Rutte tevreden: ‘Kern van wat wij willen, is overeind gebleven’

Premier Mark Rutte is tevreden over het akkoord dat dinsdagochtend is gesloten over het coronahulpfonds en de EU-meerjarenbegroting. Wat hem betreft zitten alle belangrijke punten voor Nederland erin.

Premier Mark Rutte na afloop van de EU-topBeeld ANP

Iets na half zes, na ruim vier dagen, zijn de Europese leiders het eens geworden over een Europese begroting (tot en met 2027) van 1074 miljard euro en een coronafonds van 750 miljard. De Franse president Emmanuel Macron sprak over ‘een historische dag voor Europa’, maar zo ver wilde Rutte niet gaan. “Ik ben niet van dat soort termen.”

De premier sprak van een ‘moeilijk en moeizaam proces’. “Er stond veel op het spel. Het gaat om heel veel geld. En het ging er ook om om landen te helpen bij het herstel van de verschrikkelijke pandemie die sinds februari huishoudt in Europa. Het is logisch dat dit wat meer tijd kost.”

Niet terugbetalen

Het duurde met name zo lang omdat de landen het maar niet eens konden worden over het coronaherstelfonds. Besloten is nu het fonds te vullen met 390 miljard aan subsidies en 360 miljard aan leningen. Het geld daarvoor zal door de Europese Commissie op de kapitaalmarkt worden geleend.

Den Haag was geen voorstander van een herstelfonds en al helemaal niet van steun daaruit via subsidies, omdat die niet hoeven te worden terugbetaald. Rutte gaf het verzet daartegen uiteindelijk op, omdat hij garanties kon binnenhalen over de controle op de besteding ervan, met de focus op economische hervormingen.

‘Goede zaak’

Ondanks het lange verzet, noemde Rutte het fonds een ‘goede zaak’. “We hebben steeds gezegd dat we solidair zijn met de landen die zwaar getroffen zijn. Maar die solidariteit heeft twee kanten. We vinden dat we hen kunnen vragen om hervormingen door te voeren, zodat ze zo goed mogelijk zijn voorbereid op een volgende crisis.”

Volgens Rutte kan er nu in het uiterste geval aan de noodrem worden getrokken als blijkt dat een lidstaat wel geld ontvangt, maar niet bezig is met de gevraagde hervormingen. “Het is niet ons doel om aan die noodrem te trekken. Die dient alleen maar als extra druk. Het is onprettig als je erop wordt aangesproken dat je je afspraken niet nakomt. Dat is negatieve publiciteit. Doordat de noodrem er is, voorkomen we dat hij wordt gebruikt.”

Kritiek

De premier vindt niet dat hij eerdere beloften om geen geld weg te geven aan landen als Italië of Spanje niet is nagekomen. Vorige maand nog, toen hem tijdens een werkbezoek in Den Haag werd toegeroepen om vooral ‘dat geld’ niet te geven, antwoordde hij: “Ik onthoud dat!” Dinsdagochtend zei hij daarover: “Tegen die meneer zou ik willen zeggen dat er niet zomaar geld gaat naar die landen.”

Ook van kritiek op een verwaterde tekst over de koppeling van gelden aan de stand van de rechtsstaat wilde hij niks weten. Landen als Hongarije en Polen zouden wat Nederland betreft, zo benadrukte Rutte steeds, moeten stoppen met de uitholling van hun rechtsstelsel. Zo niet, dan zouden ze minder geld uit Brussel krijgen.

“De kern van wat wij willen, is overeind gebleven. Als een land in strijd handelt met Europese regels, kunnen er maatregelen worden opgelegd. De oude tekst was meer ‘in the face’ van een aantal landen, daar waren ze niet blij mee. Voor ons was dit een van de grote punten, een reden om het hele akkoord te laten vallen.”

Beeld Reuters

Niet onder de indruk

Voor Nederland zijn er nog een paar andere belangrijke zaken binnengehaald, aldus Rutte. “Ten eerste zijn de afdrachten aan de EU onder de streep gelijk gebleven. Dat wilden we heel graag en dat is gelukt.” Verder krijgt ons land vanaf 2021 een hogere korting van 1,92 miljard euro op de jaarlijkse EU-afdracht (die korting is nu 1,57 miljard).

Ook mag Nederland voortaan 25 in plaats van 20 procent houden van de douaneheffingen die onder meer in de Rotterdamse haven worden geïnd in naam van Brussel. Dat loopt al snel op tot boven de 100 miljoen euro. Rutte is ook tevreden over de beperkte stijging van de totale begroting. ,,Die is in lijn met de nieuwe omvang van de unie. We zijn na het vertrek van de Britten niet meer met 28, maar met 27.”

De premier toonde zich opnieuw niet onder de indruk van de kritiek die hij de afgelopen tijd te verduren kreeg, ook van zijn collega’s. “Er waren af en toe zeker pittige momenten. Het schuurt, dat hoort er af en toe bij. De verhoudingen zijn prima, we kunnen wel tegen een stootje.” Hij denkt niet dat Nederland als aanvoerder van de ‘Vrekkige Vier’ krediet heeft verspeeld bij de rest van de lidstaten. “Het kan botsen, daar kan iedereen tegen.”

Het record van de langste Europese top is overigens net niet gehaald. 

Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden