PlusAchtergrond

Scholen bereiden zich voor op toestroom Oekraïense kinderen – en er ís al zo’n enorm lerarentekort

Yarik (8) uit Oekraïne (rechts op de foto) krijgt vanaf maandag les op basisschool De Wikkeling. Hij zit in groep 3 van juf Eveline, klasgenootje Erik houdt hem gezelschap tijdens het tekenen  Beeld Marlies Wessels
Yarik (8) uit Oekraïne (rechts op de foto) krijgt vanaf maandag les op basisschool De Wikkeling. Hij zit in groep 3 van juf Eveline, klasgenootje Erik houdt hem gezelschap tijdens het tekenenBeeld Marlies Wessels

Terwijl de eerste Oekraïense kinderen al les krijgen op Nederlandse scholen, werken besturen en gemeenten keihard om de verwachte toestroom straks aan te kunnen. Een enorme operatie, terwijl ons land toch al kampt met een fiks lerarentekort.

Edwin van der Aa

Yarik (8) is maandag begonnen in groep 3 van basisschool De Wikkeling in Nieuw-Vennep. Hij is volgens een klasgenootje nu al ‘lief’. Een ander meisje zegt dat ze het ‘wel spannend’ vindt dat er zomaar ineens een nieuw jongetje in haar klas zit.

Directeur Anne Niehe werd vorige week gebeld door de vader van een van de schoolkinderen: hij had een Oekraïens gezin opgehaald. “Na kort overleg hebben we gezegd: ‘Laat de jongste zoon maar komen’. Vrijdag is het gezin komen kennismaken.”

Juf Eveline had vervolgens slechts een weekend om zich voor te bereiden op de komst van Yarik, die vrijwel alleen Oekraïens spreekt. “Taal is deels een probleem,” vertelt ze. “Maar kinderen zijn heel flexibel. Ik gebruik gebaren en doe dingen voor, dan begrijpt hij me best goed. Nu laten we hem tijdens taalles iets anders doen, maar ik zoek wel naar elementen die hij ook kan oppakken. Zo heeft Yarik een opdrachtje in het Oekraïens gemaakt, maar ik kan het natuurlijk niet nakijken.” De juf heeft inmiddels een Facebookgroep aangemaakt om met andere leraren te kunnen sparren over de beste aanpak. In korte tijd hebben zich daar bijna duizend leerkrachten aangemeld.

De andere kinderen in de klas van Yarik (8) zijn helemaal blij met zijn komst, al vinden ze het ook een beetje spannend. Beeld Marlies Wessels
De andere kinderen in de klas van Yarik (8) zijn helemaal blij met zijn komst, al vinden ze het ook een beetje spannend.Beeld Marlies Wessels

De directeur verwacht dat er de komende tijd meer Oekraïense kinderen bij haar op school zullen komen. “We kijken nu hoe het onderwijs hierop kan inspringen, dat is onze maatschappelijke taak. Er zijn al trajecten voor anderstaligen, maar we hebben nog geen Syrische of Afghaanse vluchtelingen op school gehad. Binnen onze stichting gaat er een werkgroep mee aan de slag. Dan hoeven we niet allemaal zelf het wiel uit te vinden.”

Asielzoekerscentrum

Overal wordt nu vergelijkbaar onderwijs voor Oekraïense kinderen uit de grond gestampt, constateert Boudien Bakker van LOWAN (ondersteuning onderwijs voor nieuwkomers). “Veel scholen zoeken contact met de vraag hoe we de kinderen in het onderwijs gaan opvangen. Ons advies is om in hun omgeving aan te sluiten bij een netwerk van taalscholen of scholen die verbonden zijn met een asielzoekerscentrum. Daar zit expertise. Wat ons betreft gaan de Oekraïense kinderen daar eerst heen, zodat ze zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en straks mee kunnen in het reguliere onderwijs.”

Anko van Hoepen is bestuursvoorzitter van SPO Utrecht (stichting openbaar primair onderwijs) en lid van het crisisteam dat daar de onderwijsopvang regelt voor Oekraïense oorlogsvluchtelingen. Hij schetst onzekerheid over een heleboel factoren. “Ten eerste is er geen zinnig woord te zeggen over hoeveel mensen er zullen komen. Bij eerdere stromen van Afghaanse of Syrische vluchtelingen was dat redelijk te volgen omdat ze binnenkwamen via het COA, maar nu trekken Oekraïners plotsklaps naar Nederland, bijvoorbeeld als toerist, dus staan ze niet automatisch geregistreerd als oorlogsvluchtelingen.”

Flexibel

Oekraïners die naar Nederland willen als toerist of voor familie- of partnerbezoek hoeven geen visum aan te vragen, zolang ze maar een biometrisch paspoort bezitten. Zo mogen hier dan maximaal negentig dagen blijven, maar het kabinet heeft al aangegeven flexibel te zullen omgaan met die termijn. Zodoende ontstaat er tijd en ruimte om de kinderen naar school te laten gaan. Want ieder kind heeft volgens verdragen recht op goed onderwijs.

Onderwijsminister Dennis Wiersma houdt veel slagen om de arm bij het uitspreken van de verwachting dat er 15 tot 25 duizend Oekraïense kinderen zullen komen met een onderwijsbehoefte. Hij denkt een heleboel te kunnen doen voor scholen. “We kunnen de situatie gemakkelijker maken, bijvoorbeeld door extra geld te geven als een school een nieuwkomer krijgt. Maar ook overleg voeren met gemeenten en veiligheidsregio’s over bijvoorbeeld schoolgebouwen, zodat ze genoeg plek hebben om les te geven.”

Over geld gaat hij zich echt geen zorgen maken, besluit SPO-voorzitter Van Hoepen. “Daar zijn regelingen voor. En als die echt niet genoeg blijken, zal de overheid vast inspringen. Veel belangrijker: zijn er genoeg medewerkers? Dat wordt de grootste uitdaging. We denken na over een creatieve oplossing daarvoor. Zo kun je Oekraïense ouders wellicht ook laten inspringen op scholen, zeker als ze al ervaring hebben als leraar of opvangmedewerker. En het lijkt me sowieso fijn voor deze mensen dat ze een bijdrage kunnen leveren op zo’n school.”

Ook Boudien Bakker (LOWAN) stelt dat de lerarentekorten nu wederom pijnlijk zichtbaar worden. “En we hebben niet alleen te maken met Oekraïners, maar verwerken ook een stroom van andere vluchtelingen. De klassen zullen dus groter worden. Normaal gesproken zitten er vijftien leerlingen in een klas met een leraar en een onderwijsassistent. Nu zie je al dat taalscholen opschalen naar twintig kinderen. Ze proberen het onderste uit de kan te halen. Maar of scholen de verwachte toestroom aankunnen, weet ik niet. Dat zal de tijd leren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden