Rutte wil serieus kijken naar JA21 voor meerderheid

VVD-leider Mark Rutte wil liefst een volgend kabinet met D66 en CDA, en om een meerderheid in de Tweede Kamer te krijgen ook ‘serieus kijken’ naar JA21. Maar de ‘logische partner’ D66 noemt dat juist geen optie. ‘Kijk maar naar de inhoud,’ aldus D66-leider Sigrid Kaag.

Mark Rutte (VVD) wordt in de Tweede Kamer ontvangen door verkenners Annemarie Jorritsma en Kasja Ollongren. Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) wordt in de Tweede Kamer ontvangen door verkenners Annemarie Jorritsma en Kasja Ollongren.Beeld ANP

Zo fluiten de beoogde coalitiepartners Rutte en Kaag nu al een ander wijsje. Rutte noemde na zijn gesprek met ‘verkenners’ Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) de partij JA21 als optie. Kaag hield die boot juist af: “Ik kijk naar de inhoud. JA21 wil uit de EU, het Klimaatakkoord van Parijs opzeggen. Dat lijkt mij dus geen optie.”

Liever kijkt zij naar ‘progressieve samenwerking’. “We moeten vooral kijken naar wat we willen bereiken. Inhoud moet leidend zijn.” Ze noemde onder meer ‘klimaat, rechtsstaat en onderwijs’. Met welke partijen? “Dat is aan de verkenners om te onderzoeken.”

In sneltreinvaart komen alle partijleiders uit de Tweede Kamer maandag langs bij hen. Ze inventariseren de wensen van de partijen en onderzoeken welke coalities de meeste kans maken.

Volgens Rutte is het ‘na D66 en CDA even zoeken’. “D66 is een logische partner. De volgende die we er heel graag bij willen hebben is het CDA, daarna wordt het even zoeken. Het zou goed zijn als het kabinet een meerderheid heeft in de Tweede Kamer, maar ook in de Eerste Kamer. Om die reden zouden we ook naar JA21 moeten kijken, ze hebben 7 of 8 senatoren in de Eerste Kamer. Het zou fijn zijn om ook in de Eerste Kamer in de buurt van een meerderheid te komen. Maar we kennen die partij niet, dus dat moeten we even onderzoeken. Maar we willen de variant met ChristenUnie ook echt even onderzoeken, we hebben er goed mee samengewerkt.”

Rutte noemde niet uit zichzelf de optie om ook met PvdA en/of GroenLinks en SP te regeren, maar erkende dat dit ‘een mogelijkheid is’.

Mark Rutte na zijn speeddate met verkenners Jorritsma en Ollongren. Beeld ANP
Mark Rutte na zijn speeddate met verkenners Jorritsma en Ollongren.Beeld ANP

Tactiek

Dat Rutte JA21 nadrukkelijk noemt kan ook tactiek zijn. D66 zal absoluut niet met die partij willen, die hen veel te rechts is, maar zo maakt Rutte dus aan Sigrid Kaag én de linkse partijen duidelijk dat hij ook rechtsaf zou durven te gaan. Binnen de VVD klonk echter de afgelopen dagen al duidelijk dat JA21 helemaal niet als een serieuze partner wordt beschouwd.

Wilders

PVV-leider Geert Wilders opperde bij aankomst een coalitie van VVD, CDA, PVV, FvD en JA21, mogelijk met 50Plus en SGP. Eerder zei hij juist dat de PVV tot de oppositie was veroordeeld door hun nederlaag. Daarvoor stelde Wilders nog dat de drie grootste partijen met elkaar moeten formeren. Nu houdt hij zelfs de tweede partij, aartsvijand D66, helemaal buiten beschouwing. “Dat zou mijn voorkeur zijn, of dat logisch is… dat is aan de verkenners.” Hij noemde het tegelijk ‘een beetje corrupt’ dat de VVD en het CDA eerder Wilders hebben uitgesloten.

Speeddates

Na Rutte. komen de zeven andere grootste partijen aan de beurt: Sigrid Kaag (D66, 23 zetels), Geert Wilders (PVV, 17), Wopke Hoekstra (CDA, 15), Lilian Marijnissen (SP, 9), Lilianne Ploumen (PvdA, 9) Jesse Klaver (GroenLinks, 8) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie, 8). Dinsdag volgt de rest.

Dat gaat allemaal in moordend tempo: hooguit een uurtje per fractieleider. Een soort ‘speeddaten’ zodat de échte formatie straks kan beginnen.

Uiterlijk 30 maart leveren Jorritsma en Ollongren het rapport. Op 31 maart debatteert de nieuw geïnstalleerde Kamer erover.

CDA houdt de boot af

Het is voor het eerst dat er twee verkenners aan het werk gaan. Normaal gesproken levert de grootste partij de verkenner, maar D66 wilde graag Ollongren erbij hebben. Dat is tegelijk een signaal dat de twee partijen elkaar al stevig vasthouden, op zoek naar partners. Dat gaat overigens nog niet meevallen: in bijna alle vruchtbare combinaties is het CDA nodig, maar die partij houdt de boot af.

Jorritsma zei vorige week donderdag het ‘fantastisch’ te vinden als al voor de zomer een nieuw kabinet op het bordes staat. Zij denkt dat dit ook moet lukken.

Duur

De duur van formaties kan sterk verschillen. De formatie van het kabinet Rutte-II duurde maar 47 dagen, maar toen zaten alleen de VVD en de PvdA om tafel. Niet zelden duren formaties langer dan honderd dagen.

De formatie van Rutte-III kostte maar liefst 211 dagen. Als het nu net zo lang duurt als toen, is het volgende kabinet er pas half oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden