PlusAnalyse

Schaduwformatie van VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans lijkt al op eerste dag te stranden

VVD, CDA en D66 hoopten Prinsjesdag glans te geven, door met andere partijen extra investeringen te bedenken. Maar die ‘schaduwformatie’ lijkt al direct vast te lopen.

Lilianne Ploumen (Pvda) en Jesse Klaver (Groenlinks) voelden niks voor de begrotingsmissie van Hermans. Beeld ANP
Lilianne Ploumen (Pvda) en Jesse Klaver (Groenlinks) voelden niks voor de begrotingsmissie van Hermans.Beeld ANP

Bellen, appen, koffiedrinken, videovergaderen: VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans was er gisteren als gezant van de formerende partijen druk mee. Haar taak: de begroting van het demissionaire kabinet komende week door de Tweede Kamer loodsen. En als extra opgave: kijken of er steun is voor extra investeringen, zodat 2022 geen ‘verloren’ jaar wordt, nu de formatie maar voortsleept. Want omdat het kabinet demissionair én nogal wankel is, staan er weinig nieuwe plannen in de miljoenennota, terwijl bijvoorbeeld de woningnood schreeuwt om maatregelen.

Haar opdracht is in zekere zin een test. Ten eerste voor het demissionaire kabinet om te bekijken of het nog voldoende gezag heeft om deplannen voor 2022 door het parlement te loodsen. Ten tweede is het een test om te onderzoeken of een nieuw minderheidskabinet kans van slagen heeft: kunnen er met de versplinterde Tweede Kamer wel compromissen worden gesloten?

Op pad

VVD-leider Mark Rutte stuurde Hermans niet voor niets op pad na de formatiebesprekingen van afgelopen zondag. Informateur Johan Remkes besprak de mogelijkheden van een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. VVD en CDA willen wel, D66 niet. Eerst wil D66-leider Sigrid Kaag zekerheid of andere partijen bereid zijn het kabinetsbeleid te steunen. Anders is zo’n minderheidskabinet een doodgeboren kindje.

Hermans merkte gisteren bij haar rondgang langs de, zoals Rutte ze noemt, ‘partijen van het brede midden’ dat die steun niet vanzelfsprekend is. Integendeel zelfs. PvdA en GroenLinks gooiden direct de deur dicht. GroenLinks-leider Jesse Klaver wil wel onderhandelen over deelname aan een meerderheidskabinet. Maar niet in achterkamertjes een soort schaduwformatie houden.

“Wij gaan een minderheidskabinet niet gedogen,” zegt hij. “Wij komen deze week zelf met voorstellen en dan zien we wel of de regeringspartijen die steunen. Als je geen meerderheidskabinet wilt, krijg je dit: dan moet je voor elk voorstel in het debat met de Kamer zoeken naar steun voor je plannen.”

En dat maakt het lastig voor het kabinet. De plannen van PvdA en GroenLinks (afschaffing verhuurdersheffing, sluiten kolencentrales) kosten miljarden, die weer elders vandaan moeten komen. En dat geld wil het kabinet niet op tafel leggen.

Zorgsalarissen

Het maakt niet alleen de formatie ingewikkeld, maar ook de begroting voor 2022. Het kabinet is al dik een half jaar demissionair en de vier coalitiepartijen waarop de regering leunt, voelen zich steeds minder gebonden aan samenwerking. Dat bleek vorige week nog maar eens toen de ChristenUnie, zeer tegen de zin van VVD, D66 en CDA in, een motie indiende om de zorgsalarissen te verhogen en te betalen uit hogere belastingen voor bedrijven.

In het regeerakkoord van 2017 was afgesproken dat er iets gedaan zou worden aan de lasten voor werkgevers, maar dat bleek lastiger dan gedacht: de dividendbelasting werd uiteindelijk niet afgeschaft en een subsidie voor bedrijven (de BIK) werd weer ingetrokken. Een deel van het geld dat daardoor komend jaar op de plank blijft liggen wil het demissionaire kabinet inzetten voor onder meer de aanpak van criminaliteit, sociale advocatuur, verbetering van de koopkracht en defensie. Met de ongeveer 1 miljard euro die dan nog uit de regeling over is hoopt het kabinet ‘noodzakelijke dingen’ te kunnen doen. Het kabinet is weliswaar demissionair, maar omdat de formatie zo lang duurt wil het toch wat meer doen aan zaken als woningmarkt en het klimaat. Zaken die niet kunnen wachten op een nieuw kabinet.

Speelbal

“Door Hermans nu langs de partijen te sturen, willen we ook voorkomen dat de miljoenennota een speelbal wordt van de Tweede Kamer de komende tijd,” zegt een regeringsbron. Die angst is ingegeven door wat de ChristenUnie vorige week deed. Het vertrouwen tussen de vier coalitiepartners is niet groot meer.

En zo kreeg ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers gisteren een telefoontje van Hermans. Veelzeggend, want de partij is nog steeds een regeringspartij en haar bewindslieden dienen deze week dus mede de miljoenennota in. De partij voelt zich daar desgevraagd ook aan gebonden. Maar ook niet aan de héle miljoenennota. Segers reageerde zuinig op Hermans’ verzoek. Hij wil altijd praten. De partij heeft wel wensen, zoals de hogere zorgsalarissen. “Maar of we eruit gaan komen, weten we niet,” zegt een woordvoerder van Segers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden