PlusAchtergrond

Recordaantal vrouwen aan de top: ‘Het werkt niet als iedereen hetero, 50 jaar, wit en man is’

Actievoerders op de Women's March in Amsterdam, afgelopen maart.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Niet eerder stonden zoveel vrouwelijke bestuurders aan het roer bij beursondernemingen als nu, blijkt uit de Female Board Index. Mijntje Lückerath, samensteller en bedenker van de ranglijst, is enthousiast. ‘Het duurde lang, te lang wat mij betreft, maar de weg naar boven is ingezet.’

Hoogleraar Mijntje Lückerath (51) staat zelf ook een beetje te kijken van de resultaten. Jarenlang verzuchtte ze dat er geen enkel schot zat in de zaak en nu is voor het tweede jaar op rij het aantal vrouwen in de bestuurskamers van beursondernemingen gestegen.

Volgens de Female Board Index, die dit jaar voor de dertiende keer verschijnt, zijn er van de 39 nieuwe bestuurders die sinds vorig jaar september zijn benoemd elf vrouw, wat neerkomt op 28,2 procent van alle bestuursbenoemingen. Dat is een recordaantal. Vorig jaar was ook al sprake van een stijging, maar die bleef toen net onder de 25 procent steken.

Directiekamers

Omgerekend is nu 12,4 procent van de 225 directeuren een vrouw. Vorig jaar was dat 8,5 procent en het jaar daarvoor zelfs maar 5,7 procent. Hoewel het aantal vrouwelijke leiders – 28 van de in totaal 225 bestuurders – nog altijd ver onder het streefgetal van 30 procent ligt, is Lückerath positief. “Nadat we jarenlang een stijgende lijn zagen bij commissarissen, is er sinds vorig jaar ook echt een stijgende lijn in de directiekamers te zien,” stelt ze verheugd vast. “Het is geen eenmalige toename gebleken.”

Dat neemt niet weg dat het overgrote deel, namelijk 70 van de 94 beursondernemingen geen enkele vrouw in de raad van bestuur heeft. Bij die bedrijven werden wel 17 nieuwe mannelijke bestuurders benoemd. Onder andere Aegon, ASMI, BAM en JDE Peets namen een man aan in een reeds all-male board.

Bij de commissarissen ligt het aandeel vrouwen wel stevig op koers. Van alle 85 nieuw benoemde commissarissen waren er dit jaar 36 vrouw. Dat is met 42,4 procent wederom meer dan vorig jaar (37,5 procent). Van de 501 commissarissen bij de 94 ondernemingen zijn nu 148 vrouw, ofwel 29,5 procent.

Quotum

Volgens de index van Lückerath voldoen 51 beursbedrijven aan het quotum van 33 procent vrouwelijke commissarissen. De 43 ondernemingen die daar niet aan voldoen moeten gezamenlijk nog 54 vrouwen benoemen. Het kabinet nam vorig jaar het SER-advies over voor een wettelijk quotum. Die wet wordt volgend jaar van kracht.

Lückerath verwacht dat het aantal vrouwen aan de top vanaf nu alleen maar zal blijven stijgen. ,,Als de lijn doorzet zoals in de voorgaande twee jaren dan wordt de doelstelling van gemiddeld 30 procent vrouwelijke bestuurders in alle ondernemingen al over vijf jaar gehaald”, stelt ze optimistisch vast.

Tekst gaat door onder de foto

Hoogleraar Mijntje Lückerath-Rovers (r) met Prinses Maxima op de Nyenrode-universiteit in Breukelen in 2011.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Bent u blij met de resultaten?

“Ik heb jaren gehad dat ik de lijst liever niet wilde publiceren, omdat het aantal benoemingen van vrouwen zo achterbleef. Vijf jaar achtereen daalde het aantal topvrouwen alleen maar en als het steeg was het minimaal. Ik raakte er moedeloos van. Nu zit er dan eindelijk schot in de zaak. Sinds vorig jaar is er een trendbreuk en dit jaar weer. En die trendbreuk valt niet meer om te draaien.”

Waarom denkt u dat?

“Nou, eerst een disclaimer. We hebben de afgelopen twee jaar heel weinig vertrekkende vrouwelijke bestuurders gehad. Al zou dat aantal de komende jaren toenemen, dan nog zie je dat er iets is veranderd bij grote beursgenoteerde ondernemingen. Het onderwerp staat op de agenda van de top van het bedrijfsleven.”

Hoe komt dat zo?

“Het is net als met roken. Op een gegeven moment is het niet meer van deze tijd. Bedrijven zonder vrouwelijke bestuurders beginnen zich te generen. En bedrijven die er wel werk van maken, en misschien ben ik bevooroordeeld hoor, zijn leukere bedrijven. Ze staan veel meer midden in de maatschappij. Dat zijn bedrijven waar jongeren willen werken.”

Waarom is het zo belangrijk dat er meer vrouwen in bestuursfuncties komen?

“Ik geloof sterk in diversiteit. Het komt de besluitvorming ten goede, bedrijven worden inclusiever en vrouwen zorgen voor andere perspectieven. Als je dezelfde typen mensen, met dezelfde achtergrond en dezelfde opleiding bij elkaar zet, dan ontstaat groepsdenken en dat brengt het risico op vooringenomenheid met zich mee. Bedrijven zien dat steeds meer in.”

U gaat ervan uit dat de trend van meer vrouwen aan de top aanhoudt, maar zou corona geen rem op het aantal nieuwe benoemingen kunnen zetten?

“Het kan zijn dat bedrijven door de coronacrisis pas op de plaats gaan maken met bestuurswisselingen. Dat kan invloed hebben op de cijfers, aangezien het aandeel vrouwen alleen kan toenemen wanneer bestuurders vertrekken. Maar ik denk dat het te vroeg is om daar iets over te zeggen.”

U klinkt positief, maar ondertussen zijn er van de 94 beursondernemingen nog altijd 70 bedrijven zonder een enkele vrouwelijke bestuurder. Is dat niet verontrustend?

“Ik vind dat heel verontrustend. Vooral ook omdat het zolang duurt. Maar ik denk dat het grootste deel van de 70 ondernemingen die nu nog geen vrouwelijke bestuurder heeft, zich zal aanpassen. En dan is er een groep bedrijven die het totaal niet interesseert maar dat worden dinosaurussen.”

Volgend jaar wordt een wettelijk quotum van kracht en moeten raden van commissarissen op termijn voor een derde uit vrouwen bestaan. Hadden we niet beter een quotum voor bestuurders kunnen invoeren?

“Ik vind van niet. Ik denk dat de druk van aandeelhouders veel meer waard is. Vorig jaar heeft de belangenbehartiger van grote beleggers, Eumedion, diversiteit tot speerpunt in het aandeelhoudersseizoen gemaakt en ik denk dat dit een belangrijke verklaring is voor de stijging van het aandeel vrouwen vorig jaar en dit jaar. Je wilt als bedrijf geen discussie op je aandeelhoudersvergadering over benoemingen.”

U bent geen voorstander van een quotum?

“Ik geloof in de druk van aandeelhouders, consumenten en werknemers. Misschien moeten we meer aan naming and shaming doen, zodat mensen zich schamen voor hun eigen bedrijf. Overigens, ik laat mij niet graag uit over een quotum. Ik heb het gevoel dat ik mensen die strijden voor hetzelfde doel als ik, afval. Wat mij stoort is dat mensen dan automatisch aannemen dat ik tegen ben, omdat vrouwen dan als excuustruus worden neergezet. Daar gaat het mij helemaal niet om. Ik ben gewoon tegen te veel wetgeving.”

Waarom bent u ooit begonnen met deze lijst?

“Ik ben begonnen in 2008. In die tijd waren er al heftige discussies over dit onderwerp. Ik was ooit bij een SER-bijeenkomst waar een man uitlegde waarom hij tegen een quotum was en werd weggehoond. Toen zong het percentage van 5 procent vrouwelijke bestuurders rond, maar niemand wist het precies. Dat deed mij besluiten om de cijfers te verzamelen.”

Ik las ergens dat u met de index begonnen was om het mannenbolwerk te doorbreken.

,”Ik denk niet dat ik dat zo zou hebben gezegd. Ik vind zo’n term als old boys network vervelend. Ik geloof niet dat mensen bewust bezig zijn om anderen tegen te werken. Veel van ons gedrag is onbewust en met de ranglijst hoop ik mensen daar iets bewuster van te maken.”

Blijft u de Female Board Index nog wel een tijdje maken?

“Eigenlijk is er elk jaar wel een moment dat ik twijfel. Maar dit keer ben ik echt enthousiast. Deze trendbreuk doet mij veel plezier. Hoewel het een stevige klus is om alle informatie bij elkaar te krijgen, denk ik dat ik het nog wel even blijf doen. Het is mooi om te zien dat bedrijven de ranglijst gebruiken om te laten zien hoe goed ze bezig zijn. Dat is wat ik belangrijk vind: anderen inspireren.”

Reactie ASR: 67 procent bestuursleden is vrouw

Geen enkele beursonderneming telt zoveel vrouwelijke bestuurders als ASR. Bij de verzekeraar is nu 67 procent van het bestuur vrouw en 40 procent van de commissarissen. Daarmee voert de verzekeraar voor het eerst de ranglijst aan met het hoogste percentage vrouwen in de gecombineerde Raad van Commissarissen en Raad van Bestuur.

Topvrouw Ingrid de Swart reageert ‘superblij’ en is trots dat ‘haar’ verzekeraar het zo goed doet. “In het geval van ASR hadden we daar geen quotum voor nodig, een unicum,” benadrukt ze. Wat er wel voor nodig is? Volgens haar moet de top bewust kiezen voor meer vrouwen en daar serieus werk van maken, zoals de ceo van ASR, Jos Baeten heeft gedaan. “Als je als bedrijf wilt werken voor een afspiegeling van de maatschappij dan moeten de mensen in je bedrijf ook een afspiegeling zijn,” legt ze uit.

Volgens De Swart stopt de discussie bij de verzekeraar niet bij een gelijke man-vrouw-verhouding, maar maken verschillende culturen en verschillende oriëntaties daar ook deel van uit. “Het maakt je aantrekkelijker als werkgever als mensen zich herkennen in het bestuur. Dan werkt het niet als de top heteroseksueel, 50 jaar, wit en man is.”

Tegen alle bedrijven die nog helemaal geen vrouwelijke bestuurder hebben, zegt De Swart: “Ik wil niet te hard oordelen, want ik kan niet bij ze in de keuken kijken. Maar bekend is wel dat meer diverse teams beter presteren. Ik zou daarom zeggen: er is geen enkel excuus om geen vrouwen te benoemen. En als zij zeggen dat ze geen vrouwen kunnen vinden, dan moeten ze misschien harder zoeken.”

Vorig jaar zei de ASR-topvrouw een quotum geen goed idee te vinden. Nu dat er toch komt - de raden van commissarissen moeten op termijn voor een derde uit vrouwen bestaan - omarmt zij het quotum ‘met volle overgave’. “Ik hoop dat het quotum voor vrouwen in de raden van commissarissen eraan bijdraagt dat er meer vrouwen in besturen komen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden