Plus

Rutte en Kaag in conclaaf over coalitiepartners: JA21 wil wel, ChristenUnie houdt de boot af

Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) gaan op korte termijn opnieuw in gesprek met de verkenners over een nieuwe coalitie. De leiders van de twee grootste partijen moeten eruit zien te komen met welke partijen zij aan de onderhandelingstafel willen zitten.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Donderdag gaat de nieuwe ronde van de verkenningen in, nu alle fractievoorzitters een keer zijn lang geweest bij verkenners Jorritsma en Ollongren. Rutte en Kaag moeten hun kaarten op tafel leggen over hoe zij stappen willen zetten naar het begin van verdere onderhandelingen.

Tot nu toe hebben zij hun favoriete opties geschetst. In de fase die nu aanbreekt moeten de twee partijen kiezen of ze na de verkenning eerst over de inhoud gaan praten of over wie er aan tafel komen.

Rutte heeft aangegeven dat hij een coalitie wil vormen ‘die tenminste een meerderheid heeft in de Tweede Kamer en die bij voorkeur zo veel mogelijk zicht heeft op een meerderheid in de Eerste Kamer’. De VVD-leider ziet het liefst een vierpartijencoalitie, zo schrijft hij aan de verkenners in een brief die in handen is van deze krant.

Rutte wil samen met CDA en D66 regeren. ‘Vervolgens komt JA21 voor de VVD als logische partij in beeld,’ schrijft Rutte. ‘Deze partij komt niet alleen met drie zetels in de Tweede Kamer, maar heeft ook zeven zetels in de Eerste Kamer.’

Medisch-ethische onderwerpen

Als tweede keuze noemt Rutte de ChristenUnie: ‘Als deze optie niet werkt, komt wat de VVD betreft de ChristenUnie in beeld, waarbij dan wel de vraag aan de orde zal zijn hoe we een politiek antwoord formuleren op bepaalde medisch-ethische onderwerpen.’

Het volstaat niet dat een van de onderhandelaars zegt geen zin te hebben in een partij. Eerst zal moeten worden vastgesteld dat er daadwerkelijk geen basis is om een serieuze poging te ondernemen. Het is dan ook waarschijnlijk dat ook fractievoorzitter Eerdmans van JA21 en ChristenUnie-voorman Segers nog een keer langs komen.

Vervolgens kijkt Rutte naar links. ‘Alleen als bovengenoemde opties niet mogelijk blijken, is wat de VVD betreft de mogelijkheid van coalitiebesprekingen met een van de volgende partijen aan de orde: SP, PvdA of GroenLinks.’

Hierbij valt op dat Rutte de SP als eerste noemt en GroenLinks als laatste. Tijdens de verkiezingscampagne liet hij zich al positiever uit over SP-leider Lilian Marijnissen dan over GroenLinks-lijsttrekker Jesse Klaver. Rutte sluit de brief aan de verkenners af door te melden dat de VVD niet bereid is in een coalitie te stappen met de PVV of Forum voor Democratie.

Progressieve partijen

In een kabinet met JA21 of de ChristenUnie heeft D66-leider Kaag geen trek: zij heeft er steeds op gehamerd met progressieve partijen in zee te willen. Nog eens vier jaar met de ChristenUnie regeren bemoeilijkt de stappen die D66 wil zetten op medisch-ethisch gebied. En JA21 is volgens Kaag te kritisch op Europa en migratie.

JA21-leider Joost Eerdmans liet dinsdag aan de verkenners weten het wél te zien zitten om in een kabinet met VVD, D66 en CDA te stappen. “Voor ons is het cruciaal dat we dingen veranderen op migratie, klimaat en de Europese Unie,” zegt Eerdmans. “Dat zal misschien niet allemaal tegelijk kunnen, of allemaal zoals wij het zien. Maar in ieder geval op het gebied van migratie zal er iets wezenlijks moeten veranderen. Als dat niet mogelijk blijkt, wordt het lastig.”

De ChristenUnie houdt juist de boot af. “De grootste verantwoordelijkheid ligt bij de grootste partijen,” zegt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. “Je moet de rij af. En wij zijn de tiende partij. Ik zou het heel vreemd vinden als ze nu bij ons aankloppen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden