Plus

RIVM start campagne na stijging besmettingen: ‘Jongeren moeten gedrag aanpassen’

Nederlanders halen massaal familiebarbecues, eindexamenfeestjes en vakanties in. Maar steeds vaker duikt daar ook het coronavirus op, zegt Aura Timen van het RIVM. ‘We moeten ons echt op jongeren richten, blijkbaar slaat de algemene boodschap bij hen niet aan.’

Afgelopen week testten 987 mensen positief voor het coronavirus.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Even leek het coronavirus bijna weg, verdampt door de zomerzon, op vakantie misschien, net als een groot deel van Nederland, leden van het OMT en het kabinet. Maar sinds deze maand stijgt het aantal nieuwe besmettingen weer, bijna duizend gevallen kwamen erbij in de afgelopen zeven dagen – een verdubbeling vergeleken met een week eerder.

“En het komt echt niet doordat meer mensen zich laten testen, ook het relatieve aantal positieve testuitslagen stijgt,” zegt Aura Timen, ‘tweede vrouw’ van het RIVM, secretaris van het Outbreak Management Team en hoofd van het Centrum Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding.

Dat het aantal infecties toeneemt is op zich niet zo raar, de snelheid is wel zorgwekkend, vindt Timen: “Na versoepelingen is een stijging logisch, daar hielden we rekening mee. Het is mooi weer, vakantietijd, mensen willen genieten na een voorjaar in lockdown. Dat snap ik.
We horen van GGD’s dat mensen buitenshuis besmet raken op familiefeestjes, ingehaalde examenfeestjes, op barbecues. Ook bij buitenactiviteiten, ja. Mensen geven elkaar een knuffel, hangen om elkaar heen. Dat is menselijk, ik heb er ook behoefte aan. Maar het virus grijpt dan zijn kans. We zien nu ook relatief veel jongeren die besmet raken.”

Twintigers

Sinds begin mei vormen twintigers de grootste leeftijdscategorie coronapatiënten met 17,2 procent van het totaal. Eind maart lag het percentage zieke twintigers nog rond de 7 procent. Tieners zijn sinds mei goed voor ruim 6 procent van de gevallen, tegen 1,2 procent toen. Jongeren werden in maart amper getest, dus dat verklaart een deel van het verschil. Maar GGD’s herleiden veel clusters met nieuwe besmettingen nu naar jongerenfeesten, zegt Timen. “Ze willen samenkomen, even vieren dat ze vrij zijn, geslaagd voor hun examen, of gewoon weer naar buiten mogen. Zij worden misschien milder ziek, maar thuis kunnen ze hun ouders of grootouders toch aansteken. Dat wil je niet.” Een speciale voorlichtingscampagne moet de jeugd de komende tijd ‘een extra zetje’ geven om de maatregelen op te volgen.

Hoe moet die campagne eruit gaan zien? Beelden van overvolle Italiaanse ic’s, social media-boegbeelden die anderhalve meter afstand preken?

“We moeten ons echt gaan richten op jongeren, een invalshoek kiezen die hen aanspreekt, waardoor ze hun gedrag wel gaan aanpassen. Blijkbaar slaat onze algemene boodschap bij hen minder aan, onze gedragsunit bekijkt nu hoe we een communicatiecampagne voor jongeren kunnen inzetten. Het virus is niet met vakantie, iedereen moet zich realiseren wat de risico’s zijn.”

Wanneer moet die campagne van start gaan? Bij dit virus is treuzelen geen optie, toch?
“Dat klopt. Onze gedragsunit is nu bezig, binnen enkele weken moeten we dat lanceren denk ik, mogelijk eerder. Deze toename is echt een wake-up call.”

Zitten we dan al in de zo gevreesde tweede golf?
“Dat denk ik niet. Die enorme aantallen van afgelopen voorjaar, met al die besmette patiënten die niet meer te traceren zijn: daar zijn we nu niet. Maar je wil daar ook niet komen. Alles is erop gericht dat de GGD’s de bronnen en contacten in kaart brengen. En als je getest bent, moet je vervolgens niet gewoon eropuit gaan. Dat maakt het speurwerk na een positieve uitslag een stuk lastiger.”

Toch noemt u de aantallen een wake-up call.

“Ja, want als het volgende week weer verdubbelt, dan beland je veel sneller in de tweede golf dan je hoopt. Kijk naar landen om ons heen: een opleving kan, er is geen reden om te denken dat het coronavirus zich hier anders gedraagt.”

De terrassen zitten weer vol.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

We zijn het virus en alle maatregelen een beetje beu, lijkt het.
“Dat is zo. Tuurlijk mag veel weer. We hebben ook het gevoel dat we dat verdiend hebben. Logisch, ik ben ook weer naar het restaurant gegaan. Maar dan eet ik buiten. Gebruik je gezonde verstand steeds, kijk of een situatie veilig is. Mijd drukke plekken, ga niet naar slecht geventileerde binnenruimten, schreeuw en zing daar sowieso niet. Houd die anderhalve meter afstand. Veel kan weer, geniet daarvan, maar doe het met mate.”

Op het beroemde coronadashboard springen lampjes pas op rood als er dagenlang tien ic-opnames bij komen of dagelijks veertig nieuwe patiënten in het ziekenhuis belanden. Dan ben je toch veel te laat om corona lokaal terug te dringen?
“Ja, dat zijn nu de officiële signaalwaarden, maar je wil er natuurlijk veel eerder bij zijn, dat ben ik met u eens.”

Is deze nieuwe oprisping niet ook het topje van de ijsberg? Uit jullie gedragsonderzoek blijkt dat acht op de tien mensen met klachten gewoon naar buiten gaan en dat slechts 12 procent zich laat testen.

“Precies: dat zijn heel zorgwekkende uitkomsten. Dat is heel verkeerd. Hopelijk verandert dat met onze waarschuwing. Als je er al voor kiest om je niet te laten testen, blijf dan in ieder geval thuis als je verkoudheidsklachten hebt, ga niet gewoon naar buiten en naar je werk.”

In Hillegom lijkt een café de aanjager van een lokale besmettingshaard. Waarom gaat zo’n gemeente niet in lockdown?
“Dat kan, die optie is er, maar daar gaat de burgemeester ter plekke over in overleg met de GGD en met het RIVM als dat nodig is. Zolang ze de haard in het vizier hebben, besmette patiënten kunnen traceren en isoleren, hoeft dat niet. Het gaat erom dat de GGD grip houdt op de uitbraak.”

Hoe reëel zijn regionale maatregelen in het ‘dorp Nederland?’ We reizen veel, zijn extreem dichtbevolkt.
“Dat is zo: we leven met veel mensen op weinig ruimte en bewegen ons door het hele land. Dat maakt lokale maatregelen ingewikkelder dan in sommige andere landen. Maar toch kan dat wel, je hoeft niet meteen heel Nederland plat te leggen.”

Coronacritici worden kwaad om de alarmerende teksten. ‘Kijk naar de lage sterfte’, zeggen zij, ‘en help de economie niet om zeep’. En zijn er ook niet veel vals positieve testuitslagen?

Dat valt echt mee bij deze grote aantallen en onze goede labs. Veel mensen testen heftig positief. Dan wordt er veel virus gevonden en is er geen twijfel over de uitslag. Als er weinig virus gevonden wordt, testen we opnieuw om een valse uitslag te voorkomen. De kritiek over alarmerende teksten snap ik wel een beetje: je wil altijd precies op het goede moment de juiste toon aanslaan. Dus vinden sommige mensen nu dat we te lang gewacht hebben met waarschuwen, terwijl anderen zeggen: het is te vroeg, het is paniek zaaien. Wij proberen het op het juiste moment te doen.”

Wanneer moeten we hier een mondkapje op? In veel landen is het verplicht, zelfs Trump is nu om.
“Voorlopig is het ons advies om anderhalve meter afstand te houden, de mondkap is daar echt geen vervanging voor. Als je kijkt hoe mensen het kapje dragen, onder de kin, hangend om de nek, dat geeft geen vertrouwen.”

Wat moet er gebeuren met de cijfers komende week wil u tevreden zijn?
“Ik wil niet weer een verdubbeling zien van het aantal nieuwe gevallen. Als de snelheid van de toename wat afvlakt, dan ben ik al heel blij. En het kan hè, natuurlijk kunnen we dit keren, we hebben het eerder gedaan met z’n allen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden