Remkes: ‘verklein de veestapel en verlaag de maximumsnelheid’

Volgens oud-minister Johan Remkes moet het kabinet ‘zo snel mogelijk drastische maatregelen nemen’ tegen de stikstofuitstoot. Remkes adviseert om de veestapel te verkleinen en de maximumsnelheid te verlagen.

Beeld anp

“We moeten ons realiseren dat in ons land niet alles kan,” zegt Remkes bij de presentatie van zijn advies. “Er zijn noodmaatregelen nodig.” De VVD’er roept het kabinet op zo snel mogelijk in actie te komen om de uitstoot van stikstof terug te dringen en de natuur te herstellen. Het adviesrapport, dat 46 pagina’s telt, heeft de veelzeggende titel ‘Niet alles kan’.

Remkes heeft geen pasklare oplossing voor de duizenden bouwprojecten die stil liggen door de stikstofuitspraak van de Raad van State. De hoogste rechter bepaalde dat veel bouwvergunningen onwettig zijn, omdat natuurgebieden door de uitstoot van stikstof worden aangetast. Remkes schat in dat de vergunningverlening op korte termijn niet overal kan worden vlotgetrokken. Dat betekent dat veel projecten voorlopig niet kunnen doorgaan.

Veehouderij en maximum snelheid

Van de bouw tot het verkeer en van veehouderijen tot de industrie: overal waar stikstofuitstoot plaatsvindt, moet volgens Remkes de uitstoot omlaag. Maar over de veehouderij en het verkeer is hij het duidelijkst: in die sectoren is op korte termijn de meeste winst te behalen. Het kabinet laat waarschijnlijk volgende week weten welke adviezen het overneemt.

Remkes: “Er moet snel in kaart worden gebracht welke veehouderijen verouderde stalsystemen hebben en relatief veel ammoniak uitstoten bij stikstofgevoelige natuurgebieden. Als dit duidelijk is, kan de overheid een gerichte verwerving of sanering van agrarische bedrijven uitvoeren.” Dat betekent dat de veehouderij in de omgeving van Natura2000-gebieden moet inkrimpen.

Ook adviseert Remkes om de maximumsnelheid te verlagen op snelwegen en provinciale wegen. “Hiermee kan per regio worden gevarieerd,” zegt hij. De oud-minister zegt dat een verlaging van de snelheid verstandig is op wegen ‘waar dat effect heeft op de neerslag van stikstof in kwetsbare natuurgebieden’.

List onacceptabel

Volgens Remkes is een ‘juridische list’ onacceptabel. Daarmee haalt hij uit naar zijn partijgenoot en minister van Infrastructuur, Cora van Nieuwenhuizen. Zij zei eerder ‘op een list te zinnen’ om de opening van Lelystad Airport toch door te kunnen laten gaan. Ook die opening staat door de stikstofuitspraak van de Raad van State onder druk, hoewel woensdag bekend werd dat Brussel definitief akkoord is met de opening van Lelystad. 

‘Natuur is belangrijk’, staat in het advies van Remkes. ‘In de eerste plaats omdat mensen niet zonder natuurbeleving in hun omgeving kunnen. We waarderen intrinsiek de aanwezigheid van natuur, het belang van schoon water, een schone lucht en een gezonde bodem. In de tweede plaats omdat natuur een essentieel onderdeel uitmaakt van ons welzijn en onze gezondheid en Nederland er veel slechter voorstaat zonder goede natuur.’

Natuurherstel

De VVD’er haalt ook wetenschappers aan die aandacht vragen voor de ‘grauwe deken van schadelijke stoffen’ die over Nederland ligt. Dan gaat het niet alleen om stikstof, maar ook om CO2, fosfaat en methaan. ‘Alleen vermindering van uitstoot zal niet voldoende zijn om de kwaliteit van Natura2000-gebieden te verbeteren. Herstelmaatregelen zijn daarnaast noodzakelijk’.

Die herstelmaatregelen - zoals het waterpeil verhogen en grond afgraven - zijn al eerder voorgesteld, maar de uitvoering ervan loopt volgens Remkes achter. Het Rijk en de provincies moeten er veel meer haast mee maken en er extra geld voor uittrekken.

Koeien naar buiten

In het advies van Remkes valt verder op dat hij erop wijst dat boeren nu eigenlijk een vergunning moeten aanvragen voor de weidegang van koeien. Minister Carola Schouten van Landbouw gedoogt op dit moment dat koeien naar buiten gaan. Remkes adviseert die gedoogstatus voorlopig te handhaven, maar hij komt dit jaar nog met een extra advies hierover. De VVD’er zegt ook dat het kabinet kritisch moet kijken naar subsidies die nu worden verstrekt voor het bijstoken van biomassa in energiecentrales. 

Remkes komt volgend jaar met een tweede advies. Hij waarschuwt nu al dat hij ook daarin maatregelen gaat voorstellen voor het vrachtverkeer, openbaar vervoer, de lucht- en scheepvaart.

Reactie kabinet

In een reactie op het advies zegt landbouwminister Carola Schouten dat het kabinet en andere overheden nu aan zet zijn en snel keuzes moeten maken om de impasse te doorbreken die is ontstaan door de stikstofuitspraak.

Dat moet met ‘spoed en urgentie’ gebeuren, hoewel het geen makkelijke keuzes zullen zijn, aldus de bewindsvrouw. De Raad van State oordeelde eerder dit jaar dat het huidige stikstofbeleid te weinig bescherming biedt aan natuurgebieden.

Dat de commissie onder leiding van Remkes al na een paar maanden met een eerste advies kon komen, is volgens Schouten cruciaal. “Snelheid is belangrijk. Sinds de stikstofuitspraak van het kabinet is meer en meer duidelijk geworden hoe groot de impact hiervan is.”

Kritiek

Ook is er kritiek op het woensdag gepresenteerde advies. Bijvoorbeeld van organisaties die zich verbazen dat de luchtvaart niet wordt genoemd. Stichting Red de Veluwe, die zich verzet tegen de uitbreidingsplannen voor Lelystad Airport, vindt dat de luchtvaart ‘de dans niet mag ontspringen’: “Het kan niet zo zijn dat als de veestapel moet worden gesaneerd en iedereen op de rem moet qua snelheid er tegelijkertijd een vliegveld kan worden geopend met routes over grote natuurgebieden zoals de Veluwe,” aldus de actiegroep.

Het Adviescollege Stikstofproblematiek gaat in het eerste rapport echter niet in op maatregelen die het kabinet kan nemen om de uitstoot van luchtvaart, scheepvaart, vrachtvervoer en openbaar vervoer te verminderen. Dat willen de adviseurs wel doen in hun volgende advies, dat in mei wordt verwacht.

Verschillende politieke partijen hebben al gereageerd op het advies.

GroenLinks spreekt van een ‘revolutionair advies.’ Het moet dan ook snel uitgevoerd worden, vindt partijleider Jesse Klaver. “Het kabinet heeft geen enkele reden meer om te wachten. Het is tijd voor actie.”

De PvdA vindt het belangrijk dat er een oplossing komt voor het stikstofprobleem en zegt het advies van de commissie Remkes goed te gaan bestuderen. “Op het eerste gezicht bevat het goede eerste stappen, maar ook nog veel knelpunten”, zei Kamerlid William Moorlag.

Volgens SP’er Frank Futselaar oordeelt de commissie-Remkes ‘echt snoeihard’ over het stikstofbeleid van de overheid tot nu toe. “Actie is nu noodzakelijk”, vindt ook hij.

De SGP daarentegen vindt dat de commissie te veel de nadruk legt op de landbouw. “Steeds worden de boeren neergezet als grote boosdoeners”, zegt Kamerlid Roelof Bisschop.

Esther Ouwehand van de Partij van de Dieren vindt juist dat de veehouderij, ‘de grootste veroorzaker van verzuring in natuurgebieden, halfhartig wordt aangepakt.’ Het stoort haar met name dat naast de noodzakelijke sanering ook meteen ‘de subsidiebeurs wordt getrokken.’

De PVV vindt het onbegrijpelijk dat Remkes niet geadviseerd heeft de stikstofregels te versoepelen. “Nederland wordt verder op slot gezet”, zegt partijleider Geert Wilders.

Forum voor Democratie stelt dat het ‘stikstofverbod’ van tafel moet. Partijleider Thierry Baudet noemt het ‘enorm’ verlagen van de maximumsnelheid en het ‘drastisch’ verkleinen van de veestapel dramatisch voor ons land: ‘een economische strop.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden