Nieuws

Rechter: besluit gratis anticonceptie is aan de politiek

De vraag of de overheid anticonceptie moet vergoeden is niet aan de rechter, maar aan de politiek. Dat heeft de rechtbank in Den Haag bepaald. Linkse partijen hebben een voorstel voor een wetswijziging ingediend om anticonceptie al vanaf begin 2022 gratis te maken.

Demonstranten bij de rechtbank in juli voor aanvang van een bodemprocedure van onder meer vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann tegen de staat.  Beeld ANP
Demonstranten bij de rechtbank in juli voor aanvang van een bodemprocedure van onder meer vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann tegen de staat.Beeld ANP

Een aantal organisaties eist mede namens ruim zevenduizend burgers dat de staat anticonceptie voortaan gaat vergoeden. Ze weten nog niet of ze in hoger beroep gaan.

Vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann en burgerbeweging DeGoedeZaak stelden in de rechtszaak in juli dat het discriminerend is dat vrouwen moeten opdraaien voor de kosten van anticonceptie. Ze verwezen onder meer naar internationale verdragen en artikel 1 van de Grondwet, waarin staat dat de overheid mensen gelijk moet behandelen en geen onderscheid mag maken op basis van bijvoorbeeld geslacht.

Daar gaat de rechter niet in mee. De staat is weliswaar verantwoordelijk voor het waarborgen van de ‘seksuele en reproductieve rechten’ van burgers, maar daarvoor is anticonceptie gratis maken niet per se nodig.

Voldoende beschikbaar

Anticonceptie is in Nederland ruim voldoende beschikbaar en bovendien vrij verkrijgbaar, zo redeneert de rechtbank. Bovendien zijn de kosten niet zo hoog dat die een belemmering vormen in de keuze voor anticonceptie. Vrouwen kunnen een zwangerschap dus voorkomen als ze dat willen.

De rechtbank erkent dat niet elke relatie, ‘duurzaam of kortstondig’, tussen man en vrouw gelijkwaardig is en dat gratis anticonceptie kan bijdragen aan meer gelijkwaardigheid. Maar de ongelijkwaardigheid wordt niet veroorzaakt doordat anticonceptie niet wordt vergoed.

Anticonceptie zat jarenlang in het basispakket van zorgverzekeringen, maar werd daar in 2011 uit gehaald omdat er geen medische noodzaak voor wordt gezien. Meisjes onder de 18 jaar die de pil gebruiken, krijgen die momenteel wel vergoed door de basisverzekering. Tussen de 18 en 21 jaar gaan de kosten van het eigen risico af en daarboven moeten vrouwen de pil zelf betalen of zich aanvullend laten verzekeren.

Teleurgesteld

Een meerderheid van de Tweede Kamer zou anticonceptie graag weer in het basispakket terug willen. Of het kabinet een aangenomen motie daarover uitvoert, is aan de politiek zelf en niet aan de rechtbank, aldus de rechter woensdag.

Directeur van Bureau Clara Wichmann Anniek de Ruijter laat weten ‘teleurgesteld’ te zijn over de uitspraak. “Er is wel degelijk sprake van indirecte discriminatie: in de praktijk betalen vrouwen vaker voor de kosten van anticonceptie. Daarom moet de staat dit anders reguleren.”

Linkse partijen: niet langer wachten

Kort na de uitspraak hebben GroenLinks, PvdA en SP een voorstel voor een wetswijziging ingediend bij de Tweede Kamer. De partijen willen dat de pil en andere anticonceptiemiddelen, die via de huisarts verkrijgbaar zijn, gratis worden. Als het voorstel wordt aangenomen, zou de regeling al begin volgend jaar ingaan.

In februari nam de Tweede Kamer al een motie van de PvdA aan. Die moest ertoe leiden dat deze anticonceptiemiddelen weer in het basispakket van de zorgverzekering zouden terugkomen. Omdat het kabinet demissionair is, wilde de staatssecretaris van Volksgezondheid nog geen besluit nemen over de motie. De drie linkse partijen willen daar niet meer op wachten, melden ze woensdag.

Ze stellen nu een andere regeling voor die sneller kan worden uitgevoerd: vrouwen moeten de middelen gratis bij de huisarts krijgen. Die kan de kosten declareren bij de zorgverzekeraar, die het geld weer terugkrijgt van het ministerie van Volksgezondheid. Volgens de indieners zal het in totaal om ongeveer 60 miljoen euro gaan. Het is de bedoeling dat de wijziging wordt opgenomen in de begroting van Volksgezondheid, die binnenkort door het parlement wordt behandeld. Als dezelfde partijen die de motie destijds steunden dat ook doen bij dit amendement moet het kabinet dit opvolgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden