedacht.”

Toeslagenaffaire

“Die wordt een serie, ja. Ik ben samen met jullie columnist Johan Fretz bezig met de ontwikkeling van de scenario’s. Ontzettend interessant, maar ook heel ingewikkeld. We willen een monument voor de slachtoffers bouwen, maar het moet ook spannende televisie zijn. Daarom richten we ons behalve op het leed van die mensen ook op de journalisten die de misstanden naar buiten hebben gebracht. Hun werk is gewoon All the President’s Men, de film over het Watergateschandaal. Als het meezit komt de serie volgend najaar op tv.”

Tina Turner

“Een krankzinnige hit, de musical over haar leven. Loopt nu op vijf plekken, waaronder West End en Broadway. Het begon met een telefoontje van Joop van den Ende. Kees en ik hadden de musical over André Hazes gedaan en nu had hij een nieuw project: Tina Turner. Binnen een paar dagen zaten we aan het meer van Zürich bij haar aan de keukentafel om haar levensverhaal op te tekenen. Het eerst wat ze zei: ‘We gaan toch geen voorstelling maken over Ike die me sloeg, hè?’ En daarna heeft ze bijna over niets anders verteld. Toch is de musical vooral het verhaal van haar comeback geworden. Een geweldige, veerkrachtige vrouw is ze. Een force of nature. Het jaar erna kreeg ik een kerstkaart van haar. Die heb ik bewaard, ja.”

Barbara

“Mijn vrouw die me drie prachtige kinderen heeft geschonken. Ze werkte in café De Pels. Iedereen was in stilte verliefd op haar. Op de avond van mijn 33ste verjaardag zat ik er in mijn eentje aan de bar. Zij had geen dienst, we raakten aan de praat en dronken wat. En daarna nog meer. We besloten te gaan dansen in de RoXY. Zij dacht: wat leuk, een man die van dansen houdt. Maar het was de eerste en de laatste keer in mijn leven dat ik heb gedanst. Het was wel een beslissend moment in mijn leven.”

Buitenveldert

“Mijn voetbalclub. Vlak bij het VU-ziekenhuis. Handig als je mijn leeftijd hebt bereikt en er weleens iets uit de kom schiet. Twee jaar terug ging het tijdens een uitwedstrijd in Badhoevedorp helaas echt mis. Bij een ongelukkige draai brak ik mijn heup. Ik moest er de première van Tina op Broadway door missen. Eeuwig zonde, want dat was de enige keer dat mijn werk daar in première ging.”

“Ik mis het voetbal wel. Niets is zo lekker om je stress kwijt te raken. Ik speel als sinds mijn jeugd, das meer dan vijftig jaar in totaal. Toen ik als dertiger veel in De Pels kwam, speelde ik ook in een team van dat café. Matthijs van Nieuwkerk was er laatste man. De laatste jaren was ik rechtshalf bij Buitenveldert. Met Frits Barend een linie achter mij. Een bikkel is dat, hoor, die Frits. Niet kapot te krijgen.”

Bob Sikkes

“Lijkt me een leuke man. Maar zijn programma heb ik eerlijk gezegd nog nooit gezien. Ik heb twee linkerhanden en als ik een fotolijstje ophang, komt de halve muur naar beneden. Barbara doet thuis de klusjes en als die er niet uitkomt, roepen we hulp in.”

BuZa. Vrijdagavond. 21.30 uur. NPO1.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden