Rutte op campagne: 'Dit kabinet heeft geen beloftes gedaan'

Beloftes, daar waagt Mark Rutte zich niet meer aan. Maar per saldo gaan we erop vooruit, houdt hij vol. En de klimaatplannen? Daarvoor is tijd genoeg. Hij bepleit 'meer ontspanning in de discussie.'

Beeld ANP

Nee, leuk vindt premier Mark Rutte alle onrust over koopkrachtplaatjes en klimaatplannen niet. De VVD staat op verlies in de peilingen en de oppositie tracht van de Statenverkiezingen een 'Stem Rutte weg'-referendum te maken.

"Iedereen moet de campagne voeren die hij wil," zegt hij. "Maar het zijn Státenverkiezingen. Die gaan over belangrijke vragen, zoals: hoe bouwen we voldoende woningen zonder dat de natuur te veel wordt aangetast? Het is een klap in het gezicht van de kiezer als je zegt dat het over iets anders gaat. Ik probeer niet te verhullen dat Statenleden straks de Eerste Kamer kiezen en ik mijn best ga doen daar een meerderheid van 38 zetels te houden. Als we het niet halen, kijken we hoe we verdergaan."

Dan wordt het lastig regeren.
"Heel veel beleid is al door de Eerste Kamer, zoals de lastenverlichting voor de komende drie jaar. Tijdens het vorige kabinet hadden PvdA en VVD ook nooit een meerderheid in de senaat. We hebben toch veel voor elkaar gekregen."

Toen waren jullie met z'n tweeën. Nu hebben jullie het al lastig genoeg om het eerst met zijn vieren in de coalitie eens te worden.
"Denk je dat het niet lastig was met de PvdA? Deze coalitie ligt dichter bij elkaar dan PvdA en VVD toen. Het is weliswaar complexer met zijn vieren, maar tot nu toe zijn we er in goede sfeer uitgekomen. Dat willen we na de Statenverkiezingen voortzetten. Dan moeten we mogelijk zoeken naar meerderheden met andere partijen, al moeten we dat nog zien. En anders: we zijn toch een land van compromissen. Dan gaan we dat gewoon per geval bekijken."

Veel kiezers geloven niet dat dit kabinet de belofte waarmaakt en dat bijna iedereen erop vooruit gaat. Begrijpt u dat?
"Ho ho, dit kabinet heeft geen beloftes gedaan. Ik heb geleerd dat niet meer te doen. Maar dit kabinet wil mensen laten voelen dat het beter gaat. We investeren in onderwijs en veiligheid en wegen en natuurlijk defensie. We investeren meer dan het kabinet-Den Uyl! En tegelijk verlagen we de lasten. Het Centraal Planbureau heeft gezegd dat 96 procent van de mensen erop vooruit gaat en gemiddeld met 1,6 procent."

"Dat is geen belofte, dat is een constatering op basis van doorrekeningen waarin alles zit: ook de btw-verhoging, hogere zorgpremie en hogere energierekening. Het gedoe van laatst over de verouderde cijfers waardoor de energienota onverwacht meer steeg, heeft niks te maken met de berekening van het CPB. Die had de goede cijfers. En dinsdag komen ze met een update, dan weten we hoe het staat."

In 2017 en 2018 bleek achteraf telkens dat de koopkracht tegenviel. Mensen zien hun rekeningen meer stijgen dan hun nettoloon.
"Laten we even kijken waar het CPB mee komt. De belasting gaat per saldo meer omlaag dan de btw, de zorgpremie en de energielasten stijgen."

Wat zegt u tegen mensen die dat niet geloven?
"Ik heb twee taken als premier. Dit land veilig en stabiel houden en zorgen dat er welvaart is. Ik heb geen invloed op de wereldeconomie, maar ik kan er wel voor zorgen dat wij als een fitte bokser klaarstaan om een klap op te vangen als de wereldeconomie weer naar beneden gaat. Dát is mijn taak. Ik zie ook dat er mensen zijn die zeggen dat ze niet voelen dat hun koopkracht stijgt. Maar laten we objectief kijken wat er gebeurt. Al die mensen die weer een baan hebben. De zorg is de allerbeste van de wereld, ons pensioenstelsel is nummer 1 van de wereld. Onze kinderen zijn het gelukkigst. Maar ondanks dat hebben mensen natuurlijk zorgen. Heb ik straks een goed pensioen, kan ik een huis kopen? Daar kan ik mee aan de slag."

Los van die lijstjes is er een groep in de samenleving die níet profiteert.
"Daarom wil dit kabinet die kloof dichten. Bijvoorbeeld door iets te doen voor zzp'ers met een te laag uurtarief. Een kwart miljoen mensen werkt, maar is ook arm. Ik weet dat anderen opperen dat ik hier alleen zit voor het bedrijfsleven, maar dat is onzin. De VVD is de enige volkspartij die mensen met een laag inkomen en mensen met een hoger inkomen probeert te verbinden. We waren in 2012 de één na grootste partij onder kiezers met de laagste inkomens. Daar ben ik trots op. Maar ik wil wel dat die laagste inkomens meeprofiteren."

Doet het u niks als het vertrouwen in u daalt?
"Ik kan hier gaan zitten praten over mijn vertrouwenscijfers, maar dan gaat het over mij en dat wil ik niet. Ik wil mijn baan goed doen. Ik verdien zes-, zevenduizend euro netto in de maand. Dus het minste wat van mij verwacht kan worden is dat ik mijn werk doe. Dan ga ik toch niet over vertrouwenscijfers tobben? Daar heeft de kiezer me niet hier voor neergezet."

Dat verwijt dat u er alleen zit voor het bedrijfsleven, komt ook door de klimaatplannen. Mensen hebben het gevoel dat zij onevenredig moeten bijdragen aan de CO2-reductie.
"Vlak voor de verkiezingen verschijnen berekeningen van heel veel maatregelen. Het is niet zo dat één plan wordt doorgerekend. Als het kabinet daarna een besluit neemt, willen wij de zaak heel houden. Ik wil drie dingen bereiken: 49 procent CO2-reductie; zorgen dat de mensen er niet voor op hoge kosten worden gejaagd; en heel belangrijk, dat wil ik vanuit de VVD scherp neerzetten: ik wil dat de bedrijven meebetalen. Die moeten een eerlijk aandeel leveren."

Hoe dan?
"We willen bedrijven dwingen te innoveren en anders volgt een zware boete. Als je kijkt hoeveel bedrijven moeten bijdragen: de grootste bedrijven moeten een derde van de CO2-reductie voor hun rekening nemen, terwijl ze verantwoordelijk zijn voor een kwart van de uitstoot. Ze komen niet makkelijk weg. En dat is goed."

Er wordt ook nogal wat verwacht van burgers: huizen van het gas, benzineauto vervangen. Hoe kunt u dan beloven dat we financieel niet te zwaar geraakt worden?
"Er is nog geen besluit, hè! Maar we hadden in de jaren 60 de energietransitie op gas. Dit gaat ons ook lukken. En we hebben tot 2050. Gas zullen we nog jarenlang gebruiken. En als je cv-ketel aan vervanging toe is, kun je misschien eens nadenken over een alternatief. Of misschien hoeft dat niet, omdat je gemeente een warmtenet aanlegt. We zeggen ook niet: je moet morgen elektrisch rijden. Maar als je een nieuwe auto koopt, is dat voor de één een optie en voor de ander niet. Er moet meer ontspanning komen in de discussie. We hebben nog 31 jaar."

Is uw boodschap: vertrouw me, 't komt goed?
"Nee! Of mensen me vertrouwen, is aan hen. Ik probeer mijn werk gewetensvol te doen. Ik zeg niet: gaat u rustig slapen, helemaal niet! Er is geen tijdsdruk, maar het is wel nodig. Er is overweldigend bewijs van een klimaatprobleem. Los daarvan hebben we een probleem met de leveringszekerheid van fossiele brandstoffen en ­willen we niet afhankelijk zijn van Rusland en het Midden-Oosten. We moeten dit met zijn allen doen. We moeten dat vaasje doorgeven op een manier die we allemaal kunnen mee­maken, zodat het een beetje ontspannen wordt!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden