Schiphol: herstel pas bij versoepelen coronaregels

De coronamaatregelen voor de luchtvaart moeten dit halfjaar worden aangepast. Volgens Schiphol zal de luchthaven zich op zijn vroegst in 2023 heeft herstellen, maar dat kan ook pas in 2025 zijn.

Luchthaven Schiphol in drukkere tijden. Het duurt nog zeker tot 2023 voor het vliegverkeer weer op niveau is. Beeld ANP
Luchthaven Schiphol in drukkere tijden. Het duurt nog zeker tot 2023 voor het vliegverkeer weer op niveau is.Beeld ANP

Het luchthavenbedrijf maakte vrijdag een jaarverlies over 2020 bekend van 563 miljoen euro, nog veel meer dan halverwege vorig jaar werd verwacht. Mede door de maatregelen tegen de pandemie is Schiphol, ten opzichte van de florissante jaarwinst in 2019, per saldo 918 miljoen euro kwijtgeraakt.

De begin dit jaar door het kabinet afgekondigde vliegverboden naar Groot-Brittannië, Zuid Afrika en Latijns Amerika en de verplichting voor passagiers en bemanningen om naast de reguliere coronatests ook sneltests af te nemen, hebben grote gevolgen voor het vliegverkeer. Gisteren al beklaagde KLM-topman Pieter Elbers zich over de Nederlandse maatregelen.

Reisverboden

Volgens Schiphol hangt herstel dit jaar mede af van een versoepeling van die ingrepen. “Over de dubbele testplicht moet weer gesproken worden,” zegt Schipholtopman Dick Benschop. “Ik steun Elbers daarin. Ik hoop dat we voortgang boeken.”

“De overheid probeert op een verantwoorde manier de weg uit de pandemie te vinden. Maar de hoeveelheid maatregelen, adviezen, verboden en testregimes is groot. Als je dan onbedoelde gevolgen van ingrepen ziet, zoals nu dat passagiers andere reisroutes nemen naar Nederland zonder zo’n tweede test, dan moeten we nadenken wat de volgende stap moet zijn.”

“In de loop van het jaar zullen die risico’s hopelijk minder worden. Dan hopen we op een simpeler regime van testen en vaccineren. De reisverboden, adviezen en quarantaine moeten dan geleidelijk worden verminderd en afgebouwd.”

Malaise

In 2020 reisden 20,9 miljoen passagiers van, naar of via Schiphol, een afname van 71 procent ten opzichte van 2019. Het aantal vluchten daalde bijna 60 procent tot 227.000. Ook op de regionale velden Eindhoven en Rotterdam kelderden de aantallen reizigers.

De malaise op de luchthavens van Schiphol Groep is, mede vanwege de aangescherpte kabinetsmaatregelen, nog lang niet voorbij. In januari reisden 869.000 mensen via Schiphol, 83 procent minder dan het ‘coronavrije’ januari 2020.

Alle inkomsten op de luchthaven liepen terug, of dat nu uit de parkeerplaatsen was, het vastgoed of de verhuur van winkeltjes ‘achter de douane’. Het verlies betekent dat de aandeelhouders van Schiphol, waaronder het rijk en de gemeente Amsterdam, geen miljoenendividend ontvangen, ook niet over 2019 toen nog wel winst werd gemaakt.

“Er zijn veel onzekerheden voor dit jaar,” zegt topman Benschop. “In de loop van het tweede kwartaal, begin derde kwartaal kunnen we herstel inzetten. Daarmee kunnen we dit jaar uitkomen tussen de 27 en 37 miljoen reizigers. Maar dat is wel gedreven door het afschalen van de maatregelen en of we het virus onder de knie krijgen. Dat aantal zal eerder lager, dan hoger uitvallen.”

900 banen weg

Schiphol heeft inmiddels 20 procent kosten geschrapt. Het aantal FTE gaat 900 achteruit, van 3300 naar 2400. “Dat is het pijnlijke gevolg van deze crisis,” zegt Benschop. “Vier op de vijf mensen die daarmee zijn gemoeid heeft gebruik gemaakt van onze vrijwillige vertrekregeling.” Ook de inhuur van extern personeel, zoals beveiligers en schoonmakers, is sterk teruggebracht. De luchthaven ontving vorig jaar 112 miljoen euro salarissteun van de overheid.

Het bedrijf heeft de inkrimping aangegrepen voor een grootschalige reorganisatie, waarbij ook zes van de 20 directeuren zijn verdwenen. “Nu zijn we op het niveau dat past bij onze huidige activiteiten. Bovendien versimpelen we de organisatie. Dat hebben we vrij drastisch gedaan, maar dan hoeven we niet nog eens te saneren.”

Er is niet alleen bezuinigd op personeelskosten. Ook is een kwart van de investeringen uitgesteld. Wel gaf de luchthaven vorig jaar nog altijd 787 miljoen uit aan onder meer de afbouw van de nieuwe A-pier en renovatie van vertrekhal 1.

Weer meer pretvluchten?

Donderdag gaf luchtvaartgroep Air France-KLM aan dat voor een nieuwe ronde overheidssteun, start en landingsrechten ingeleverd moeten worden. Onder meer op Schiphol. Die zogeheten ‘slots’ komen daarna in handen van andere maatschappijen.

Omdat luchthaven of overheid nu niet kunnen bepalen waar de bijbehorende vluchten heen gaan, is de kans groot dat er weer meer budgetvluchten op Schiphol bijkomen naar bestemmingen die al door meerdere maatschappijen worden bediend. Terwijl het juist de bedoeling is dat zulke 'pretvluchten’ verdwijnen, onder meer naar het nog altijd gesloten Lelystad Airport.

“In de luchtvaartnota staat dat de Nederlandse overheid de kwaliteit van het netwerk van Schiphol wil vormgeven,” zegt Benschop. “Daarbij hoort een oplossing hoe slots worden verdeeld en volgens welke criteria. Dat is belangrijk om te voorkomen dat er vluchten bijkomen die niet bijdragen aan ons netwerk.”

Of die maatregelen op tijd komen - en vooral of Brussel er mee akkoord gaat -is twijfelachtig. Vorig jaar al hield Schiphol start- en landingsrechten onder zich, die vervielen doordat een aantal maatschappijen hun activiteiten staakte of Schiphol verliet. “Binnen de grenzen die Europees mogelijk zijn, willen we daarin sturen. Ik hoop dat het zal lukken. We zullen zien hoe ver de overheid komt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden