PlusAchtergrond

Schiphol koerst af op pijnlijke oplossingen: ‘Het gaat verder dan alleen de beveiligers’

Zal het Schiphol lukken om de druktechaos na zes maanden nu eindelijk op te lossen? Vanaf komende week moeten de wachtrijen binnen de perken blijven. Maar zonder pijn gaat dat niet, zegt financieel topman Robert Carsouw. ‘We geven geld uit aan alle maatregelen die helpen.’

Herman Stil
Reizigers op luchthaven Schiphol.  Beeld RAMON VAN FLYMEN / ANP
Reizigers op luchthaven Schiphol.Beeld RAMON VAN FLYMEN / ANP

Het lukt Schiphol tot nu niet om de drukte pijnloos op te lossen. Nog altijd staan er rijen passagiers tot buiten de terminals omdat er simpelweg te weinig personeel is voor de veiligheidscontroles, een situatie die al sinds begin mei tot chaos op de luchthaven leidt. Wat Schiphol ook probeert - een extra bonus voor personeel, banenmarkten en luchtvaartmaatschappijen opdragen om vluchten te schrappen - niets lijkt te helpen.

Dus blijven vooral machteloos ogende ingrepen over. Zoals de aanschaf van paraplu’s voor mensen die niet eens onder de ad-hoc neergezette wachttenten passen. Of, zoals vorige week, een vergoeding van 350 euro per passagier, als luchtvaartmaatschappijen vluchten schrappen.

Een noodgreep, zo verdedigt de financieel topman Robert Carsouw van Schiphol die stap. “We doen er alles aan om de problemen op te lossen. Het is ook niet zo dat we alleen geld aan zo’n maatregel besteden. We geven geld uit aan alle maatregelen die helpen.” Het hielp een beetje, maar ook afgelopen weekend waren de rijen weer lang.

Tijdelijke ingreep

Het was vooral een tijdelijke ingreep. “Die vergoeding was er tot en met zondag, niet langer. Sinds maandag geldt de regel dat het aantal passagiers tot eind oktober dagelijks gemiddeld 18 procent moet verminderen. Luchtvaartmaatschappijen moeten dat aanpassen. Hoe ze dat doen, is aan hen. Daarmee wordt een grote slag geslagen. We verwachten dan niet meer ad-hoc te hoeven krimpen, zoals de afgelopen week.”

“Daar staat geen vergoeding meer tegenover. Dat is een maatregel die we ruim tevoren hebben aangekondigd en door de onafhankelijke slotcoördinator is verwerkt in het aantal vluchten. Daarmee zijn de grootste problemen opgelost.”

De wachtrijen zullen niet helemaal verdwijnen. Maatschappijen hebben twee weken om zich aan te passen en de kans blijft aanwezig dat er op dagen nog te weinig beveiligers zijn. Of ook in de laatste twee maanden van het jaar het aantal passagiers gedwongen wordt beperkt, is volgens Carsouw afwachten. “De komende twee weken hebben we meer inzicht in hoeveel beveiligers we kunnen verwachten. Wij praten nu met de beveiligingsbedrijven over maatregelen om toch meer personeel te leveren.”

Volgens de financieel topman maakt een betere beloning deel uit van de ingrepen. Schiphol betaalde tot 1 september een zomerbonus van 5,25 euro per uur aan beveiligers. De dag dat die verviel, waren de rijen weer op recordlengte.

Toch klopt het – mede door vakbond FNV geschetste – beeld niet dat beveiligers massaal wegliepen nadat de bonus was vervallen, zegt Carsouw. “Zowel de instroom van nieuwe beveiligers als de uitstroom van bestaand personeel veranderde niet significant nadat de zomerbonus was afgeschaft. De uitstroom nam niet toe en de groei vlakte niet af. We betalen ook nog steeds 1,40 euro extra. Alleen is die groei van het aantal beveiligers per saldo nog steeds te klein om aan onze behoefte aan personeel te voldoen.”

Minder werken

De zomerbonus had ook nadelige gevolgen. “Sommige beveiligers raakten toeslagen kwijt doordat hun loon plots was gestegen. Anderen gingen juist minder uren werken, terwijl hun salaris door de toeslag hetzelfde bleef. Zulke effecten moeten we voorkomen. Maar ik verwacht dat we binnenkort naar buiten komen met maatregelen op het gebied van beloning, naast die 1,40 euro. Die rekening komt rechtstreeks bij ons. Dat is niet onlogisch, het zijn ónze beveiligers.”

Geld lost niet alles op, zegt de cfo. “Beveiligers vinden vooral de roosters met onregelmatige werktijden zwaar. We zijn nu met de beveiligingsbedrijven bezig die roosters te vereenvoudigen, de komende paar weken. Sneller lukt niet. En we verbeteren de rustruimtes voor beveiligers, die vinden ze niet prettig genoeg.”

Vakbonden hameren er al jaren op dat Schiphol veel meer personeel in eigen dienst moet nemen, in plaats van hun werk uit te besteden. Carsouw sluit zo’n stap niet uit. “We zijn bezig met acties voor de korte termijn. Maar daarnaast kijken we de komende maanden naar ons hele operationeel model op de middellange termijn, inclusief de vraag welk werk we zelf moeten doen. Daar liggen alle opties open. Dat gaat verder dan alleen de beveiligers.”

Volgens Carsouw is de enige oplossing voor het aantrekken van meer personeel het aantrekkelijker maken van het werk op Schiphol. Permanente krimp van het aantal vluchten lost volgens hem de problemen op termijn niet op. Ook de door het kabinet afgedwongen krimp van een half miljoen naar 440.000 vluchten vanaf november 2023 niet.

Hard nodig

“12 procent minder vluchten betekent niet 12 procent minder passagiers. Mogelijk halen we de passagiersaantallen van 2019 weer (toen Schiphol 72 miljoen reizigers verwerkte, red.) doordat maatschappijen grotere vliegtuigen zullen gebruiken. Dan hebben we die beveiligers ook hard nodig.”

De chaos kost Schiphol tientallen miljoenen euro’s. De zomerbonus en toeslag van 1,40 euro kost het bedrijf dit jaar 50 miljoen euro, de vergoeding aan maatschappijen nog eens circa 3 miljoen. Vergelijkbare bedragen zijn gemoeid met het schadeloos stellen van inmiddels bijna 3000 gedupeerde passagiers. En in de eerste helft van het jaar moest Schiphol al 26 miljoen euro extra uitgeven aan veiligheidsmaatregelen.

“We laten een veer,” zegt de cfo. “We nemen de kosten van deze situatie echt voor onze rekening. Dat berekenen we niet door aan de passagiers, maatschappijen of aandeelhouders. En we hoeven hierdoor niet onze investeringen aan te passen. Gelukkig kunnen we dit dragen, We hebben voor corona voldoende vermogen opgebouwd. We moeten het probleem oplossen. Dan gaat ons financiële herstel maar wat langzamer.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden