Plus

Roker moet meer zorgpremie betalen, vindt 40 procent van Nederland

Vier op de tien Nederlanders vinden dat rokers een hogere zorgpremie moeten betalen. Zes op de tien willen meer focus op ziektepreventie. Dat blijkt uit onderzoek van het Zorginstituut, dat de discussie aanzwengelt over het vastlopende zorgstelsel.

Jop van Kempen
Moeten rokers meer zorgpremie betalen? Een groot deel van Nederland vindt van wel. Beeld ANP
Moeten rokers meer zorgpremie betalen? Een groot deel van Nederland vindt van wel.Beeld ANP

Wat is de huidige staat van het zorgstelsel?

Het zorgstelsel verkeert in een matige conditie, die zonder ingrijpen verder zal verslechteren. De pandemie en de naweeën daarvan tonen de gebreken: lange wachtlijsten, hoog ziekteverzuim onder zorgmedewerkers en een gebrek aan adequate voorbereidingen bij heropleving van het virus.

Maar ook zonder pandemie zal Nederland te maken krijgen met een ‘zorginfarct’, zo waarschuwden experts al eerder. De toegang tot de zorg is dan niet meer vanzelfsprekend. Er komen steeds meer ouderen bij die veel zorg gebruiken, de behandelmogelijkheden worden ­talrijker en duurder en ook de prijzen van medicijnen stijgen gestaag door.

“Men schuift met de meubels, terwijl de Titanic op een ijsberg afstevent,” zo omschreef onderzoeker Anna van Poucke van accountants- en adviesbureau KPMG het gebrek aan fundamentele oplossingen al in 2018.

Komt het Zorginstituut met fundamentele oplossingen?

Nee, die oplossingen zijn aan de politiek en dus (uiteindelijk) aan de Nederlandse stemgerechtigden. Wat het Zorginstituut met het onderzoek nu wel doet, is proberen de discussie op gang te brengen. Ruim driekwart van de Nederlanders realiseert zich niet of onvoldoende dat de dreigende crisis in de zorg hun persoonlijk zal raken.

“Als er niets verandert, zullen patiënten in de nabije toekomst niet langer in alle gevallen kunnen rekenen op goede zorg”, aldus Sjaak Wijma van het Zorginstituut. “We moeten bedenken wat we belangrijk vinden in de zorg, keuzes maken en elkaar daaraan houden.”

Wat vinden Nederlanders belangrijk in de zorg?

De meerderheid van de 2000 ondervraagden vindt dat er meer aandacht moet zijn voor het bevorderen van een gezonde leefstijl. Acht op de tien Nederlanders zijn voorstander van het vereenvoudigen van gezonde keuzes, bijvoorbeeld door het verlagen van de belasting op groenten en fruit en het weren van snoep- en frisdrankautomaten uit scholen.

Preventieve gezondheidszorg is nu echter geen verdienmodel; zorgverleners worden (bijna) alleen betaald voor medische handelingen, niet voor het voorkomen ervan. Je kunt ziektepreventie echter ook financieren. “Dat is geen utopie, maar een wer­kelijke oplossing,” zei Chris van den Haak van accountantskantoor BDO eerder. “In Finland werkt het, al heeft het jaren gekost om het zorgsysteem te veranderen.”

Wat Nederlanders ook belangrijk vinden: de zorg moet niet duurder worden. Slechts 26 procent is bereid meer te betalen, en dan alleen als daarmee de zorgkwaliteit voor henzelf gegarandeerd goed blijft.

Wat is een andere manier om zorgkosten te besparen?

Aan zorg en welzijn – waar ook kinderopvang onder valt – gaf Nederland in 2020 liefst 116 miljard euro uit, aldus het CBS. Je kunt ervoor kiezen om niet bij elke patiënt alles uit de kast te halen; dat bespaart kosten.

Levensverlengende behandelingen zonder zicht op genezing moeten alleen worden uitgevoerd als daarmee de kwaliteit van leven goed blijft, zo vindt iets minder dan de helft van de ondervraagden. ‘Passende zorg’, heet dat in jargon.

Het is een thema dat Corinne Ellemeet (GroenLinks) in 2018 al eens op de agenda zette. “Waar is de patiënt bij gebaat? Dat moet vooropstaan, niet de standaardreflex van behandelen.”

Is het systeem van gelijke zorgpremies houdbaar?

Niet iedereen vindt dat een goed idee. Hoewel die solidariteit nu wettelijk is gewaarborgd, vinden vier op de tien Nederlanders dat mensen die ongezond leven - roken, ongezond eten, veel drank en drugs gebruiken - een hogere zorgpremie moeten gaan betalen. Ongeveer een op de vijf Nederlanders vindt dat zij zelf voorrang moet krijgen in de zorg op mensen met een ongezonde leefstijl.

Waarom komt het Zorginstituut nu met dat onderzoek?

De huidige politieke coalitie wil de zorginkoop de komende jaren drastisch veranderen. Preventie en passende zorg moeten een grotere rol gaan spelen. Het onderzoek en de bijbehorende publiekscampagne -#dezorgvanmorgen - zal de publieke discussie op gang brengen.

Ook de concentratie van zorg hoort bij de kabinetsplannen. De fusie van VUmc en AMC tot Amsterdam UMC kun je ook in dat licht zien. Zo verdwijnt de spoedeisende hulppost in het voormalige VUmc. Alle spoedeisende hulp gaat over naar het voormalige AMC.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden