Rutte denkt voortaan anders over Zwarte Piet: ‘Dit is het laatste wat je wilt’

Mark Rutte gelooft niet meer in Zwarte Piet. De bekentenis in het parlement zegt iets over de premier, maar vooral over de ontwikkeling die het pietendebat in het land doormaakt.

Premier Mark Rutte tijdens het debat over de ontwikkelingen rondom het coronavirusBeeld ANP

Op de deur van het Torentje hoeft Zwarte Piet ook niet meer te bonzen. Mark Rutte doet niet meer open, maakte de premier donderdagavond duidelijk tijdens het corona-debat in de Tweede Kamer. Gesprekken met mensen met een donkere huidskleur hebben hem op andere gedachten gebracht over de pijn die Piet in zijn traditionele uitdossing bij een grote groep Nederlanders veroorzaakt.

“Ik heb zelf ook grote veranderingen doorgemaakt over Zwarte Piet,” vertelde de premier in debat met Jesse Klaver. “Ik behoorde ook tot de groep die zei: Zwarte Piet is nu eenmaal zwart. (…) Op momenten dat ik mensen tegenkwam met een donkere huidskleur en kleine kinderen die zeiden dat zij zich ongelooflijk gediscrimineerd voelen omdat die Piet zwart is, dacht ik: dit is het laatste wat je wilt.”

De verklaring is opmerkelijk, omdat de premier lang op het standpunt heeft gestaan dat Zwarte Piet een onschuldig onderdeel was van een vrolijk kinderfeest. Rutte leverde zijn verklaring ook nog eens af in het parlement en niet, om maar wat te noemen, tussen neus en lippen door in een interview. Hij kondigde aan in gesprek te willen gaan met de Nederlandse vertegenwoordigers van Black Lives Matter.

Polarisatie

Dat de premier de draai heeft gemaakt, zegt ook iets over de voortgang van het pietendebat in het land. De nonchalance waarmee Rutte eerder de protesten als onzinnig afdeed, had alles te maken met de stemming in het land. Nog maar vijf jaar geleden wilde een overgrote meerderheid van de bevolking niets weten van een multiculturele make-over van de figuur. De roetveegpiet werd in grote delen van het land gezien als het overtuigend bewijs dat men in Amsterdam gek geworden was.

De polarisatie in het land - met de sociale media als slagveld - bracht de politieke partijen in het midden in een lastig parket. De partijen op de flanken maakten geen geheim van hun enthousiasme (GroenLinks) of afschuw (PVV), de meeste andere partijen kozen voor de veilige weg van het zwijgen. Ook Rutte benadrukte keer op keer dat het niet aan de politiek is om te bepalen hoe een volksfeest moet worden gevierd: dat moest vooral door de mensen in het land worden uitgedokterd.

Klaarblijkelijk is er nu ook in Den Haag ruimte ontstaan voor een helder standpunt van de baas van het land. Dat zal ook te maken hebben met de actuele gebeurtenissen in de Verenigde Staten, en de wereldwijde verontwaardiging over de dood van George Floyd, maar vooral zijn ingegeven door het voortschrijdend inzicht dat hier in Nederland de voorstanders van Zwarte Piet een achterhoedegevecht voeren.

Racisme

In het voetspoor van het Sinterklaasjournaal en de landelijke intocht, neemt de ene na de andere gemeente afscheid van Zwarte Piet. Eerder dit jaar kondigden Hoorn, Groningen en Tilburg al aan verder te willen met de roetveegpiet. Ook de gemeente Eindhoven, twee jaar geleden nog het toneel van grimmig verzet tegen de vernieuwing, maakte in april bekend het geloof in Zwarte Piet te hebben verloren.

Ook Rutte sprak donderdagavond in het debat de verwachting uit dat er over enkele jaren geen zwart geschminkte mensen meer te zien zullen zijn in het gevolg van de goedheiligman. De premier herhaalde trouwens ook zijn oproep om de goedwillende liefhebbers van de traditie niet meteen af te serveren als racist. “Het risico van de term institutioneel racisme is dat je een hele grote groep mensen verliest die in de kern niet zo is.”

De aftocht van Zwarte Piet

2011 - Tijdens de landelijke intocht in Dordrecht worden Quinsy Gario en Jerry Afriyie aangehouden. De activisten dragen een T-shirt met de tekst ‘Zwarte Piet is racisme’.

2012 - Als eerste bestuurder in het land pleit de Amsterdamse wethouder Andrée van Es in Het Parool voor een verandering van Zwarte Piet. “Hij heeft zijn langste tijd gehad.”

2014 - In een uitspraak over de afgegeven vergunning voor de intocht in Amsterdam noemt de rechtbank Zwarte Piet een ‘kwetsende figuur.’ De Raad van State vernietigt dat vonnis.

2015 - Na gesprekken met activisten en het intochtcomité onder leiding van burgemeester Eberhard van der Laan wordt besloten stapsgewijs de roetveegpiet te introduceren.

2016 - De commerciële zender RTL doet Zwarte Piet in de ban. Tijdens de intocht in Amsterdam lopen alleen roetveegpieten mee.

2019 - In het Sinterklaasjournaal zijn geen Zwarte Pieten meer te zien. Dat geldt ook voor de landelijke intocht in Amersfoort.

2020 - Premier Mark Rutte geeft aan van mening te zijn veranderd over Zwarte Piet. “Dit is niet wat je wilt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden