PlusInterview

PvdA-leider Lodewijk Asscher: ‘Ik heb compromisloos ons eigen verhaal verteld’

Lodewijk Asscher: ‘Het vertrouwen in de PvdA is gegroeid.’Beeld Kiki Groot/Lumen

Hogere salarissen voor het onderwijs en de zorg, meer agenten, gratis kinderopvang. Het verkiezingsprogramma van de PvdA mag wat kosten. Lodewijk Asscher: ‘Als we op oude voet verdergaan, wordt het wel heel schraal.’

Grote prenten van befaamde voorgangers sieren de werkkamer van PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher (46) in de Tweede Kamer. Van premiers Joop den Uyl en Willem Drees. Het nieuwe PvdA-verkiezingsprogramma Ons plan voor een eerlijker en fatsoenlijker Nederland verschijnt 1 november en heeft niets in zich van de soberheid en zuinigheid van Drees.

Heeft de PvdA weer ideologische veren?

“Ja, de veren zijn terug. Die waarden en ideologie zijn nooit weggeweest, maar ze zijn zichtbaarder in dit programma, in de keuzes die we maken: een ‘prins Bernhardbelasting’ voor mensen die tientallen huizen bezitten, geen eigen risico in de zorg, gratis kinderopvang.”

Uw verkiezingsprogramma bevat meer enorme uitgaven: hogere zorg- en onderwijssalarissen, meer agenten, hogere uitkeringen, een hoger minimumloon. Gooit u de PvdA-traditie van financiële degelijkheid van Wim Kok, Wouter Bos en Jeroen Dijsselbloem overboord?

“Nee, zeker niet. Ook Jeroen Dijsselbloem zegt: de oude afspraken van 60 procent staatsschuld, 3 procent begrotingstekort, die gaan niet voldoen als je ziet waar we nu staan. Je moet investeren. De PvdA zegt dat al langer, andere partijen volgen ons nu. Maar je moet wel op een verstandige manier investeren: betaalbare woningen bouwen, openbaar vervoer. Geen Wopke/Wiebesfonds. Geen BIK-fonds waarmee je vier miljard weggeeft aan bedrijven zonder dat mensen er beter van worden.”

Nederland geeft tientallen miljarden uit aan de corona-aanpak en stevent af op een economische crisis. Is er straks nog geld over voor uw plannen?

“Wij vragen een eerlijke bijdrage van grote bedrijven, vervuilers en vermogenden. Neem alleen al de vennootschapsbelasting: de winstbelasting voor grote bedrijven die nu op 25 procent staat. Die willen wij verhogen naar 30 procent. Dat levert miljarden op. Een deel gaat terug naar die bedrijven, want wij willen het aantrekkelijker maken om mensen weer in vaste dienst te nemen.”

Door corona schiet de staatsschuld omhoog: volgend jaar komen we net boven de 60 procent uit, de Europese norm waar we altijd onder wilden blijven. Wilt u nóg meer gaan lenen?

“Ons verkiezingsprogramma wordt de komende maanden doorgerekend. Maar ik weet nu al: als we na deze coronaklap verdergaan op de oude voet, wordt het voor mensen wel heel schraal. De meeste economen geven aan dat bij een lage rente en fatsoenlijke groei er geen rationele reden is om te zeggen: je moet een staatsschuld van 60 procent aanhouden. Je kunt een ander niveau afspreken. Wij denken dat een plafond van 80 procent acceptabel en verantwoord is. Dat zijn inderdaad heel grote bedragen die je dan extra moet lenen. Daarvan zeg ik niet: hup, uitgeven maar. Je moet nog steeds vanuit een plan investeren. Maar als we op 60 procent blijven, moet je volgend jaar gaan bezuinigen. Op de zorg, de politie en het onderwijs. Die keuze ga ik niet maken. Ik zou dat idioot vinden.”

U wilt 100.000 huizen per jaar laten bouwen. Dit kabinet heeft al moeite om er jaarlijks 75.000 huizen bij te krijgen. Wat doet u anders?

“Ik verwacht dat door het thuiswerken in coronatijd meer kantoren leeg komen te staan. Bedrijven willen hun werknemers nog wel zien, maar dat hoeft niet meer vijf dagen per week. Daardoor ontstaat ruimte in steden en daarbuiten om te bouwen. We zien nu ook dat heel bouwgrond niet wordt gebruikt, omdat speculanten denken: ik wacht, want misschien kan ik straks de hoofdprijs krijgen. Dat is onacceptabel in tijden van woningnood. Daarom willen wij speculatiewinsten afromen en een bouwplicht opleggen. Verder moet er weer een minister van Wonen komen, die geld heeft om gemeenten te helpen om bouwgrond los te krijgen.”

Dit worden uw tweede Kamerverkiezingen als lijsttrekker. Wat gaat u deze campagne anders doen dan de vorige keer, toen u van 38 naar 9 zetels zakte?

“Ik heb de afgelopen jaren als Kamerlid met buitengewoon veel plezier compromisloos ons eigen verhaal verteld. Dat is belangrijk, heb ik gemerkt. Ik denk dat het vertrouwen in de PvdA daardoor is gegroeid. Bij de Europese verkiezingen vorig jaar werden wij de grootste, dat gebeurt niet zomaar. Ik ben eerlijk over de dingen die ik in het vorige kabinet niet goed heb gedaan, de lessen die we hebben geleerd. Maar ik ben ook positief over wat er kan in Nederland, als de kiezer durft om een meer sociaal­democratische koers te kiezen.”

Wat is de belangrijkste les die u heeft geleerd?

“Ik zal anders met deze crisis omgaan. Deze is van een andere orde dan de kredietcrisis van 2008. Maar er zijn ook overeenkomsten. Deze crisis kan niet worden opgelost op de VVD-manier, door zuinig te zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden