Recherche slaat enorme slag met kraken 25 miljoen berichten

Hoofd Andy Kraag van de landelijke recherche spreekt van ‘een blauwdruk van crimineel Nederland’.Beeld ANP

Internationale opsporingsdiensten waaronder de Nederlandse hebben in een ongekende operatie vanaf april live kunnen meelezen met zo’n 25 miljoen berichten tussen duizenden Nederlandse criminelen, via het ontmantelde EncroChat. 

Daardoor zijn volgens politie en justitie grootschalige drugshandel, wapenhandel, corruptie en witwassen in beeld gekomen en gijzelingen, martelingen en liquidaties voorkomen.

Het Nederlandse Openbaar Ministerie en de recherche spreken van het grootste rechercheonderzoek ooit. Het onderzoek begon in Frankrijk, waar de servers van EncroChat draaiden. Nederland is nauw met de Franse autoriteiten gaan samenwerken omdat de Nederlandse onderwereld ‘grootgebruiker’ was van EncroChat.

Arrestaties

Inmiddels zijn in Nederland volgens justitie honderd verdachten van zware misdrijven gearresteerd, meer dan 10.000 kilo cocaïne en 1500 kilo crystal meth onderschept, 19 drugslaboratoria ontmanteld, tientallen (automatische) vuurwapens in beslag genomen, dure horloges en 25 auto’s – soms met ingebouwde verborgen ruimten. Meerdere ontvoeringsplannen zijn volgens de politie verijdeld, evenals liquidaties.

Verwacht wordt dat de berichten bruikbaar zullen zijn voor meer dan 300 onderzoeken. Nieuwe arrestaties zullen snel volgen, denken de opsporingsdiensten.

‘Blauwdruk van crimineel Nederland’

“Sommige berichten zijn zo ontluisterend dat het ons voorstellingsvermogen te boven gaat,” zei politiechef Jannine van den Berg van de landelijke eenheid op een persconferentie bij de Europese justitiekoepel Eurojust in Den Haag. “Het was alsof we aan de vergadertafel van de criminelen zaten mee te luisteren.” De misdrijven die de recherche live kon volgen en vaak voorkomen namen ‘zeer ernstige en gewelddadige vormen aan’.

Hoofd Andy Kraag van de landelijke recherche spreekt van ‘een blauwdruk van crimineel Nederland’. “We hebben tientallen zware misdrijven kunnen voorkomen waaronder liquidaties en schokkende martelingen,” zei Kraag. “We kregen gouden kansen en hebben die direct gepakt. Lopende onderzoeken kwamen in een enorme versnelling, maar we hebben ook zéker veel bewijs gevonden dat aanleiding is voor nieuwe onderzoeken. Wat je alleen uit spannende films kende, speelde zich onder onze neuzen af.”

De versleutelde smartphones die de criminelen gebruikten kosten zo’n duizend euro per stuk. Jaarabonnementen kosten 3000 euro. Kraag: “Daardoor vertrouwden de criminelen blind op de afscherming en daar hebben wij dankbaar gebruik van gemaakt. Dit is een game changer voor de opsporing in Nederland.”

Ter vergelijking: uit de servers van Ennetcom (Canada) en PGP Safe (Costa Rica) waren 7 miljoen versleutelde berichten gehaald waarvan er 1,5 miljoen relevant waren voor Nederland. Die hebben de afgelopen jaren geleid tot tientallen strafzaken tegen de zware georganiseerde misdaad. Via EncroChat zijn nu zo’n 25 miljoen berichten onderschept. Een nieuwe goudmijn, blijven de opsporingsdiensten benadrukken.

Franse politie onderzocht EncroChat-telefoons sinds 2017

Het omvangrijke Nederlandse onderzoek 26Lemont naar de criminele gebruikers van EncroChat vloeide voort uit het onderzoek dat de gendarmerie in Frankrijk deed onder codenaam Emma95 – met Lille als brandpunt, omdat daar de servers draaiden.

De Franse politie had sinds 2017 onderzoek gedaan naar de geëncrypte smartphones van EncroChat omdat de recherche die steeds was tegengekomen in onderzoeken naar bijvoorbeeld drugshandel.

Uiteindelijk slaagden de Fransen erin ‘technische apparatuur’ aan te brengen waarmee de encryptie van EncroChat was te omzeilen, stellen de Franse autoriteiten. Zo kregen ze toegang tot de correspondentie van de gebruiker nog vóór die werd versleuteld.

Op details over de techniek willen de Fransen niet ingaan.

EncroChat was een van de grootste onder criminelen geliefde aanbieders van afgeschermde communicatie. In Nederland had het bedrijf zo’n 10.000 gebruikers – goeddeels criminelen.

Een zeer grote aanbieder als Sky is nog altijd heel populair onder (zware) criminelen.

Behalve in Frankrijk en Nederland is ook in het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Noorwegen een groot aantal verdachten gearresteerd naar aanleiding van communicatie die uit het ontmantelde EncroChat was opgedoken.

Meer dan 700 Britten opgepakt

De Britse politie heeft 746 mensen opgepakt na het kraken van de versleutelde chatapp EncroChat door Nederland en Frankrijk. Verder hebben de Britse autoriteiten meer dan 54 miljoen pond (bijna 60 miljoen euro) aan contant geld, 77 vuurwapens en ruim twee ton drugs in beslag genomen, meldt de National Crime Agency. Ook zouden meerdere moorden en ontvoeringen zijn verijdeld.

Frankrijk en Nederland konden live meelezen met de 60.000 gebruikers van EncroChat, die dachten dat ze vrijuit met elkaar konden chatten over moorden en drugs. Die informatie werd ook gedeeld met het Verenigd Koninkrijk, omdat ongeveer 10.000 gebruikers daar vandaan kwamen.

De Britse politie noemt Operation Venetic het grootste ingrijpen in de Britse geschiedenis. Onder de gevonden wapens zijn een kalasjnikov en meerdere granaten. Verder ontdekten rechercheurs meer dan 28 miljoen etizolam-pillen, een krachtigere variant van valium.

Alleen al in Londen zijn 171 gebruikers van EncroChat gearresteerd voor betrokkenheid bij moordplannen, wapenbezit, witwassen en drugshandel. Tot nu toe zijn 99 Londenaren in staat van beschuldiging gesteld. De politie in de Britse hoofdstad heeft bij een actie 5 miljoen pond in beslag genomen, omgerekend zo’n 5,5 miljoen euro. Dat is de grootste inbeslagname van geld ooit in Londen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden