Plus

Sanquin wil dit najaar medicijn tegen corona: ‘Klaar zijn vóór tweede golf’

Bloedbank Sanquin hoopt dat er dit najaar al een Covid-19-geneesmiddel is op basis van antistoffen uit het bloed van donoren die besmet zijn geweest. Om genoeg antistoffen beschikbaar te hebben voor de productie van zo’n middel, worden donoren nu benaderd om extra bloedplasma te schenken.

Het lab van Sanquin in AmsterdamBeeld REUTERS

Voor de financiering van die ophaalronde stelt het ministerie van Volksgezondheid een subsidie van 10 miljoen euro ter beschikking. Het doel is de komende maanden 30.000 kilo bloedplasma te verzamelen. Daarvoor zijn 16.000 mensen nodig die corona gehad hebben én willen doneren. Sanquin spreekt van een ‘race tegen de klok’ om die te vinden. “Maar we willen dat het middel er is als er eventueel een tweede coronagolf komt,” zegt een woordvoerder.

Om zo snel mogelijk geschikt plasma te vinden, begint de speurtocht in steden die hard getroffen zijn. “We weten in welke regio’s relatief vaak antistoffen worden gevonden. Daarom benaderen we allereerst donoren in Maastricht, Heerlen, Tilburg, Den Bosch en Eindhoven. Wanneer ze de afgelopen maanden positief getest zijn op corona, of klachten gehad hebben die aan corona gerelateerd kunnen worden, nodigen we ze uit om langs te komen.”

Onlangs maakte Sanquin bekend dat landelijk bij 5,4% van bloeddonors antistoffen is aangetroffen. In Limburg en Noord-Brabant vond Sanquin de meeste bloeddonors met antistoffen (tot 10%), in Drenthe en de polders bleek het kleinste percentage bloeddonors antistoffen te hebben (tot 2%).Beeld Sanquin

Niet veel tijd

Deze mensen worden daarna getest op antistoffen. Donoren die meedoen, wordt gevraagd extra plasma af te staan: vier tot zes keer, telkens met een week er tussen. Wanneer de operatie eenmaal loopt, wordt die uitgebreid naar de rest van Brabant, Limburg en ook naar Gelderland. Later volgt de rest van het land. Veel tijd is er niet. “De verwachting is dat de hoeveelheid antistoffen in het bloed na verloop van tijd afneemt. We willen het plasma binnen zes maanden na besmetting veiligstellen.”

Plasma is een vloeistof die voor meer dan 90 procent uit water bestaat en voor de rest uit bijvoorbeeld eiwitten. Antistoffen zijn een eiwit. De hoop is dat met de antistoffen een middel tegen Covid-19 ontwikkeld kan worden. Eerder lukte dat ook bij andere virussen.

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens een rondleiding bij Sanquin. Beeld ANP

Voor Nederlandse markt

Sanquin werkt samen in een internationaal consortium. Het ministerie van Volksgezondheid heeft zich achter dit onderzoek geschaard. “Als uit die studie blijkt dat het effectief en veilig is, hebben we direct toegang tot middelen die we kunnen inzetten om mensen te genezen of te beschermen tegen het virus,” zegt Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid.

Middelen die met het Sanquin-materiaal gemaakt worden, zijn voor de Nederlandse bevolking. Het vizier is daarbij gericht op kwetsbare mensen. ,,Je moet denken aan risicogroepen”, zegt de Sanquin-woordvoerder. “Mensen met longproblemen, of die een chemobehandeling ondergaan.”

Marion Koopmans, hoogleraar virologie in Rotterdam, vraagt zich af hoeveel behandeldoses er uit 30.000 kilo bloedplasma gehaald kunnen worden. Op basis van gegevens uit eerder onderzoek komt ze op een inschatting van 60- tot 80.000 doses. “Dat is een redelijk beperkt aantal. Je moet dus goed nadenken aan welke groep je die wilt toedienen. Ook is de vraag in welke fase van de ziekte je antistoffen toedient. Een optie is om het al vroeg te doen, dat is mogelijk het effectiefst. Probleem daarbij is echter dat je dan nog niet weet wie er op de intensive care terecht dreigt te komen.”

Met andere woorden: misschien wordt het schaarse middel toegediend aan mensen die de ziekte zonder de antistoffen ook goed doorstaan hadden.

Tussenoplossing

In theorie, zegt Koopmans, zouden antistoffen ook aan mensen die nog niet besmet zijn kunnen worden toegediend, zogeheten passieve immunisatie. Verschil met een ‘normaal’ vaccin (actieve immunisatie), waaraan wereldwijd op talloze plekken gewerkt wordt, is dat een middel op basis van antistoffen slechts enkele weken werkzaam is. “Het is echt een tussenoplossing. Maar mits hij verstandig wordt ingezet, kan hij wel degelijk effectief zijn, bijvoorbeeld op het moment dat een grote uitbraak dreigt.”

Om aan 16.000 donoren van bloedplasma met antistoffen te komen, benadert Sanquin ook andere groepen dan de al bekende plasmadonoren. Bloeddonoren die mogelijk antistoffen hebben, wordt gevraagd tijdelijk over te stappen op het geven van plasma. Ook worden via de GGD’s positief geteste mensen benaderd. De bloedbank benadrukt dat mensen zich niet zelf hoeven te melden.

Wereldwijd is er nog geen werkzaam nieuw medicijn of vaccin voor corona op de markt. In ziekenhuizen wordt met wisselend succes geëxperimenteerd met bestaande geneesmiddelen. Een studie naar het gebruik van chloroquine en hydroxychloroquine, twee malariamedicijnen, is inmiddels stopgezet. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden