PlusAchtergrond

RIVM wekt onbegrip: waarom geen mondkapjes in verpleeghuizen?

Het RIVM ziet geen aanleiding om zorgpersoneel in verpleeghuizen te verplichten een mondkapje of handschoenen te dragen.Beeld Shutterstock

Zorgpersoneel zonder ziekteverschijnselen mag kwetsbare patiënten verzorgen zonder mondkapje. Tegelijkertijd erkent het RIVM dat het virus overgedragen kan worden als iemand geen symptomen vertoont. Waarom niet het zekere voor het onzekere nemen?

Erik Eilering (54, Ouderkerk aan de Amstel) verbaast zich. En omdat zijn 91-jarige vader in een verpleeghuis verblijft, is hij ook bezorgd. Hij kan de berichten van het RIVM niet met elkaar rijmen.

Enerzijds erkent het instituut dat mensen die (nog) geen klachten hebben het Sars-CoV-2-virus kunnen hebben en overdragen; de presymptomatische of asymptomatische besmetting. Anderzijds vormt dat geen aanleiding om het zorgpersoneel in verpleeghuizen naast algemene hygiënemaatregelen (handen wassen, papieren zakdoekjes gebruiken) te verplichten om altijd een mondkapje en andere beschermingsmiddelen zoals handschoenen te dragen. Daarmee is volgens Eilering te voorkomen dat bewoners van verpleeghuizen via het personeel worden besmet.

“Het beschermen van zwakkere ouderen vormde een belangrijke reden voor de lockdown,” aldus Eilering. “Waarom dan niet het zekere voor het onzekere nemen en zorgpersoneel in verpleeghuizen altijd mondkapjes en ander beschermingsmateriaal laten gebruiken? Het is bekend dat de ouderen die daar wonen kwetsbaar zijn.”

“Als ik beeldbel met m’n vader zie ik dat zorgpersoneel dichtbij hem moet komen om te kunnen communiceren, omdat hij hardhorend is. De benodigde 1,5 meter afstand kan natuurlijk veel vaker niet worden aangehouden in de zorg. Als die personeelsleden besmettelijk zijn, loopt mijn vader zo ook Covid-19 op, vrees ik.”

‘Schijnveiligheid’

Het punt van Eilering is begrijpelijk. Onderzoek in Amerikaanse verpleeghuizen (zoals onder meer gepubliceerd in het New England Journal of Medicine op 24 april) toont bijvoorbeeld dat presymptomatische verspreiding er groot is, en dat het virus via het zorgpersoneel kan worden geïntroduceerd. 

Van de 125.000 Nederlandse verpleeghuisbewoners zijn er ongeveer 9500 besmet geraakt, volgens de meest recente cijfers (19 mei) van de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde Verenso. Mogelijk heeft het personeel bewoners besmet. Bijna 1800 verpleeghuisbewoners zijn inmiddels aan Covid-19 overleden.

“In het Outbreak Management Team is over het onderwerp gesproken,” zegt RIVM-woordvoerder Harald Wychgel. “De verwachte bijdrage van presymptomatische besmetting in verpleeghuizen is klein, waarmee altijd verplichte mondkapjes geen waardevolle bijdrage vormen. Het argument ‘better safe than sorry’ gaat niet op, omdat mondkapjes schijnveiligheid geven.”

Wel loopt een onderzoek van hoogleraar ouderengeneeskunde Cees Hertogh (Amsterdam UMC) naar presymptomatische besmettingen in verpleeghuizen, aldus het RIVM. De resultaten daarvan worden binnen een tot twee weken verwacht. Als de resultaten aanleiding geven de richtlijn aan te passen, zal dat gebeuren.

Veiligheid zorgmedewerkers

Eilering is van mening dat de uitkomsten van het onderzoek niet moeten worden afgewacht. Hij vindt dat mondkapjes verplicht moeten worden. Niet alleen om de bewoners te beschermen, maar ook om het zorgpersoneel zelf te behoeden. In Nederland overleden ten minste negen zorgmedewerkers, van wie drie in Amsterdam. Een van hen, Rachel Verbaan, werkte in een verpleeghuis.

Tot aan de afronding van het onderzoek hoopt Eilering dat zijn vader gevrijwaard blijft. De 91-jarige man verblijft in een verpleeghuis in Drenthe, waar de besmettingsgraad relatief laag is. Dat stelt Eilering in zekere mate gerust.

Tekst loopt verder onder de foto.

Erik Eilering en zijn vader.Beeld privéfoto

Meer mondkapjes in de praktijk

Amsterdamse verpleeghuizen werken eveneens volgens de richtlijnen van het RIVM, zeggen woordvoerders van Cordaan en Amsta. Dat betekent: verplegend personeel draagt geen mondkapjes als ze niet hoesten, verkouden zijn of koorts hebben.

In de praktijk draagt het zorgpersoneel echter vaker mondkapjes dan je op grond van de richtlijnen verwacht, zegt een woordvoerder van Amsta. Als een verpleeghuisbewoner of een verplegend personeelslid wordt verdacht van een coronabesmetting en in afwachting is van een test, zet het verplegend personeel mondkapjes op. Hetzelfde gebeurt als personeelsleden op verschillende locaties of in verschillende teams werken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden