Plus

PvdA en GroenLinks doen enorme stap met innig linkse formatiefusie

De PvdA en GroenLinks doen de formatie sinds gisteren als één team en één fractie. Voor een deel van hun partij is dat even slikken. De VVD ziet deze vorm van innig links nog niet als een stap voorwaarts.

GL-leider Jesse Klaver en PvdA-leider Lilianne Ploumen hebben elkaar gevonden. Beeld ANP
GL-leider Jesse Klaver en PvdA-leider Lilianne Ploumen hebben elkaar gevonden.Beeld ANP

PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-aanvoerder Jesse Klaver hebben de opvallende formatiesamenwerking gistermiddag bekendgemaakt. “Een bijzondere, volgende stap in de linkse samenwerking,” zegt Klaver. De 17 fractieleden opereren als één bij formatiezaken. “Wat er volgt, zullen we zien,” vindt Klaver. “Over fusies gaan wij niet, daar gaan de partijen over. Wij gaan over onze fracties.”

Het nieuwe linkse blok geldt alléén voor eventuele kabinetsonderhandelingen. “Werkende weg geven we verder vorm aan deze samenwerking,” zegt Klaver. Ploumen: “We doen dit omdat we dit zelf willen, en we doen dit al langer.”

Voor de VVD is dit geen vooruitgang. “Wat wij lezen verandert onze positie niet,” zegt een woordvoerder. De VVD blijft erbij dat ze niet met twee linkse partijen in een kabinet wil. Tot nog toe heeft het CDA dezelfde houding.

Klaver maalt niet om de weerstand: “Ik sta hier niet voor Mark Rutte, wij staan hier omdat wij iets willen. We willen niet uit elkaar gespeeld worden. We zeggen verder op niks ja en op niks nee.”

Machtelozen

In eigen gelederen krijgen Ploumen en Klaver ook kritiek. Oud-PvdA-voorzitter Hans Spekman (2012-2017) noemt de gezamenlijke fractie onvoorstelbaar slecht. “Je maakt het individuele Kamerlid nog onbelangrijker, precies zoals dat misging bij de toeslagenaffaire. En het is een concessie aan de eigen idealen. We zijn opgericht om de machtelozen te beschermen tegen de macht, arm versus rijk, mensen helpen die wat bescheidener opgeleid zijn. Bij GroenLinks zitten veel meer hoogopgeleiden. Als je alles doet om aan de macht te komen, ben je er niet meer voor de machtelozen.”

De ‘blokvorming’ kwam eerder al naar buiten als optie om de formatie vooruit te helpen, omdat VVD en CDA steeds hebben gezegd: één linkse partij is wel genoeg. Dat formatie-aspect steekt de critici: “Wat is de volgende stap, dat ze door een hoepel moeten springen?” twitterde oud-PvdA-Kamerlid John Kerstens. “Laat dit een grap zijn,” meldt kandidaat-voorzitter van de PvdA, de Barendrechtse wethouder Reshma Roopram. En voormalig PvdA-senator en Haags wethouder Adri Duivesteijn constateert dat ‘het einde van de PvdA’ hiermee is ingezet. “Weg geschiedenis, traditie en sociaaldemocratie.”

Electoraal dood

Ook onder GroenLinksers heerst scepsis. De partijen verschillen enorm, stelt bijvoorbeeld partijactivist Huub Bellemakers uit Nijmegen. “Op het gebied van klimaat, natuur en inclusiviteit zou GroenLinks beter kunnen fuseren met de Partij voor de Dieren. Bovendien is de PvdA electoraal dood, daar stemmen alleen bejaarden op.” Bellemakers hekelt verder de sociaaldemocratische fractie in Brussel, waar de PvdA volgens hem samenwerkt met corrupte politici uit Oost-Europa.

Over een partijfusie tussen PvdA en GroenLinks wordt al jaren gespeculeerd, vooral op momenten dat het linkse duo slecht scoort in peilingen en bij verkiezingen. Vorig jaar nam het PvdA-congres nog een motie aan vóór een stembusakkoord met GroenLinks. Maar het idee om een gezamenlijke kandidatenlijst te maken werd toen door twee derde van de PvdA-leden weggestemd.

Onder leden van GroenLinks was er voor de verkiezingen veel enthousiasme over een stembusakkoord met ‘zoveel mogelijk andere linkse of progressieve partijen’. Dat kwam nauwelijks van de grond. Lijsttrekker Klaver gebruikte tijdens de campagne een poster met zijn voornaam én die van de partijleiders van PvdA, SP en D66. Vooral de laatste twee waren daar niet van gediend.

Inhoudelijk kunnen PvdA en GL prima door één deur, erkennen politici. Ze stemmen vaak hetzelfde in de Tweede Kamer, bleek vorig jaar uit onderzoek van politicoloog Tom Louwerse. De twee linkse partijen stemden tussen 2017 en 2020 identiek bij maar liefst 90 procent van alle Kamermoties, amendementen en wetsvoorstellen. De overlap met ideologische bondgenoten als SP en Partij voor de Dieren was wat kleiner.

In het zadel

Critici zijn luidruchtig en zichtbaar, maar er zijn ook partijleden vóór samenwerking, blokvorming of uiteindelijk zelfs een fusie. Zij zien hoe aan het begin van de formatie nog geprobeerd werd om de twee uit elkaar te spelen, waarna de linkse tandem juist steviger in het zadel kwam te zitten. “Ik ben voor samenwerking en een fusie als het werkt,” zegt oud-PvdA-Kamerlid en Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven. “Dit is echt niet alleen voor de formatie, het gaat om de idealen, die kun je beter met meer linkse mensen vertegenwoordigen dan met minder. Al sinds de jaren tachtig, toen ik in de Kamer kwam, gaat het over samenwerking. Vaak liep dat stuk omdat de PvdA, daarover moeten we eerlijk zijn, het als grootste partij niet zag zitten. Nu zijn de partijen landelijk even groot, dit is gewoon een kans.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden