RIVM past officiële richtlijn aan: besmetting met corona kan via druppeltjes over grotere afstand

Het RIVM heeft vandaag de officiële richtlijnen op zijn website aangepast, en stelt nu expliciet dat mensen via aerosolen over grotere afstand besmet kunnen raken met het coronavirus.

Foto ter illustratie. Beeld Getty Images
Foto ter illustratie.Beeld Getty Images

Ook stelt het rijksinstituut niet langer dat verspreiding via grote druppels belangrijker is dan via kleine druppels. Een woordvoerder zegt dat er geen sprake is van een koerswijziging.

Tot gisteren schreef het RIVM op de website dat het ‘niet duidelijk is of de kleine druppels (aerosolen) die in de lucht blijven hangen een rol spelen bij de verspreiding van het virus’. ‘Mochten ze een rol spelen in de verspreiding, dan is dit een minder belangrijke verspreidingsroute dan van de grotere druppels. Het lijkt erop dat het virus wel in de fijne kleine druppeltjes kan zitten, maar dat de hoeveelheid virus daarin meestal niet voldoende is om iemand te infecteren.’

En ook: ‘Ondanks dat het coronavirus Sars CoV-2 nog een vrij nieuw virus is waarvan nog lang niet alles bekend is, weten we dat andere mensen vooral via de wat grotere druppels besmet worden.’

Aerosolen

Sinds vandaag staat er het volgende: ‘Onder bepaalde omstandigheden kan besmetting ook plaatsvinden via virusdeeltjes die in de kleine druppeltjes (aerosolen) een grotere afstand kunnen afleggen. Bijvoorbeeld in ruimtes waar geen of te weinig ventilatie is en/of veel mensen, vooral voor een langere tijd, bij elkaar zijn.’

Een duidelijk onderscheid tussen grote en kleine druppels wordt niet meer gemaakt. ‘De kans dat je besmet raakt is het grootst als je dichtbij iemand met het coronavirus bent. In principe geldt: hoe groter de afstand, hoe kleiner de kans op besmetting. Dit komt doordat de grotere druppels niet zo ver komen. En de kleinste druppels verdunnen over een grotere afstand. Ook een goede luchtverversing draagt bij aan het voorkomen van verspreiding.’

Die laatste zin is nieuw. Eerst verwees het RIVM nog naar andere virussen die veel besmettelijker zijn (mazelen en tbc) om aan te tonen dat corona zich niet hoofdzakelijk via kleine druppeltjes verspreidt. Die tekst is helemaal van de site verdwenen.

De sportschool is een van de plekken waar besmetting door de lucht mogelijk een rol speelt. Beeld ANP
De sportschool is een van de plekken waar besmetting door de lucht mogelijk een rol speelt.Beeld ANP

Een woordvoerder zegt dat de nieuwe tekst beter recht doet aan de wetenschappelijke inzichten over het coronavirus. Er is geen sprake van een koerswijziging, stelt hij. “Dit gaat ook niet leiden tot nieuwe adviezen. Afstand houden, drukte vermijden en handen wassen blijven nog steeds cruciaal. Ook het belang van goed ventileren benadrukken we al lange tijd.”

Het RIVM heeft de mogelijke overdracht via aerosolen nooit ontkend. Jaap van Dissel sprak er dit weekend nog over in een interview met de NOS: “Bij elke briefing in de Tweede Kamer noem ik op de eerste dia met karakteristieken van Covid-19 ‘adequate ventilatie’ met uitroepteken als belangrijk element van de bestrijding ervan. In afgesloten ruimtes, die slecht geventileerd worden en waar je langere tijd met anderen verblijft, kunnen aerosolen-overdrachten mede een rol gaan spelen.”

Hij stelt echter ook dat dat weinig verandert aan de maatregelen die genomen moeten worden om het virus te bestrijden. Die zijn volgens Van Dissel effectief gebleken.

Ventileren

Toch zien mensen die al langer hameren op het belang van overdracht via de lucht in de nieuwe stap aanleiding tot verdere aanpassingen van beleid. “De voorlichting moet structureel worden aangepakt,” zegt Francesco Franchimon, wetenschapper en zelfstandig ondernemer in de ventilatie. “In Duitsland en België is goed ventileren integraal onderdeel van de overheidscommunicatie. In Duitsland is er zelfs een speciaal icoontje voor dat in alle basiscommunicatie gebruikt wordt, net zo goed als voor afstand houden, testen en handen wassen.”

Franchimon was een van de auteurs van een recent artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Science. Een internationale groep van 39 wetenschappers, onder wie ook Philo Bluyssen van de TU Delft en Marcel Loomans van de TU Eindhoven, roept in dat artikel op om nog meer in te zetten op ventilatie in de strijd tegen corona.

Grote aanpassing

Franchimon spreekt van een 'goede’ en ‘grote’ aanpassing in de tekst van het RIVM. “Na een jaar lijkt er eindelijk sprake te zijn van verandering. Dat het RIVM nu erkent dat besmetting ook over grotere afstand plaats kan vinden, is echt een belangrijke stap. Maar het gaat er om wat er vervolgens mee gedaan wordt. Goede ventilatie en luchtverversing moeten nu echt onderdeel worden van ons beleid, ook bij de heropening van bepaalde gebouwen. En ook op scholen is de ventilatie nog lang niet altijd geweldig. Als er verder niks mee gedaan wordt, is het niet meer dan een updateje op een website.”

Ook andere officiële organen, zoals de Amerikaanse CDC, pasten onlangs hun communicatie over de verspreiding van het virus aan, met een grotere nadruk op de rol van aerosolen.

Al lange tijd wijzen veel wetenschappers erop dat besmetting veel vaker binnen dan buiten plaatsvindt, volgens hen een belangrijk bewijs voor verspreiding via de lucht. Een overzichtsstudie in het Journal of Infectious Diseases komt uit op een bijna twintig keer zo grote kans op besmetting binnen als buiten.

Veel onderzoekers denken dat in elk geval een deel van de besmettingen plaatsvindt, doordat virusdeeltjes zich door de lucht verspreiden. Omdat virusdeeltjes binnen veel langer blijven ‘hangen’ dan buiten, worden ze daar eerder ingeademd. Hoe groot de rol van deze verspreiding door de lucht is, in verhouding tot directe druppeloverdracht, wordt nog volop betwist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden