PlusAchtergrond

Rutte en Hoekstra nemen (nog) geen wapens mee op hun trip naar Kiev

Het Oekraïnebezoek van Mark Rutte en Wopke Hoekstra stond al een tijdje gepland, maar wordt nu overschaduwd door de spanningen met Rusland.

Christoph Schmidt
Een Oekraïense militair aan de frontlinie, niet ver van de plaats Horlivka, waar pro-Russische separatisten de dienst uitmaken.  Beeld EPA
Een Oekraïense militair aan de frontlinie, niet ver van de plaats Horlivka, waar pro-Russische separatisten de dienst uitmaken.Beeld EPA

De Oekraïense hoofdstad Kiev krijgt dinsdag hoog Nederlands bezoek. Premier Rutte en minister Hoekstra van buitenlandse zaken zullen daar met onder anderen president Volodimir Zelenski spreken over de spanningen aan de oostgrens, waar zich een grote Russische troepenmacht heeft verzameld.

Naast het uitwisselen van beleefdheden en steunbetuigingen ligt er de prangende vraag of Nederland ingaat op een recent Oekraïens verzoek om militaire bijstand. Rutte temperde vrijdag al de verwachtingen dat daarover rond dit bezoek een beslissing valt. “Dat zal echt nog wel even duren,” aldus de premier tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Over de aard van het Oekraïense verzoek zijn geen mededelingen gedaan, laat staan over wat voor soort wapensystemen Nederland precies wil en kan leveren. Afgelopen maand liet het ministerie van Defensie weten dat een mogelijke bijdrage zal bestaan uit ‘defensieve militaire steun, hulp op het gebied van weerbaarheid tegen cyberaanvallen en eventuele deelname aan Europese militaire trainingsmissies’.

Het ministerie van buitenlandse zaken zal eventuele leveranties moeten toetsen aan de EU-criteria voor wapenexport. Zo mogen er geen grootschalige mensenrechtenschendingen plaatsvinden in het land van bestemming.

Ontmoetingen met bedrijfsleven

Rutte en Hoekstra zullen in Kiev hoogstwaarschijnlijk ook ontmoetingen hebben met premier Denis Sjmigal en Hoekstra’s ambtgenoot Dmitro Koeleba. Er zijn ook bijeenkomsten gepland met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven, waaronder de Nederlandse bakkers-multinational Zeelandia.

Het bezoek was al lang geleden gepland, ‘los van de spanningen die er nu zijn’, onderstreepte Rutte vrijdag. Zo zouden hij en Zelenski elkaar bijpraten over de nasleep van de MH17-ramp uit 2014. Nu wordt het bezoek overschaduwd door het dreigende militaire conflict met Rusland.

In de Tweede Kamer tekent zich een meerderheid af voor militaire steun aan Oekraïne. Donderdag is er een plenair debat over de geopolitieke crisis. Ook oppositiepartijen PvdA en GroenLinks zijn, in verschillende gradaties van voorzichtigheid, niet principieel tegen. “GroenLinks gelooft nog steeds dat een diplomatieke uitweg mogelijk is,” laat een woordvoerder desgevraagd weten. “We kunnen echter niet uitsluiten dat op zeker moment toch militaire middelen nodig zijn voor een grotere weerbaarheid van Oekraïne. In dat geval zijn we niet tegen het leveren van defensieve wapens.” Dat kunnen bijvoorbeeld antitankwapens zijn.

De SP is het meest uitgesproken tegen. Kamerlid Jasper van Dijk herinnert het kabinet met enige regelmaat aan de lang volgehouden Nederlandse opstelling dat ‘wapenleveranties aan Oekraïne niet bijdragen aan een vreedzame oplossing van het conflict’. Dat standpunt werd in december nog verdedigd door tijdelijk minister Ben Knapen.

Ontwapening en ontspanning

“Het zou mooi zijn als Rutte en Hoekstra werken aan een strategie om in te zetten op ontwapening en ontspanning,” zegt Van Dijk aan de vooravond van het bezoek. “Verder wens ik natuurlijk 100 procent transparantie over een mogelijke wapendeal, liefst nog voor het debat van donderdag.”

Ook de grootste oppositiepartij, de PVV, is tegen. “De PVV ziet geen Nederlands belang bij het leveren van wapens aan Oekraïne,” aldus Kamerlid Raymond de Roon tijdens een commissiedebat op 20 januari. “We zijn er dus ook op tegen dat dat gebeurt, of het nou offensieve of defensieve wapens zijn.”

Een paar dagen daarvoor baarde PVV-leider Geert Wilders opzien met de tweet: ‘Natuurlijk moet Oekraïne nooit lid worden van de Navo (en de EU). Een bufferstaat tussen het Westen en Rusland is 100% in ons eigen nationale veiligheidsbelang.’ Dat ontlokte aan onder anderen D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma de kritiek dat Wilders normaal gesproken altijd op de bres springt voor het nationale recht op zelfbeschikking en soevereiniteit. Voor de bevolking van Oekraïne maakt Wilders kennelijk een uitzondering, aldus Sjoerdsma.

Woensdagmiddag sluiten Rutte en Hoekstra hun trip af in Moldavië, buurland van Oekraïne. In de afvallige regio Transnistrië, die internationaal nog steeds tot Moldavië wordt gerekend, zijn Russische militairen gestationeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden