PlusInterview

Robbert Dijkgraaf: ‘De eerste les op school zou moeten zijn: de wereld bestaat uit kleine deeltjes’

Striptekenaar Dirk Ridder raakte geïnspireerd door het tv-college van natuurkundige Robbert Dijkgraaf over de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid. Het resultaat is Het allerkleinste. Een gesprek met de hoofdrolspeler.

Natuurkundige Robbert Dijkgraaf en striptekenaar Dirk Ridder. Samen maakten zij Het aller­kleinste, een stripboek over natuurkunde.Beeld Bob Bronshoff

Vanaf nu bent u ook een heuse stripheld. Hoe voelt dat?

“Haha, bevrijdend! Ik ben een fantasierijk persoon, en als stripfiguur kun je mooi in je eigen verbeelding rondlopen. Dat bevalt me eigenlijk wel. Ik zie best een toekomst voor me als stripfiguur.”

Heeft u zelf iets met stripboeken?

“Absoluut! Als kind – en misschien nog steeds wel – was ik totaal gek op stripboeken: ik verslond ze en tekende zelfs mijn eigen strips. Mijn stripcollectie was veel groter dan het aantal ‘leesboeken’ dat ik had. Als jongetje heb ik zelfs een ware stripbibliotheek opgezet, waar mijn vriendjes strips konden lenen. Een groot gedeelte van mijn collectie is daar overigens ook permanent mee verdwenen.”

Pagina uit Het allerkleinste, het stripboek dat begon als een afstudeerproject en nu in de boekwinkel ligt.

Waar komt die fascinatie vandaan?

“Ik heb het altijd een prachtige vorm gevonden om beeld en taal te combineren. Uit onderzoek naar het menselijk denken blijkt dat de ene helft van de mensen sterk denkt in termen van taal, terwijl de andere helft juist heel visueel is ingesteld. Dat laatste geldt ook voor mij. Wanneer iemand een plaatje van iets tekent, is het voor mij tien keer makkelijker te begrijpen.”

Vormt deze strip voor u dus een nieuwe manier om mensen te bereiken?

“Vanuit de wetenschap moeten we ons realiseren dat er niet één manier is om publiek aan te spreken. Als je consequent maar één kant belicht, bereik je ook maar één deel van het publiek. Stripboeken zijn wat dat betreft een mooie aanvulling. Daarnaast stellen ze je in staat je vaste denkbeelden los te laten. In een stripboek kunnen dingen gebeuren waarbij het stemmetje dat zegt ‘dat is helemaal niet logisch’ wordt uitgeschakeld. Dat kun je gebruiken om een fantasiewereld te creëren, maar ook om de werkelijkheid ónder de alledaagse werkelijkheid te laten zien: die van de wetenschap. Die kan namelijk heel vreemd zijn. Vreemd, maar waar.”

Pagina uit Het allerkleinste, het stripboek dat begon als een afstudeerproject en nu in de boekwinkel ligt.

De wereld van het allerkleinste, waarin u ons in het stripverhaal rondleidt, is inderdaad nogal absurd. Maakt dit het tot een ideaal onderwerp voor een strip?

“Ja. De wereld van het allerkleinste is compleet anders dan onze werkelijkheid. Eigenlijk leven wij in een illusie en leven die allerkleinste deeltjes in de échte wereld. Dat is wel een hele gekke, waar we niet zomaar met ons gezond verstand bij kunnen. Om die wereld te kunnen begrijpen, moet je je er eerst een beeld van vormen. Een stripboek is een mooie vorm om dat te doen, waarin je in je verbeelding kunt wegvliegen. En als de verbeelding wordt getriggerd, gaat de nieuwsgierigheid werken. Hoe zit het dan precies? Dan kun je dat beeld in je hoofd langzaam invullen met informatie.”

Waarom is de wereld van het allerkleinste zo interessant om te leren kennen?

“De werkelijkheid is eigenlijk een heel groot flatgebouw. De wereld om ons heen is één verdieping in dat gebouw, die op zichzelf helemaal niet zo bijzonder is. Het is goed om je te realiseren dat er nog allerlei verdiepingen boven en onder ons zitten. Als je wat verdiepingen omhooggaat, kun je bijvoorbeeld nadenken over planeten, zwarte gaten en de kosmos. Wanneer je de lift naar beneden pakt, kom je uit bij kleine deeltjes zoals moleculen en quarks. Het poëtische is dat de hoogste en laagste verdieping elkaar weer tegenkomen, bijvoorbeeld als je de oerknal bestudeert. Het is als een slang die in zijn eigen staart bijt. Om het allergrootste te begrijpen, moet je ook de wereld van het allerkleinste snappen.”

Pagina uit Het allerkleinste, het stripboek dat begon als een afstudeerproject en nu in de boekwinkel ligt.

Waarom vindt u het belangrijk juist dit onderwerp over te dragen?

“Als je ziet wat we jonge mensen aanbieden, gaat het bij wetenschap of de natuur vaak over dingen die herkenbaar en dichtbij zijn. Over paddenstoelen, bloemblaadjes, een koe of een varken. Daar irriteer ik me altijd heel erg aan. Het is een vreemd beeld om te denken dat alleen de dingen uit je directe omgeving interessant kunnen zijn. Mijn kinderen waren bijvoorbeeld altijd totaal gefascineerd door dinosaurussen. En waarom hebben we stripboeken over Asterix en de Romeinen, die zich tweeduizend jaar geleden afspelen? Je ziet dat fysieke en mentale afstand totaal verschillend zijn. Het is dus jammer dat je op jonge leeftijd niet leert over het heelal of kleine deeltjes, terwijl dat misschien wel het belangrijkste is om te weten. Eigenlijk zou de eerste les op school moeten zijn: de wereld bestaat uit kleine deeltjes. Als je dat begrijpt, dan volgt de rest vanzelf.”

Dirk Ridder en Robbert Dijkgraaf: Het allerkleinste. Veen Media, €14,99

Van tv-college tot stripboek

Stel je besluit tijdens je opleiding tot striptekenaar een educatieve strip te maken. Waarom zou je dan niet meteen Nederlands’ bekendste wetenschapper benaderen met de vraag of hij wil meewerken? “Wat mij betreft, heeft een stripboek pas echt waarde als het een lastig onderwerp uitlegt,” zegt striptekenaar Dirk Ridder. “Daarom besloot ik een natuurkundig onderwerp te kiezen. Mijn docent kwam met het idee Robbert Dijkgraaf te benaderen. Ik dacht: dat kan niet, want dat is een te grote naam. Gelukkig kon ik via via met hem in contact komen, en hij bleek erg enthousiast te zijn over het idee.”

Dijkgraafs college voor het tv-rogramma De wereld draait door over het allerkleinste vormde een ideale inspiratiebron. “Iedereen is opgebouwd uit deze allerkleinste deeltjes. Door hierover te leren, kom je dus meer over jezelf te weten,” zegt Ridder.

Tijdens de uitreiking van de strip aan Dijkgraaf ontstond het idee om deze ook daadwerkelijk uit te brengen. “Het stripboek was mijn afstudeeropdracht en ik had verwacht dat het daar wel bij zou blijven, maar na mijn ontmoeting met Robbert ging het erg snel. Het is een verrassende, maar toffe ervaring geworden.”

Het allerkleinste leverde Ridder vorig jaar de Debutanten­award van het Stripfonds op. In de toekomst hoopt hij meer educatieve stripboeken te maken.

Pagina uit Het allerkleinste, het stripboek dat begon als een afstudeerproject en nu in de boekwinkel ligt.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden