PlusNieuws

Rijkswaterstaat waarschuwt voor extreme droogte: grondwaterstand daalt

De maand maart was volgens het KNMI de droogste ooit, sinds het begin van de metingen in 1906. Niet alleen viel er in Nederland bijna geen regen, ook via de rivieren kwam weinig water binnen. Rijkswaterstaat spreekt van ‘unieke cijfers’.

Hans Nijenhuis
Nederland is nog niet voldoende voorbereid op sterk wisselende waterstanden, vindt Rijkswaterstaat. Beeld Koen van Weel/ANP
Nederland is nog niet voldoende voorbereid op sterk wisselende waterstanden, vindt Rijkswaterstaat.Beeld Koen van Weel/ANP

Deskundigen van Rijkswaterstaat waarschuwen voor de gevolgen van extreme droogte én extreme nattigheid. Beide gaan vaker voorkomen als gevolg van de klimaatverandering. “We beginnen in april met waterafvoeren die zeer gering zijn. Dat hebben we in vijftig jaar niet gezien in deze tijd van het jaar,” zegt Harold van Waveren, strategisch adviseur Waterveiligheid bij Rijkswaterstaat. ‘Waterafvoeren’ is de hoeveelheid water die een grote rivier per seconde afvoert. “Er kwam gisteren via de Rijn 1150 kubieke meter water per seconde binnen, dat is minder dan de helft van de normale hoeveelheid.”

Een maand eerder was het juist heel nat. Op 28 februari stonden alle stuwen nog open om water af te voeren en was de waterafvoer in de Rijn 3150 kubieke meter per seconde – drie keer zoveel als nu dus. De recorddroge jaren 1921 en 1976 begonnen met lage afvoeren en dat kwam in de zomer niet meer goed. “Dat wil niet per se zeggen dat we ook nu op problemen afstevenen: regen in april kan ook nog veel goedmaken,” zegt Van Waveren.

Rijkswaterstaat komt met de cijfers aan het begin van wat de dienst als het droge seizoen beschouwt: april tot oktober. Rijkswaterstaat houdt in die maanden samen met de Waterschappen een ‘droogtemonitor’ bij. Sinds vorige zomer staat die voor iedereen online. De monitor wordt dagelijks bijgewerkt. “Je ziet gewoon de grondwaterstanden dalen,” zegt Van Waveren over de huidige situatie. De informatie is niet alleen van belang voor ingenieurs, maar ook voor de landbouw, het natuurbeheer en de scheepvaart.

null Beeld KNMI
Beeld KNMI

Nieuwe balans

Nederland is nog niet voldoende voorbereid op sterk wisselende waterstanden, vindt Rijkswaterstaat. “Wij hebben het waterbeheer in ons land zo optimaal mogelijk ingericht, maar wel voor het klimaat van dertig jaar geleden,” zegt Van Waveren. De landbouwgrond was toen vaak te nat, dus zijn er maatregelen genomen om water sneller af te voeren. In de toekomst zal de neerslag als gevolg van klimaatverandering alleen maar toenemen: lucht die warmer wordt neemt meer vocht op. “Maar niet altijd in de juiste periode, of op de juiste plaats. Het wordt natter én droger. Het evenwicht zoals we dat hadden is verstoord, we moeten kijken of we een nieuwe balans kunnen vinden tussen te veel en te weinig water.”

Nederlanders zullen ook moeten accepteren dat niet alles kan. “We hebben een cultuur dat we eerst bepalen wat we willen, woningbouw in Flevoland bijvoorbeeld, en het waterbeheer daarop aanpassen. Daar zitten echt grenzen aan.”

Bollenteelt

De waterspecialist noemt als ander voorbeeld de bollenteelt. Die zat vroeger vooral op de binnenduinrand, de omstandigheden zijn daar optimaal. “Tegenwoordig zie je bollenteelt bijna door het hele land, ook in gebieden die daar vanuit water- en bodembeheer minder geschikt voor zijn. Dat is soms gewoon vragen om moeilijkheden, want in deze sector gaat het echt om heel veel geld per hectare. Dus als er een keer iets fout gaat, een keer een te droge periode, dan is de schade zo groot dat zo’n bedrijf zomaar failliet kan gaan.”

Een ander al vaker genoemd voorbeeld is woningbouw in laaggelegen gebieden. “Daar moeten we echt op letten als we nieuwe huizen bouwen. ik ben echt niet bang voor overstromingen, zo goed zijn we als waterbeheerder wel voorbereid, maar wateroverlast door extreme buien kunnen we niet altijd voorkomen.”

Rijkswaterstaat laat sinds 2018 het IJsselmeer in het voorjaar al extra vol lopen, om in de zomer genoeg voorraad te hebben. Met andere overheden, natuurorganisaties, en andere belanghebbenden is afgesproken dat het waterpeil maximaal 20 centimeter omhoog mag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden