PlusNieuws

RIVM: Denk beter na over welke ingreep voorrang krijgt in het ziekenhuis

Door corona zijn in 2020 en 2021 ruim 305.000 operaties uitgesteld. Bij elkaar zorgde dit uitstel voor het verlies van 320.000 ‘gezonde levensjaren’. Dat heeft het RIVM becijferd. Vooral het niet of later uitvoeren van staar-, heup- en knie-ingrepen leidde tot veel gezondheidsverlies.

Annemieke van Dongen en Sander van Mersbergen
Door het tekort aan zorgpersoneel is het niet zeker of alle operaties de komende jaren ingehaald kunnen worden. Beeld Lex van Lieshout/ANP
Door het tekort aan zorgpersoneel is het niet zeker of alle operaties de komende jaren ingehaald kunnen worden.Beeld Lex van Lieshout/ANP

Volgens de onderzoekers is de kans klein dat het verlies nog goedgemaakt kan worden. Door het tekort aan personeel in de zorg is het niet zeker of alle operaties de komende jaren ingehaald kunnen worden. De ziekenhuizen kijken nog steeds tegen forse wachtlijsten aan. Daarom zouden ze goed moeten bekijken welke operaties de meeste prioriteit verdienen, vindt het RIVM.

In totaal gingen in 2020 en 2021 van de verwachte ruim 1,6 miljoen operaties ongeveer 1,3 miljoen operaties door. Bij oogheelkunde werden bijvoorbeeld 62.000 van de 446.000 ingrepen niet uitgevoerd. Het RIVM berekende met behulp van beschikbare kennis over deze specifieke patiëntengroep en hun klachten dat dit leidde tot 120.000 minder gezonde levensjaren. Zo werd voor elke categorie een inschatting gemaakt.

Wél gezondheidsverlies

Toen de coronapandemie in maart 2020 de zorg in haar greep kreeg, werden veel operaties op dezelfde lijst gezet, op basis van een advies van de Federatie Medisch Specialisten. “Van die ingrepen werd gezegd: het maakt niet uit als we daar drie maanden mee wachten, dat zal niet tot verslechtering leiden,” zegt Ardine de Wit, onderzoeker Volksgezondheid en Zorg.

“Dat was een supersnelle actie, begrijpelijk in die situatie. Maar twee jaar later wordt nog steeds geen onderscheid gemaakt. Terwijl uit ons onderzoek blijkt dat het uitstellen van dit soort zorg wel degelijk tot gezondheidsverlies lijdt, én dat er veel verschil zit tussen de operaties.”

Rekening houden met gezondheidswinst

Het RIVM adviseert daarom bij de planning van operaties voortaan rekening te houden met de gezondheidswinst die met een ingreep gepaard gaat. De Wit: “Specialisten zelf kunnen voor hun patiënten vaak wel bepalen wie prioriteit heeft. Maar specialisten onderling zouden daar eigenlijk ook over moeten praten. Misschien moet de ene specialist dan erkennen dat de operaties van een collega toch urgenter zijn. Dat zal niet zonder slag of stoot gaan. Het kan bij sommigen tot inkomensverlies leiden.”

Maar in het belang van de patiënt moet de discussie toch gevoerd worden, vindt De Wit. “De ruimte in operatiekamers is nog steeds schaars. Vaak is nu onduidelijk welke criteria er gehanteerd worden en welk specialisme wanneer voorrang krijgt. Van specialisten horen we dat er bijvoorbeeld gekeken wordt naar wie er het slechtst aan toe is, maar ook dat mensen die tien keer bellen op een gegeven moment een plekje krijgen omdat ze zo lastig zijn.”

Het onderzoek van het RIVM betreft alleen het gezondheidsverlies door het uitstel van planbare zorg. “Zo heeft corona indirect ook invloed gehad op de oncologische zorg, de mentale gesteldheid van mensen en op de schoolprestaties van kinderen. Van al deze indirecte effecten zouden we moeten uitzoeken hoe groot ze zijn geweest. Ons onderzoek is een eerste puzzelstukje.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden